Трамп го премина Рубикон, порачуваат од Украина

Претседателот Володимир Зеленски поголемиот дел од изминатите две години ги помина обидувајќи се да го освои Доналд Трамп. Ласкањето, постојаните состаноци и внимателно калибрираните отстапки станаа обележја на неговите односи со претседателот САД. Но, стратегијата не успеа, што го натера Зеленски да го промени курсот и да усвои поконфронтациски тон.

„Искрено, Трамп го премина Рубикон“, изјави украински функционер за Kyiv Independent, сумирајќи го расположението во Киев по последните договори на Вашингтон со Москва и нејзиното попречување на способноста на Украина да се одбрани.

Од судирот во Овалната соба во февруари 2025 година, Зеленски и неговиот тим следеа внимателно калибрирана дипломатска стратегија насочена кон избегнување на искричења со Вашингтон и спречување на САД да ја повлечат својата поддршка. Тие внимателно ги менаџираа своите јавни пораки, постојано заблагодарувајќи им се на Трамп и неговата администрација, понекогаш речиси како прашање на рутина.

Сепак, поминаа месеци со мал напредок во мировните преговори меѓу Киев и Москва, посредувани од САД. Секоја нова рунда го следеше истиот модел: Вашингтон води разговори со двете страни, а потоа презентира предлог во голема мера усогласен со барањата на Москва. Киев се залага за повторно преговарање за условите во потрага по пофер договор, само за преговорите повторно да пропаднат.

Според официјални лица и експерти кои разговараа со Kyiv Independent, неодамнешните зделки на Трамп со неговиот руски колега, Владимир Путин, како и опструкцијата на Вашингтон на способноста на Украина да се одбрани отидоа предалеку, оставајќи го Зеленски со малку простор за маневрирање. И Зеленски излезе со напад.

„Штета е што губиме силен партнер“, рече Зеленски во интервју емитувано на 14 октомври, одговарајќи на укинувањето на санкциите на Трамп за руската нафта. „Кога претседателот Трамп избира една страна, а не нашата… Ако сте во средината, мора да останете во средината, а не на погрешната страна… Не знам кој го турна (Трамп), но ова не е вистинската страна на историјата.“

Олександр Мережко, претседател на парламентарниот Комитет за надворешни работи на Украина, вели дека Зеленски ги фокусирал своите критики на постапките на Трамп, наместо да го направи спорот личен, внимавајќи „да не го повреди неговото его“.

„Зеленски е деликатен, но цврст“, изјави Мережко за Киев Индепендент. „Претседателот не може да молчи кога Трамп ефикасно склучил договор со Путин. Маските се симнати. Трамп не сака Украина да победи“.

Опишувајќи ги коментарите на Зеленски како „прилично провокативни“ и „емотивни“, Олександр Крајев, раководител на програмата за Северна Америка во украинскиот тинк-тенк „Призма“ вели дека Украина е во право што возвраќа на постапките на Трамп. Според Крајев, молчењето на Киев би можело да ги охрабри европските земји да го следат пристапот на Трамп, управуван од бизнисот.

„Не станува збор за лични ставови, туку за гледање на реалноста каква што е. Трамповиот поглед на реалноста е искривен“, продолжи тој.

Претстојните среднорочни избори во САД на почетокот на ноември се сметаат за клучен фактор зад непријателската реторика и постапките на Трамп кон Киев.

Украинските власти долго време очекуваа односите со Вашингтон да бидат затегнати, бидејќи осуммесечната војна на Трамп со Иран предизвика глобален скок на цените на горивата и се очекуваше сериозно да ги оштети шансите на неговата партија на гласачките места. На самитот на ЕУ во Брисел минатата недела, Зеленски беше прашан дали Трамп го користи како жртвено јагне за неговите проблеми дома и во странство. Зеленски одговори со насмевка.

Мережко тврди дека Украина треба да се фокусира не на апелирање до Трамп, туку на апелирање до „сили што можат да ги ограничат неговите грешки“.

„Мораме да избегнуваме да оставиме впечаток дека заземаме страна во изборната кампања со тоа што ги поддржуваме демократите. Многу републиканци ги критикуваат постапките на Трамп“, вели тој. „Клучно  за нас е пријателите на Украина да победат. А, имаме пријатели и во двата табора – и во републиканците и во демократите.“

Додека Зеленски се спротивставува на она што го смета за наклонетост на Трамп кон Русија, неговата сè Во Украина, многумина го гледаат притисокот на Трамп врз претседателот како притисок врз самата земја, што ги поттикнува Украинците да се обединат околу Зеленски. Меѓународниот институт за социологија од Киев (KIIS) го опиша ова како ефект на „обединување околу знамето“.

По судирот во Овалната соба, рејтингот на одобрување на Зеленски скокна од 57% на 68%. По најновиот спор, Зеленски доби сличен поттик. Околу 43% од Украинците му веруваа на Зеленски помеѓу 8 и 9 октомври, додека 52% не. Помеѓу 10 и 16 октомври, неговиот рејтинг на доверба се зголеми на 57%, додека уделот на оние кои не му веруваа падна на 39%, според анкетата на KIIS објавена на 20 октомври.

Зеленски, чиј углед беше нарушен во текот на изминатата година од корупциски скандали во кои беа вклучени членови на неговиот внатрешен круг, се чини дека добро ја разбира оваа корелација.На прашањето дали би се кандидирал за реизбор доколку се одржат претседателски избори за време на војната, Зеленски рече дека е подготвен да го стори тоа, нарекувајќи го негова „одговорност“. Претходно во голема мера го избегнуваше прашањето дали ќе се кандидира за уште еден мандат.

„Дури и во потезите што се целосно фокусирани на надворешната политика, Зеленски очигледно има на ум домашни политички пресметки“, вели Крајев. „Неговиот рејтинг расте и тој дојде да ја отелотвори Украина обединета против Русија и непредвидливата Америка. Кога (инаку) треба да почне да размислува за домашната политика?“ (Киев Индепендент)