Народната партија на Шпанија фрустрирана од подемот на крајната десница

МАДРИД – Иако анкетите укажуваат на јасна победа за шпанската десница на општите избори во 2027 година, растечките несогласувања меѓу централно-десничарската Народна партија (ПП) и крајно-десничарската Вокс предизвикуваат сомнежи за тоа дали двете би можеле да формираат стабилна владина коалиција.

Последната жаришна точка се случи минатата недела, кога локалните медиуми објавија дека Вокс ги прекинале коалициските преговори со ПП во западниот регион Екстремадура, само еден ден пред да се формира регионалното собрание.

„Бараме да се спроведат одредени политики“, изјави портпаролот на Вокс, Хозе Антонио Фустер, кратко потоа, нагласувајќи дека неговата партија сака да води „регионални министерства со буџети“ со цел да донесе „вистински промени“.

Сè потврдокорниот став на Вокс – охрабрен од неговиот изборен успех во Екстремадура, каде што го удвои претходниот резултат со 16,9 отсто од гласовите – ја става ПП под притисок. Крајнодесничарската партија се обидува да ја наметне својата агенда за миграцијата, климата и родовите политики, претворајќи ги коалициските разговори во тест на силата, а не во рутински преговори. Застојот во Екстремадура би можел да наговести поширок национален тренд. Неуспешниот обид на Народната партија да предизвика предвремени избори во регионот минатиот декември, со цел обезбедување еднопартиска влада, се чини дека го зајакна Вокс – динамика што би можела да се повтори на претстојните регионални гласања, вклучително и во северниот регион Арагон.

И покрај поволниот тренд на Вокс, лидерот на Народната партија, Алберто Нуњез Феихо, инсистираше во декември дека неговата амбиција е да освои апсолутно мнозинство на следните општи избори, оставајќи ја вратата отворена за „специфични договори“ со крајната десница.

Претстојни проблеми

Во замена за доведување на Народната партија на власт, Вокс ќе „бара моќни министерски портфолија“ – како што се финансии или внатрешни работи – и нема да биде сведен на „второстепена позиција“, изјави за „Еурактив“ Франциско Хаз, професор по меѓународни односи на Универзитетот во Сантијаго де Компостела.

„Долго време, Народната партија држеше монопол врз десницата во Шпанија, а нејзините лидери се навикнаа да владеат со апсолутно мнозинство“, забележа Хаз.

Анкетите ја нагласуваат промената. Неодамнешната анкета на „Ел Паис“ покажа дека Вокс има 18 отсто на национално ниво, додека 31,5 проценти на Народната партија би биле далеку под целосно мнозинство, што ги прави преговорите неизбежни. Феихо, тврди Хаз, ќе мора да се „прилагоди на времето“.

Зголемените лични напади меѓу лидерите на Народната партија и Вокс, покрај минатите неуспешни обиди за управување на регионално ниво, навестуваат на макотрпен пат пред народните партии да склучат политички договор.

Во 2024 година, лидерот на Вокс, Сантијаго Абаскал, ја повлече својата партија од неколку регионални коалиции со Народната партија – вклучително и во Арагон, Валенсија и Мурсија – наведувајќи непомирливи разлики околу миграциската политика.

Оттогаш, Абаскал го обвини Феихо за договарање со социјалистите на премиерот Педро Санчез, додека Феихо го нарече Вокс „антисистемска“ сила, обвинувајќи го за поткопување на државните институции.

Хаз предупреди дека Вокс има корист од ескалацијата, тврдејќи дека постојаните обвинувања за „млако“ однесување против Народната партија ѝ помагаат на крајнодесничарската партија да го консолидира сопствениот електорат.

На крајот, сепак, аритметиката може да преовлада. Хаз прави паралела со првата коалициска влада на Санчез, во која помладиот партнер Подемос имаше непропорционално влијание.

„Народната партија не може да ги направи бројките да функционираат“, рече тој.

Феихо, соочен со сè поохрабрениот Вокс пред општите избори, се чини дека има малку простор за маневрирање ако сака да стане следниот премиер на Шпанија. (Еурактив)

За да владее без Вокс, Народната партија би можела да побара поддршка од баскиските и каталонските националисти за да формира малцинска влада. Сепак, професорот истакнува дека ова не изгледа многу изводливо, со оглед на „културата на Народната партија на еднопартиска влада“.

На крајот, тој заклучува дека „наједноставната и најстабилна опција“ за Народната партија е да постигне договор со Вокс. (Еурактив)