Исланд длабоко поделен додека островјаните гласаат за ЕУ

РЕЈКЈАВИК – Се очекува Исланѓаните да излезат во рекорден број на клучното гласање за или не овој викенд за тоа дали да се отворат преговорите за членство во ЕУ.

Гласањето во сабота е само четвртиот референдум во младата земја досега – и прв од ваков вид за односот на Исланд со ЕУ.

Исланд ги отвори преговорите за пристапување во 2010 година, но ги прекина по промената на владата три години подоцна.

Ислалскиот изборен комитет очекува рекордна излезност. Веќе гласале 56.774 луѓе, околу 20 отсто од избирачкиот список од околу 270.000. Околу 17.000 гласаат од странство.

Во последните денови од кампањата, страната „За“ постојано губи. Анкета објавена во четврток – прва по неколку недели – ѝ даде на кампањата „Против“ минимално водство од 51%.

Еден од скептиците е Аксел, фудбалски тренер во шеесеттите години од Рејкјавик, кој рече дека засега ќе гласа „против“. „Европа е малку премногу нестабилна“, рече тој – наведувајќи ги загриженостите околу борбата на Украина против Русија и „Брегзит“. „Но, во иднина, можеби“. Тој рече дека неговата ќерка, земјоделка, му се јавила за да се увери дека гласа „против“.

Но, изборот не е јасен дури ни кај помладите Исланѓани. Бјарки, 27-годишен инженер кој работи со податоци за градот Рејкјавик, е подготвен да започне преговори со Брисел, но останува неодлучен дали конечно ќе се приклучи.

„Целосно зависи од тоа какви услови ќе постави Европската унија за нашиот влез“, рече тој.

Контролата на рибарството на Исланд ќе биде на преговарачката маса – тоа е црвена линија за многу островјани. „Ние сме рибарска нација. Половина од моето семејство се рибари“, рече тој.

Водопади и вулкански формации доминираат во живописниот пејзаж надвор од Рејкјавик, додека на знаците прикачени на бали сено во полињата пишува „ESB, nei takk“ – „ЕУ, не, благодарам“.

Загриженоста за членството во ЕУ е широко распространета во деловната заедница. Бјарни Бенедиктсон, поранешен премиер и сега извршен директор на Конфедерацијата на исландски претпријатија, СА, рече дека организацијата е неутрална, но приближно две третини од нејзините членови се противат на членството во ЕУ.

„Општото чувство е дека […] се справуваме и можеме да го сториме тоа, а проблемите со кои се справуваме се повеќе домашни отколку меѓународни“, рече Бенедиктсон. Исланд веќе ужива пристап до единствениот пазар преку ЕЕА и, додаде тој, добро се справува економски.

Кампањата, исто така, откри празнини во правилата на Исланд. Изборните експерти на ОБСЕ идентификуваа слабости во правната рамка на референдумот што ја регулира транспарентноста на финансирањето на кампањата и финансирањето.

Нерамнотежата е видлива на улиците на Рејкјавик, каде што доминираат билборди „Не“. Јонас Хаган Гудмундсон, од кампањата „Да за гледање“ за разговорите, рече дека неговата организација собрала 80 милиони исландски шведски круни, додека ги обвинува противниците дека значително ги надминале трошоците благодарение на силната поддршка од индустријата.

Прашањето за парите доведе до сè пожестока дебата.

„Ме изненади“, рече Гудмундсон. „Малку е разочарувачки колку далеку сме отишле во поделбата на земјата“.

Во петокот, таа тензија доби потемен пресврт. Министерката за надворешни работи, Торгердур Катрин Гунарсдотир, еден од најистакнатите застапници во земјата за повторно отворање на разговорите, откри дека добила „сериозни закани“ поради нејзината позиција.

До петок попладне, Рејкјавик беше тивко пред отворањето на гласачките места – но малата островска нација остана далеку од обединета. (Еурактив)