Рускиот гас би можел да се врати во Европа додека беснее војната во Украина

Високи руски и американски претставници, вклучувајќи го и специјалниот претставник на САД Џаред Кушнер, разговараа за можноста американски инвеститор да преземе удел во гасоводот „Северен тек“. Пет извори запознаени со ситуацијата потврдија дека станува збор за гасоводот кој снабдувал гас за Германија пред руската инвазија на Украина.

Во разговорите беа вклучени Кирил Дмитриев, близок советник на рускиот претседател Владимир Путин, и Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп. Кушнер, кој посредува во прекинот на огнот меѓу Русија и Украина, верува дека деловните договори се клучни за враќање на мирот. Таквиот договор би им овозможил на американските инвеститори да профитираат од протокот на енергија во Европа по завршувањето на војната.

Дмитриев и Кушнер се состанаа во последните недели во Москва и Њујорк. Два извори потврдија дека темата за „Северен тек“ е сè уште на маса, иако не е сосема јасно до кој степен била дискутирана на тие состаноци.

Запрашан за разговорите, функционер од Белата куќа рече: „Русија ќе мора да преговара за какви било договори со Американската корпорација за развојни финансии (DFC) и Министерството за финансии, а тие мора да бидат од корист за американските даночни обврзници и бизниси“. Истиот функционер додаде дека „немало неодамнешни дискусии за Северниот тек“.

Дмитриев е силен застапник за продолжување на продажбата на руски гас во Германија. Минатиот месец, тој се сретна со претставници од Министерството за енергетика и Министерството за финансии на САД за да разговараат за потенцијалните енергетски иницијативи на САД и Русија. Неговиот портпарол одби да коментира.

Останува нејасно колку е навистина заинтересиран Вашингтон за рестартирање на испораките на руски гас за Германија, најголемиот потрошувач на енергија во Европа. Еден американски функционер рече дека договорот е малку веројатен на среден рок, со оглед на сите пречки.

Газоводите Северен тек се под санкции на САД и Европската Унија, што го прави секое рестартирање нелегално. Трамп би можел да ги укине или олесни санкциите на САД, но тоа ќе стане значително потешко ако демократите ја преземат контролата врз Конгресот на изборите следниот месец.

Германија и другите европски земји, кои трошат милијарди евра за зајакнување на својата војска за одбрана од Русија, остро ќе се спротивстават на повторното отворање на Северниот тек.

Портпаролката на германското Министерство за економија и енергетика изјави дека Северниот тек и рускиот гас се под санкции во Европа и дека Германија пронашла алтернативни решенија. Таа рече дека повторното отворање на гасоводот бара одобрение од владата, кое Берлин нема намера да го даде.

Пред руската инвазија на Украина во февруари 2022 година, Германија покриваше повеќе од половина од своите потреби за гас со увоз од Русија преку двата крака на Северниот тек. Цевководите беа ставени надвор од употреба откако Москва ги прекина испораките за Европа, а потоа беа уништени во серија подводни експлозии во септември 2022 година.

Разговорите меѓу Москва и Вашингтон доаѓаат во време на длабока европска недоверба кон руските мотиви. Порано оваа година, раководителите на пет европски разузнавачки агенции изјавија дека Русија не бара брз крај на војната, туку ги користи преговорите со Соединетите Држави за да протурка деловни зделки.

Односите меѓу Русија и Германија, еден од најголемите добавувачи на воена помош за Украина, се на ниско ниво, а официјални лица во Берлин ја обвинија Русија за систематски хибридни напади. Некои германски пратеници веруваат дека ваквите бизнис зделки само ќе ја зајакнат Москва додека таа ја продолжува војната.

„Ова би можело да биде валкан договор што ќе ја чини Европа скапо“, рече Михаел Келнер, пратеник кој беше задолжен за германската енергетска политика веднаш по инвазијата. Тој додаде: „Американците и Русите ќе го делат профитот“.

Додека коалициската влада на Германија се спротивставува на рестартирањето на гасоводот, Алтернатива за Германија (AfD), моментално најпопуларната партија во земјата, ја поддржува. Дмитриев ќе се сретне со раководството на AfD почетокот на следната година за да разговара за ова прашање. Продажбата на удел во компанијата што управува со Северен тек, како и продолжувањето на испораките на гас, се соочуваат со сериозни пречки.

Рускиот државен гигант „Гаспром“ поседува 51 процент од компанијата. Две германски компании вкупно поседуваат 31 процент, а остатокот го држат француски и холандски компании. Според еден извор, двајцата германски акционери се стремат да ги задржат своите удели за да го зачуваат германското влијание во случај „Гаспром“ да го продаде својот удел.

Неколку дена по состаноците во Москва, Кушнер изјави во Киев дека разговарал со своите европски колеги за тоа како војната ги зголемила цените на енергијата. Притоа, тој се залагаше за „договори за просперитет“ што би го поттикнале мирот и би им дале на лидерите „нешто на што би се радувале“.

Иако договорот за гас би му одговарал на Кремљ, тој би ја поделил германската јавност, која има спротивставени мислења за купување руска енергија. Тоа, исто така, би предизвикало раздор во Европа, каде што Полска и балтичките земји се особено строги во отфрлањето на какви било енергетски врски со Русија.

Извор запознаен со ставот на полската влада изјави дека тамошното раководство ги следи разговорите, но останува цврсто против отворањето на гасоводот. Два дополнителни извори рекоа дека Кушнер и Дмитриев разговарале и за продажба на средства во сопственост на руската енергетска компанија Лукоил, од нафтени рафинерии до бензински пумпи во Европа и на други места.

Според планот, конзорциум составен од федералната агенција DFC и инвеститори од Катар и Обединетите Арапски Емирати ќе ги откупат средствата, а американските власти за возврат ќе ги укинат санкциите.

„Во однос на Лукоил, Стив (Виткоф) и Џаред (Кушнер) работеа со ДФЦ за да преговараат за значителна претплата и удел во профитот за Соединетите држави“, рече претставникот на Белата куќа. Лукоил и Гаспром не одговорија на барањата за коментар.