САД лобираат Виктор Орбан да застане на чело на ОН

Извори од три земји потврдуваат дека администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп лобирала за кандидатурата на Виктор Орбан за генерален секретар на Обединетите нации (ОН). САД го охрабриле поранешниот унгарски премиер да влезе во трката, откако први му ја предложиле оваа можност. Планот сè уште чека конечна одлука, објави „Волстрит џурнал“ (The Wall Street Journal).

Претставник на Стејт департментот на САД признава дека, на прв поглед, идејата звучи лудо. Сепак, се верува дека и Русија и Кина ја поддржуваат, судејќи според претходните разговори со Вашингтон. Концептот е Орбан да биде нивни заеднички кандидат. Како што истакнаа претставници од САД и од уште една земја, кога САД, Русија и Кина имаат заеднички став за некое прашање во Советот за безбедност на ОН, тие обично успеваат да го наметнат своето.

Претставникот на Стејт департментот смета дека Орбан би обезбедил осум гласа во Советот за безбедност „без поголеми тешкотии“ и дека вкупно десет од 15-те членки на Советот би можеле да го поддржат. Дали Обединетото Кралство и Франција тогаш би ѝ се спротивставиле на мнозинството? Двете земји обично се претпазливи кога станува збор за користење на правото на вето. 

Кога американските претставници разговарале за тоа кого би сакале да видат на чело на ОН, името на Орбан постојано се спомнувало. „Некој како Орбан“, велеле тие, а нивните кинески и руски колеги се согласувале. На крајот, американските претставници се запрашале: Зошто да не биде Орбан?

Постојат многу причини зошто ова можеби нема да се случи – на пример, загриженоста дека тој би ги оправдувал постапките на Владимир Путин и на други диктатори. Но, според американскиот функционер, Орбан е „кандидатот од соништата за конзервативците од движењето MAGA“.

Ова во голема мера се должи на неговите политики против масовната миграција и либералните невладини организации, како и на неговите потези во однос на унгарското правосудство и медиумите – сектори за кои често се смета дека наклонуваат кон левицата. Иако Орбан често влегува во судири со Европската унија, тој истовремено обилно профитира од субвенциите што таа ги обезбедува. И покрај блиските врски со Кина, тој некако успева да го задржи имиџот на бранител на западната цивилизација.

Претседателот Доналд Трамп му даде поддршка на Орбан за време на унгарските избори во април, а потпретседателот Џ. Д. Венс учествуваше во неговата кампања. Доколку поранешниот унгарски премиер одлучи да се кандидира за генерален секретар на ОН, се очекува тие двајца повторно да го поддржат. Според трет извор запознаен со процесот, официјалното соопштување на одлуката се очекува по американските избори на средината на мандатот.

Првично, американски претставници стапија во контакт со Орбан за да го испитаат неговиот интерес за функцијата во ОН. Тие утврдија дека тој е отворен да го разгледа предлогот, иако имал одредени резерви со оглед на неговите националистички ставови. Орбан не би се кандидирал доколку не биде уверен дека може да победи. Тој самиот одби да даде коментар.

Според претставник од друга земја, повеќето од останатите кандидати за генерален секретар повеќе наликуваат на „секретари“ – поединци со искуство во меѓународната бирократија или во дипломатски преговори зад затворени врати. Орбан, за разлика од нив, би бил „генерал“. Еден функционер од Стејт департментот се согласува со оваа оценка, додавајќи дека Орбан ги поседува соодветните идеолошки ставови, има способност да спроведува власт и покрај противењето, и не би подлегнал на притисокот од етаблираните елити во седиштето на ОН во Њујорк.

Лана Нусеибех, дипломат од Обединетите Арапски Емирати, минатата недела влезе во трката. Поддршката што ОАЕ ѝ ја даваат на една брутална паравоена група во граѓанската војна во Судан би можела да претставува пречка за нејзината кандидатура. Истовремено, таа е квалификуван кандидат и собира поддршка. На 27 октомври таа ќе одговара на прашања, а на 28 октомври Советот за безбедност ќе спроведе уште едно прелиминарно гласање. Во трката може да се вклучат и други кандидати.

Мандатот на генералниот секретар Антонио Гутереш истекува на 31 декември. Тој поттикна некои од најлошите и најрадикалните тенденции во рамките на ОН, а нема никакви илузии во однос на моралниот авторитет на оваа организација. Можеби најдоброто што може да се каже за идејата Орбан да застане на чело на ОН е тоа што би ја тргнал завесата и би ја открилистинската состојба на организацијата – обезбедувајќи ѝ лидер што одговара на ниското ниво до кое веќе е паднато нејзиното седиште во Њујорк.