Трамп ѝ дава енергија на проевропската кампања на Исланд

РЕЈКЈАВИК — Проевропските активисти имаат практична Баба Рога за да ги придобијат исландските гласачи пред критичниот референдум во сабота: американскиот претседател Доналд Трамп.

Заканите на Трамп за анексија на Гренланд – најблискиот сосед на Исланд – додадоа силна геополитичка димензија на референдумот за продолжување на преговорите за членство со ЕУ, кои инаку можеби ќе се фокусираа на долгогодишните недоразбирања со Брисел, како што се квотите за скуша.

И Трамп не е единствениот безбедносен ризик во Северниот Атлантик.

Со оглед на тоа што Русија и Кина се залагаат за обезбедување на арктичките ресурси, прашањата за глобалните сојузи стануваат сè поважни за 270.000 исландски гласачи кои се упатуваат кон гласачките кутии низ вулканскиот остров, кој е погоден од временските услови.

Поранешниот градоначалник на Рејкјавик, Дагур Егертсон, истакната личност во проевропската кампања „За“, рече дека заканите на Трамп за Гренланд им тежат на умовите на гласачите и предизвикуваат дебата за стратешката позиција на Исланд.

„Ова прашање не е решено“, рече социјалдемократскиот пратеник за амбициите на САД да го контролираат Гренланд, чиј брег е оддалечен помалку од 300 километри од Исланд. „Трамп беше многу отворен, не само минатата година, туку одново и одново. Ова е нешто за што луѓето на улиците размислуваат“.

Соочен со таков вид регионална тензија, Егертсон, кој исто така претседава со делегацијата на Исланд во Парламентарното собрание на НАТО, го повтори канадскиот премиер Марк Карни во мапирањето на влоговите: „Малите и средните сили треба да се држат заедно“.

Во случајот со Исланд, тој инсистираше дека ова значи поблиски врски со Европа. „Прашањето е поитно сега отколку порано“, рече тој.

Клучната тема што се наѕира околу исландскиот референдум е суверенитетот. Но, тоа е прашање што сече на два начина, а анкетите сугерираат дека референдумот е на острица на ножот. Анкетата на Галуп во средината на август му даде на кампот „За“ мала предност, со поддршка од 51,5 проценти.

Додека активистите за „Да“ како Егертсон ги нагласуваат регионалните импликации од заканите за суверенитетот на Гренланд, таборот „Не“ тврди дека ЕУ би можела да го засегне суверенитетот на Исланд, особено во политички клучните сфери на политиката за рибарство и земјоделство.

Всушност, квотите за рибарство беа клучни за запирање на претходната кандидатура на Исланд за приклучување кон ЕУ, која дефинитивно беше прекината во 2015 година.

Еирикур Бергман, професор по политички науки на Универзитетот Бифрост, објасни дека националниот суверенитет е клучното прашање што ја поттикнува политичката дебата во Исланд уште од неговата независност од Данска во 1944 година.

„Постојат два табора, и двата се потпираат на истото наследство“, рече Бергман. „Едниот тврди дека Исланд треба да се приклучи на Европската унија за да го зајакне својот суверенитет и да го заштити своето наследство од борбата за независност. Друг табор, подеднакво гласен, предупредува против членството во ЕУ врз основа на истите основи, тврдејќи дека тоа го загрозува суверенитетот на Исланд“.

Овие чувства за националната независност и идентитет имаат долго педигре. Парламентот на Исланд, Алтинг, е едно од најстарите изборни собранија во светот, кое датира од пред повеќе од еден милениум.

Туми Арнасон, 35-годишен музичар кој живее во главниот град, рече дека планира да гласа за започнување преговори за членство во ЕУ.

„Јас сум за тоа да видам каков договор можеме да добиеме“, рече Арнасон, наведувајќи ја економијата како негова примарна грижа.

Но, меѓународната ситуација го загрижува: „Мислам дека во овој момент застанувањето на страната на ЕУ би било подобро во оваа политичка клима. Со САД од една страна, а потоа и Русија од друга страна, тоа е малку несигурна ситуација“.

Не се согласуваат сите со потребата да се гравитира кон Брисел.

Гудалаугур Тор Тордарсон, пратеник од конзервативната и про-„Не“ Партија за независност, смета дека членството во ЕЕА е доволно и дека секое приближување кон ЕУ би било погрешно.

Носејќи значка на која пишуваше „Афрам Исланд“ или „Напред Исланд“, слоганот на кампањата „Не“, на реверот од неговото сиво сако, Тордарсон ги осуди коментарите на американскиот претседател за Гренланд.

„Мислам дека е, секако, скандалозно она што Трамп го кажува за Гренланд“, рече Тордарсон, кој беше министер за надворешни работи на Исланд за време на првиот мандат на Трамп.

Но, тој предупреди дека американските администрации доаѓаат и си одат.

Надвор од областа Рејкјавик, каде што живеат околу две третини од луѓето во земјата, гласачите почесто ќе стават „Не“ на своите гласачки ливчиња.

Селфос е град со 10.000 жители, на околу еден час возење југоисточно од Рејкјавик. Земјоделците што ја обработуваат црната вулканска почва покрај патот до градот ги украсуваат своите бали сено со слоганот „Афрам Исланд“ од кампањата „Не“.

Ари Храфн Елијасон, 18-годишен градежник од Селфос, рече дека ќе гласа против преговорите за пристапување.

„Ќе гласам против затоа што земјоделците сакаат да гласаат против. Според мене, тие се ‘рбетот на оваа земја, земјоделците и рибарите. Ќе ги слушам“, рече тој.

Друга жителка на Селфос, 19-годишната работничка во брза храна Дагмар Изабела, рече дека е за преговорите со ЕУ, но нагласи дека надворешната политика не е нејзина главна грижа.

Таа рече дека е загрижена за трошоците за живот, особено за кириите и хипотеките. Смета дека приклучувањето кон еврото би можело да помогне во контролирањето на галопирачката инфлација. Јулската инфлација во Исланд изнесуваше 5,6 проценти на годишно ниво, што е речиси двојно повеќе од онаа во еврозоната. (Политико)