ИБНА: Милановиќ како лидер на членка на ЕУ изнесе една од најострите забелешки за проширувањето
Официјалната посета на претседателката на Северна Македонија Гордана Силјановска-Давкова на Хрватска и нејзините заеднички изјави со претседателот Зоран Милановиќ во Загреб, го обновија вниманието кон застојот на европскиот пат на Северна Македонија, како и кон растечкиот скептицизам околу тоа како Европската Унија го управува процесот на проширување во Западен Балкан, пишува ИБНА во анализата на посетата.
„Зоран Милановиќ тврдеше дека патот на Северна Македонија кон Европската Унија е претерано продолжен, не само поради сопствена одговорност, туку и поради процес кој, како што посочи, постојано ги менува своите услови и барања. Тој инсистираше дека од Скопје се бара да направи отстапки што одат подалеку од Копенхашките критериуми, протегајќи се на прашања за историјата, културата, јазикот и идентитетот. Во овој контекст, тој нагласи дека Северна Македонија мора сама да одлучи дали сака членство во ЕУ „по секоја цена“, изнесувајќи една од најострите забелешки од лидер на ЕУ во последните месеци.
Од своја страна, Гордана Силјановска-Давкова повтори дека членството во ЕУ останува стратешка цел за земјата, додека го опиша процесот на пристапување како „маратон со пречки“ кој, според неа, повеќе не се базира само на правото на ЕУ и формалните критериуми. Таа нагласи дека Северна Македонија бара исти стандарди што се применуваат и за другите земји-членки, тврдејќи дека земјата се соочува со барања што одат подалеку од реформите или институционалното усогласување и се допираат до суштината на нејзиниот национален идентитет“, пишува ИБНА.
Според анализата, значењето на забелешките на хрватскиот претседател оди подалеку од билатералното ниво и тие имаат посебна тежина бидејќи доаѓаат од шефот на државата на земја која веќе го завршила патот кон членство во ЕУ и разбира одвнатре како функционира процесот.
„Зоран Милановиќ отворено го критикуваше начинот на кој функционира Европската Унија, истакнувајќи дека принципот на едногласност, како што е загарантиран во договорите, остава простор за политички блокади, национални пресметки и дополнителен притисок дури и во последната фаза. Во овој контекст, процесот на пристапување повеќе не се појавува како предвидлив и институционално заштитен пат, туку како постојано менувачки преговори во кои самите правила можат да се менуваат.
Уште повпечатлив беше неговиот обид да го демистифицира не само пристапувањето кон ЕУ, туку и пошироката западна институционална рамка, бидејќи ја опиша Европската Унија – па дури и НАТО – како еден вид „фасада“ или надворешен слој, инсистирајќи дека вистинското јадро на секоја земја лежи во самата држава, нејзините институции и нејзината внатрешна кохезија. Оваа позиција оди подалеку од едноставна политичка забелешка; таа го одразува растечкиот тренд во регионот, каде што европската интеграција сè уште се смета за пожелна, но повеќе не како несомнена или по природа трансформативна цел“, пишува ИБНА.
Според медиумот, ова во суштина е пошироката политичка порака од посетата на Гордана Силјановска-Давкова на Загреб – дека европскиот пат на Северна Македонија повеќе не е само за напредокот на реформите или техничкото усогласување со законодавството на ЕУ, туку се повеќе станува збор за кредибилитетот на самата Европска Унија како геополитички и институционален актер во Западен Балкан.
„Кога земјата-кандидат постојано добива гаранции за својата европска иднина, а сепак се соочува со растечки барања што одат подалеку од утврдените критериуми, перцепцијата дека процесот станува политизиран неизбежно се продлабочува.Во овој контекст, забелешките на Зоран Милановиќ носат двојна порака. Од една страна, тие му нудат на Скопје форма на јавна политичка поддршка од Загреб во момент на зголемен притисок. Од друга страна, тие отворено ја одразуваат ерозијата на привлечноста на ЕУ, дури и кај оние кои не ја отфрлаат, но сè повеќе се прашуваат како функционира. Северна Македонија продолжува да се позиционира стратешки во рамките на Европа, но дебатата постепено се менува од „дали“ на „под кои услови“ и „до кој степен“.
Посетата на Гордана Силјановска-Давкова на Хрватска затоа не беше само церемонијална средба или гест на поддршка. Тоа обезбеди платформа за јасна политичка интервенција од страна на Зоран Милановиќ во дебатата за проширувањето на ЕУ и потсетник дека случајот на Северна Македонија стана тест не само за отпорноста на земјата, туку и за доследноста на Европската Унија во исполнувањето на сопствените обврски“, заклучува ИНБА.