Македонија ја очекува најтоплата година во историјата?

Светската метеоролошка организација (WMO) предупреди дека моментално активната слаба состојба на Ла Ниња може да премине во ENSO-неутрални услови и потенцијално да се развие во Ел Нињо подоцна оваа година – промена што би можела да донесе промени во глобалните површински температури.

Со појава во поширокиот контекст на климатските промени предизвикани од човекот, временските настани како Ел Нињо и Ла Ниња ги усложнуваат трендовите на глобалното затоплување, ги зајакнуваат екстремните временски настани и сериозно ги менуваат сезонските врнежи и температурни модели низ целиот свет.

Враќањето на климатскиот феномен Ел Нињо повторно го отвора прашањето дали пред Македонија е година со рекордни температури, подолги топлотни бранови и посилен притисок врз здравјето, земјоделството и енергетиката. Иако точниот интензитет на последиците зависи од сезонските атмосферски движења, сигналите за ново екстремно топло сценарио се доволни за сериозно предупредување.

Ел Нињо сам по себе не е единствената причина за жештините, но кога се комбинира со долгорочното глобално затоплување, ризикот од температурни рекорди значително расте. Тоа значи дека и во Македонија може да се очекуваат почести денови со екстремно високи температури, особено во урбаните средини каде топлината се задржува подолго.

За граѓаните, ваков развој најдиректно се чувствува преку тешки ноќи без разладување, зголемен ризик за хронично болните, повисока потрошувачка на струја и притисок врз домашните буџети. Во периоди на топлотни бранови, проблемот не е само дневниот максимум, туку и тоа што температурите навечер остануваат високи, па организмот потешко се опоравува.

Последиците можат силно да се прелеат и врз земјоделството. Подолги сушни периоди, стрес кај посевите и поголема потреба од наводнување значат повисоки трошоци и поголема неизвесност за приносите, особено ако топлиот период се совпадне со критични фази на развој на културите.

Во исто време, високите температури го зголемуваат и ризикот од пожари, особено во летните месеци кога вегетацијата е сува, а ветровите можат брзо да ја прошират огнената линија. Затоа, темата за „најтопла година“ не е само метеоролошка вест, туку и прашање на подготвеност на институциите, локалните власти и службите за заштита.

Иако конечната оценка дали годината навистина ќе биде најтопла во историјата ќе зависи од реалните мерења во текот на месеците што следуваат, самото предупредување е доволно јасно: Македонија влегува во период во кој екстремната топлина веќе не е исклучок, туку сè почеста појава што бара навремени мерки и поголема јавна свесност.