Скап турски договор го турка бугарскиот државен снабдувач „Булгаргас“ во банкрот

Бугарскиот државен снабдувач со гас „Булгаргас“ е ефикасно несолвентен поради неповолните пазарни услови и договорните аранжмани со турската државна енергетска компанија БОТАШ, изјави новоназначениот министер за енергетика Трајчо Трајков, само три дена откако ја презеде функцијата во привремениот кабинет.

„Единствената причина зошто не ја затвораме веднаш компанијата и не создаваме нова „Булгаргас“ или не спроведуваме друга форма на реструктуирање е тоа што таа е страна во договор за снабдување со гас со Азербејџан, што во моментов е доста профитабилно за Бугарија. Затоа, мора да го искористиме максималниот капацитет“, објасни Трајков.

Само пред четири години, „Булгаргас“ беше меѓу најпрофитабилните државни компании откако рускиот Газпром еднострано ги прекина испораките на гас за Бугарија. Компанијата брзо реагираше, обезбедувајќи снабдување со течен природен гас (LNG) за домашниот пазар, додека стапи на сила долгорочен договор за гасовод со Азербејџан.

Трајков потврди дека Бугарија не плаќа според договорот со БОТАШ и наместо тоа акумулира обврски.

„Ова е ризик што не можам да го измерам во моментов“, рече тој, додавајќи дека има намера да се сретне со своите турски колеги за да „стави сè на маса“.

На почетокот на 2023 година, привремената влада назначена од тогашниот претседател Румен Радев потпиша договор помеѓу „Булгаргас“ и БОТАШ со кој се овозможува долгорочен пристап до терминалите за ЛНГ на Турција и мрежата за пренос на гас до крајот на 2035 година. Договорот резервираше капацитет до околу 1,3 милијарди кубни метри годишно.

Според условите на договорот, Бугарија плаќа околу 500.000 евра дневно за резервираниот капацитет, без оглед на тоа дали се користи.

Ова се преведува во околу 180 милиони евра фиксни годишни трошоци. Досега, „Булгаргас“ не го искористи капацитетот, акумулирајќи долг според договорот „земи-или-плати“.

Во 2024 година, компанијата забележа загуба од 130 милиони евра, и покрај другите профитабилни договори и речиси монополската позиција на бугарскиот пазар на гас.

„Сите прашуваат како овој договор со БОТАШ, кој е целосно непрофитабилен за Бугарија, може да се приближи до поприфатлива форма“, изјави Трајков за Бугарското национално радио. „Имам некои идеи, но ми требаат факти, дискусии и придонес од многу луѓе.“

Радев, кој е широко распространет како потенцијален победник на парламентарните избори на 19 април, тврдеше дека договорот со Турција сè уште би можел да стане оперативен и профитабилен за Бугарија, иако јавно не изјави како.

Во исто време, договорот е под истрага на обвинителите веќе две години, без опипливи резултати досега. „Булгаргас“ отелотворува некои од структурните слабости на бугарскиот енергетски сектор, во кој доминираат државни и општински компании.

„Топлификација Софија“, главната компанија за греење што го снабдува главниот град со топлина и е технички несолвентна, му должи на снабдувачот со гас речиси 760 милиони евра.

Вкупните обврски на компанијата за греење изнесуваат 1,26 милијарди евра, повеќе од 1% од БДП на Бугарија. Последната разгледана опција беше да се издвојат 800 милиони евра од државниот буџет за откуп на долгот на „Топлификација Софија“ кон „Булгаргас“, со што ефикасно се префрла товарот врз јавните финансии.