Трамп станува товар за европските националисти. Тие сега се нервозни

Заканите на Доналд Трамп „против суверенитетот на една држава“ се „неприфатливи“, изјави еден европски политички лидер на 17 јануари, откако американскиот претседател се закани дека ќе воведе дополнителни 10 проценти царини за осум европски земји кои испратија воен персонал во Гренланд. „Трговската уцена е подеднакво неприфатлива“, додаде тој. Две недели претходно, истиот лидер го критикуваше апсењето на Николас Мадуро во Венецуела од страна на САД: „Почитувањето на меѓународното право и суверенитетот на државите не можат да се применуваат селективно“.

Тој е Жордан Бардела, лидер на францускиот популистички десничарски Национален собир (РН), а не либерален демократ. Тој и неговите европски „патриотски“ колеги црпеа инспирација од реизборот на Трамп и неговата моќна мешавина од национализам, антиимиграција и скептицизам во врска со зелените политики. Но, постојаните закани на американскиот претседател за данскиот суверенитет над Гренланд ги доведоа во прашање нивните врски со движењето МАГА.

Сите на инаугурацијата

Поддршката на администрацијата на Трамп за европските националисти беше јасна и недвосмислена. Стратегијата за национална безбедност на САД минатата година наведе дека „растечкото влијание на патриотските европски партии дава причина за голем оптимизам“. Списокот на гости на инаугурацијата на Трамп беше увид во тоа кој е кој во популистичката десница. Меѓу присутните беа Џорџа Мелони, италијанска премиерка, Британецот Најџел Фараж, лидер на партијата Реформа Велика Британија, претставници на германската крајно десничарска Алтернатива за Германија (АфД), и Ерик Земур и Марион Марешал, двајца француски конзервативни националисти, од кои втората е внука на лидерката на РН, Марин Ле Пен.

Мрежите на МАГА долго време градат врски со „цивилизациските сојузници на Америка во Европа“, како што беше опишано во меморандум од Стејт департментот минатата година. Дел од оваа активност минува под радарот на јавноста. Така, на пример, минатиот мај Кевин Робертс, претседател на Фондацијата „Херитиџ“ и пријател на Доналд Трамп, го посети Париз, каде што се сретна со разни екстремно десничарски политички личности. Другите состаноци се целосно транспарентни. Илон Маск и Стив Бенон зборуваа на Атреја, годишниот фестивал на партијата Браќа на Италија на премиерката Мелони. Минатата година во Минхен, Џ. Д. Венс, потпретседателот на САД, се сретна со Алис Вајдел, копретседателка на АфД, и го осуди „заштитниот ѕид“ што ја изолира нејзината партија. Минатото лето, Трамп го назначи Чарлс Кушнер, инвеститор во недвижности и татко на неговиот зет Џаред, за амбасадор во Париз; во декември, Кушнер беше домаќин на состанок со Марин Ле Пен и Жордан Бардела.

Се појавува нелагодност

Сепак, неодамнешните закани на Доналд Трамп ги вознемирија некои европски националисти. Откако го прифати движењето МАГА, Вајдел рече дека претседателот го прекршил своето „фундаментално предизборно ветување“ да не се меша во работите на други земји. Авантуризмот на Трамп ги продлабочи поделбите во АфД. Некои веруваат дека поддршката на МАГА е толку вредна што јавното прекорување на Америка е контрапродуктивно. Други, во антиамериканското крило на партијата, се потсетија на старите грижи за вазалната зависност на Германија од Америка.

Друг пример е Франција, која ќе одржи претседателски избори во 2027 година. Анкетите покажуваат дека кандидатот на Националниот собир ќе биде фаворит; било да е тоа Марин Ле Пен, на која ѝ беше забрането да се кандидира пет години, но поднесе жалба против таа одлука, или пак Жордан Бардела. РН изгради политичка порака што во суштина се сведува на „Франција прво“, со јасни одгласи на слоганот и стилот на Трамп. „Дури и ако не го користиме слоганот „Да ја направиме Франција повторно голема“ буквално“, вели еден функционер на РН, „токму тоа е значењето на нашата порака“.

Но, флертувањето на РН со МАГА сферата беше понејасно од она на нејзините европски пријатели, благодарение на дипломатската традиција на Франција за жестоко инсистирање на независност од Америка. Мелони и Виктор Орбан, унгарскиот премиер, имаат тенденција да го опсипуваат Трамп со пофалби. Бардела е повнимателен. Му се допаѓа начинот на кој американскиот претседател ги брани интересите на својата земја, но за „Економист“ изјави дека „тој го прави тоа на многу американски начин кој не е европски, а камоли француски“. „МАГА е комплицирана за РН“, вели Доминик Рејние, политиколог, „затоа што Французите не го сакаат Трамп, а јавното мислење е скептично кон САД“. Гласачите на Националниот собир имаат пониско мислење за Трамп (30 проценти) од оние во Германија кои ја поддржуваат АфД (35 проценти) или гласачите во Британија кои ја поддржуваат Реформата (50 проценти).

„Европа на нации“

РН се обидува да ја усогласи својата традиционална платформа, која се спротивставува на наднационалните федералисти во Европската унија во одбрана на националниот суверенитет, со нова потреба за солидарност со друга членка на ЕУ, Данска.

Фабрис Лежери, европратеник од РН, негира дека постои каква било контрадикција: „Нашата линија е во согласност со нашето разбирање на суверенитетот“. Партијата, вели тој, се залага за „Европа на нации“ која „може да врати силен глас и да добие почит наспроти демонстрацијата на сила, без разлика дали таа сила е Доналд Трамп или Кина“.

Сепак, не целата европска популистичка десница изрази вознемиреност поради заканите на Трамп. Полските националисти молчат, надевајќи се дека нема да ги загрозат блиските трансатлантски врски на нивната земја. Исто така и шпанскиот Вокс и Холанѓанецот Герт Вилдерс. Наместо да се соочи со својот пријател, Мелони посочи дека постои „проблем со комуникацијата“ околу испраќањето војници (иако таа не испратила свои).

За многу европски националисти, ризикот е дрскоста на американскиот претседател да стане нивен изборен товар. Додека Трамп беше „анти-естаблишмент“ фигура, тоа им помогна да се претстават како дел од глобалниот бран на промени. Но, кога Трамп се заканува со анексии, царини, мешање во суверенитетот на други земји или се однесува непредвидливо, дел од европските гласачи го гледаат тоа како проблем.

Минатата година, неговите закани за анексија на Канада доведоа до тежок пораз за Пјер Поилиевре, популистички конзервативец. Фараж, кој сака да допре до десничарските гласачи кои се скептични кон Трамп, а воедно да го задржи своето про-Трамп јадро, ги нарече заканите на Трамп за Гренланд „погрешни“. Од истите причини, РН се обидува да избалансира построг пристап кон Трамп со сопствена верзија на евроскептицизам.

Анкетата од 19 јануари покажа дека 73 проценти од гласачите во француските централно-десничарски Републиканци се противат на секаков обид за американска анексија на Гренланд, во споредба со 59 проценти од поддржувачите на Националниот собир (РН). Токму овие поумерени десничарски гласачи РН се обидува да ги придобие на претседателските избори во 2027 година.

Во исто време, движењето МАГА очигледно се обидува да им помогне на партиите кои сакаат да ја ослабат Европската унија да победат на изборите. Но, колку се поинтензивни провокациите на Трамп, толку повеќе тој станува товар за европските популисти. (Економист)