Расте гневот на Унгарците поради живеењето во „најкорумпираната земја во ЕУ“

Официјално пријавениот имот на унгарскиот лидер Виктор Орбан е скромна: некои заштеди и заедничка вила во Будимпешта, но гласачите во земјата, која според „Транспаренси Интернешнл“ е прогласена за најкорумпирана во Европската унија, мислат поинаку, објавува француската новинска агенција АФП.

И тоа би можело скапо да го чини Орбан на општите избори на 12 април, кои би можеле да го завршат неговото 16-годишно владеење. Богатството стекнато од најблискиот круг на Орбан поттикнува растечко незадоволство кај населението кое се бори со бавен раст, висока инфлација и влошување на јавните услуги.

„Комуникацискиот апарат на владата работеше добро кога нашата економска состојба беше релативно добра“, изјави за АФП Золтан Раншбург, политички аналитичар во тинк-тенкот „Република“.

Но, со години не е добро, додаде тој. „Тоа се наши пари, а не нивни. И ги трошат како да се единствени сопственици“, изјави за АФП Габор Себењи, 81-годишен пензиониран наставник по историја.

Тој го осуди она што го нарече „феудализам“ што се вкорени во централноевропската земја со речиси 10 милиони жители.

Независниот пратеник Акош Хаџази, еден од водечките активисти против корупцијата во Унгарија, рече дека корупцијата одземала еквивалент на 2,84 милијарди евра од државната каса секоја година од 2016 година.

Параван

„Ова не се изолирани случаи – тоа е едноставно начинот на кој функционира системот“, изјави Хаџази за АФП. Додека Орбан тврди дека живее скромно, неколку членови на неговото семејство станаа спектакуларно богати откако се врати на власт во 2010 година.

Неговиот 85-годишен татко, Ѓозо Орбан, поседува неколку компании за градежни материјали и историскиот имот Хатванпушта, кој го реновирал во луксузен имот вреден стотици милиони долари.

Заштитен со високи ѕидови, пространиот имот во близина на родното село на премиерот има два базени и сопствен парк за диви животни, како и огромни помошни згради, според снимки од дрон објавени од независни медиуми.

„Всушност, таткото на Виктор Орбан е само фасада“, рече Хаџази.

Моќен зет
Зетот на Орбан, Иштван Тиборч, стана еден од највлијателните бизнисмени во Унгарија благодарение на договорите за јавно осветлување што ги доби неговата поранешна компанија „Елиос“. Договорите беа делумно финансирани од ЕУ – сè додека канцеларијата на ЕУ за борба против измами (OLAF) не откри сериозни неправилности.

Тиборч оттогаш се префрли во недвижности и туризам.

Пријателот од детството на Орбан, Лоринц Месарош, поранешен водоводџија, стана најбогатиот човек во Унгарија, со богатство од 4,8 милијарди долари, според списанието „Форбс“, со империја од градежни, енергетски, банкарски и медиумски компании кои напредуваат од јавни договори.

Средствата на ЕУ се замрзнати
„На хартија има конкуренција (во јавните набавки), но во реалноста победникот секогаш е познат однапред“, изјави за АФП градежен изведувач под услов да остане анонимен на градилиште во близина на Будимпешта.

Работејќи во секторот три децении, човекот рече дека резултатите од јавните тендери честопати се одлучуваат однапред. „Оние на дното од синџирот ја работат работата и се последните што добиваат плата – понекогаш и месеци подоцна“, рече тој, додавајќи дека е подготвен да се откаже и да ги продаде своите машини.

„Многу сум лут“, рече тој, додавајќи дека додека оние на власт живеат „луксузен живот“ и патуваат со приватни авиони, малите бизниси „се борат да преживеат“.

Транспаренси интернешнл, надзорна организација за борба против корупцијата, ја рангираше Унгарија како најкорумпирана земја во ЕУ, заедно со Бугарија, во својот Индекс на перцепција на корупцијата. Ги истакна системските ризици во јавните набавки и ограничената конкуренција за најголемите договори, кои сочинуваат пет проценти од БДП на Унгарија.

Владата го отфрли рангирањето и инсистира дека правилата за јавни набавки на Унгарија се во согласност со стандардите на ЕУ. Но, ЕУ замрзна 19 милијарди евра средства наменети за Унгарија поради тековните загрижености за корупција и почитување на владеењето на правото.

Опозицискиот лидер Петер Маѓар, главен ривал на Орбан на претстојните избори, вети дека ќе ги врати средствата доколку биде избран и дека ќе истражи како сегашните лидери и нивните семејства се збогатиле толку многу.