Студентите победија, но која е нивната политика воопшто?

Движењето кое произлезе од протестите по уривањето на настрешницата во Нови Сад, сега ги доби изборите, но промената на власта во Србија сè уште не е остварена.

„Студентската листа“ не е составена само од студенти: вклучуваше професори, доктори и други кандидати, а го водеше кардиологот од Нови Сад Илија Срдановиќ. Што ги чека победниците и како тие ја замислуваат новата Србија?

Основата на нивната програма се нарекува „Студентски план“. Има 11 точки, поделени во три дела: „Србија или мафијата“, „Знаењето е моќ“ и „Србија расте со нас“.

Првиот дел се занимава со институциите и корупцијата, а остатокот со образованието, економијата и секојдневните проблеми на граѓаните.

Законот за потеклото на средствата и лустрацијата
Студентската листа најави формирање на специјална обвинителска полициска сила која ќе истражува корупција и ќе ги изведе одговорните пред лицето на правдата без политички притисок. Таа, исто така, вети ревизија на работата на полицијата, судовите и обвинителите, како и закон за потеклото на имотот и конфискација на нелегално стекнат имот.

Во програмата се споменува и лустрација на јавните службеници. Покрај тоа, тие најавуваат ревизија на имотот на службениците и преглед на нивните постапки. Според програмата, оние кои ја злоупотребиле својата позиција, учествувале во корупција или ги прекршиле човековите права, ќе бидат одговорни пред Уставот и законите.

Тие бараат јавно објавување на договори и тендери и преглед на државните проекти, особено оние кои биле нетранспарентни или преплатени. За медиумите, тие најавуваат деполитизација на регулаторот и јавниот сервис РТС. Планот вклучува и испитување на одговорноста на новинарите и телевизиските редакции, како и одземање и ново доделување на национални фреквенции.

Во програмата не е објаснето кој ќе ги спроведува овие ревизии или според кои критериуми ќе бидат одземени фреквенциите.

Работни места, училишта, станови и лекари
Во јавниот сектор, тие сакаат да ги укинат партиските вработувања и да избираат директори преку јавни тендери. Во училиштата, тие ветуваат бесплатни учебници за сите ученици од основно и средно образование, модернизација на наставата и подостапни воннаставни активности.

За економијата, тие најавуваат поддршка за домашните претприемачи, земјоделци и стартап компании. Тие сакаат да го скратат максималното времетраење на привремената работа на 12 месеци, по што работниците би добиле договор на неопределено време.

Во програмата, тие исто така ветуваат дека ќе го укинат монополот на лобито за увоз и ќе обезбедат безбедност на храната. Земјоделското земјиште и водата, наведуваат тие, треба да станат заштитено национално богатство.

За младите парови и работниците во дефицитарни занимања, тие планираат поповолно изнајмување и купување станови. Тие исто така ветуваат пониски цени за лекови, реновирање на руралните клиники и вработување на млади лекари и техничари. Тие не прецизираа рокови или проценки на трошоците за овие мерки.

„Проширување на добрососедските односи“
Срдановиќ изјави во пресрет на изборите дека владата на Александар Вучиќ придонесува за влошување на односите на Србија со Хрватска и другите соседи. Тој ги отфрли тврдењата дека Хрватска стои зад студентското движење, велејќи дека хрватската држава нема никаква врска со Студентската листа.

Во однос на односите со соседите, тој најави проширување на добрососедските односи, со порака дека интересите на граѓаните на Србија ќе бидат на прво место. Досега не презентираа посебен план за односите со Хрватска.

Јавна дебата и референдум за ЕУ
Членството во ЕУ не е меѓу 11-те точки од нивниот главен план. Срдановиќ рече дека конечната одлука треба да се донесе на референдум, во демократска атмосфера, по јавна дебата и затворање на поглавјата од преговорите.

Во исто време, тој рече дека Србија треба да работи на владеењето на правото, слободните медиуми и еднаквоста пред законот. Листата не ветуваше брз пристап кон Унијата, но граѓаните ќе одлучат за последниот чекор.

Тие не изразија јасен став за Кина, а не одлучија ниту за членството на Србија во НАТО.

Нема санкции против Русија, поддршка за интегритетот на Украина

Студентската листа објави дека Србија ќе го задржи својот принципиелен став против воведувањето санкции против Русија. Тие објаснија дека санкциите, според нив, не решаваат политички и безбедносни проблеми и дека можат да влијаат врз локалното население.

Срдановиќ особено ја нагласи енергетската зависност на Србија од соработката со Русија.

Во посебно мислење, весникот наведува дека Србија треба да го почитува територијалниот интегритет на државите, вклучително и Украина, и да се залага за крај на вооружените конфликти.

Решение за Косово преку мирни средства и дијалог
Срдановиќ рече дека позицијата на листата е одредена од Уставот на Србија, според кој Косово и Метохија се составен дел од земјата. Во студентскиот меморандум, тие наведоа дека трајно решение може да се бара мирно и преку дијалог, со почитување на Уставот на Србија, Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ООН и меѓународното право.

Тој, исто така, рече дека нема да ги остави Србите во Косово на цедило.

Тој не одговори директно дали неговата листа ќе ги спроведе двата договори на Вучиќ со Косово, оној од 2023 година за прифаќање на пасоши, дипломи и регистарски таблички, како и договорот од 2020 година за економска соработка.

Изборите им донесоа победа на студентите, но сега тие мора да ги претворат предизборните ветувања во одлуки.