„Господар на марионетите“ – од него стравуваше Силиконската долина, му одзема компанија на Маск и можеше да собори влади

„Контраш“ – шокантна биографија на Питер Тил, најважниот инвеститор во технолошки компании и клучен поддржувач на претседателството на Доналд Трамп, но и вознемирувачка историја на Силиконската долина

Основачот на PayPal, Питер Тил, го засака Марк Цукерберг од истите причини од кои повеќето луѓе „не можат да го поднесат“ – иако шефот на Фејсбук честопати е критикуван дека е „како робот“ и „нечувствителен“, Тил неговата рамнодушност ја виде како „знак на интелигенција“, пишува Макс Чафкин во својата нова книга „Контраш“ („The Contrarian“).
Како што ја опишуваат книгата познати публицисти, станува збор за биографија на загадочниот, контроверзен и мошне влијателен претприемач Питер Тил кој седи на динамичната раскрсница на технологијата, бизнисот и политиката. Од деновите на меурот во доцните 1990-ти, ниту една индустрија не направила поголемо глобално влијание од Силиконската долина.
Двајцата мажи формираа меѓусебно почитување врз основа на нивните „иконокластични начини“, пишува „Њујорк пост“.
„Закерберг, како и Тил, го закова ова меѓу очите на неговите политички коректни колеги кога го проби харвардскиот онлајн директориум за да го создаде FaceMash“, пишува Чафкин.
Тил, пак, во осумдесеттите години на колеџ го започна конзервативното списание „Стенфорд ривју“, кое безмилосно ги исмеваше либералите во кампусот. Кога првиот претседател на „Фејсбук“, Шон Паркер, првпат го донесе Тил како инвеститор во 2004 година, тој го предупреди Закерберг за „валканите трикови“ на финансиерот. Но, Закерберг рече дека открил дека тактиките на Тил се инспиративни и дека дури ќе ги искористи за да го исфрли својот пријател и ко-основач Едуард Северин од „Фејсбук“ следната година.
– Тоа го научив од него. И јас ќе го сторам тоа со Едуард – му рече Закерберг на Паркер во порака на чет.

Моќен и одмаздоубив
Како што пишува Њујорк пост, Тил – кој следниот месец ќе наполни 54 години – е еден од најсуровите финансиери на неговата генерација. Според „Форбс“, Тил поседува 4,3 милијарди долари и од трговец со хеџ фондови станал претприемач во Силиконската долина.

„Тој е само-создаден волшебник од Силиконската долина, кој преку вмрежување и раскажување приказни, изгради толку убедлива слика што го затемни човекот зад неа“, пишува Чафкин.
Многу луѓе кои ги контактирал Чафкин додека ја пишуваше книгата – милионери без политичка моќ – му рекоа дека се „плашат“ од Тил.
„Тој беше толку моќен и толку одмаздољубив“, пишува тој.
Тил е толку познат по својата одмаздољубивост што само неговото име стана глагол – „Питер Тилување“ значи да се одмаздиш некому, како што направи кога го затвори озборувачкиот сајт „Гокер медиа“ во 2016 година. И како и секогаш, тој го стори тоа без лично да го повлече чкрапалото, пишува „Њујорк пост“.

Почетоците на Тил
Син на германски мигранти, тој е роден во Франкфурт и беше бебе кога семејството се пресели во Кливленд, Охајо. Тие се селеа неколку пати додека не се сместија во Фостер Сити, предградие на Сан Франциско. Од самиот почеток, тој беше аутсајдер – ја сакаше научната фантастика и епската фантастика и тврдеше дека ја запамтил целата трилогија „Господарот на прстените“. Затоа, тој беше лесна цел за насилниците, дури и меѓу оние што се сметаа за пријатели на Тил, пишува Чафкин.
Еден од тие насилници – кои учествуваа во поставувањето на знакот „за продажба“ пред куќата на Тил – му рече на Чафкин дека „отсекогаш мислел дека Тил има список на луѓе што треба да ги убие“ и дека тој бил на него.
Кога се упатил кон Стенфорд во 1985 година, Тил бил згрозен од начинот на живот на неговите врсници.
„Пиеја, пушеа, имаа секс. Непотребно е да се каже, Тил не учествуваше во тоа. Тој не изгледаше заинтересиран да воспоставува пријателства“, наведува Чафкин.
Наместо да се забавува, тој започна сатирична публикација, Стенфорд ривју“, која ги критикуваше прогресивните идеи со лажни извештаи за се, од новиот курс за афро фризури – посочувајќи дека „Стенфорд ја замени традиционалната наставна програма со дебати за чудна коса“ – до приказна за тоа како е „невозможно да се оди во машки тоалет (во кампусот) без да се наиде на геј секс“.

„ПејПал“ можеше да собори влади“
Чафкин вели дека токму таму научил да стане „господар на марионети“.
Кога студентот по право Кит Рабојс, кој често работеше за „Ривју“, одлучи во 1992 година да прикаже хомофобична клевета за викендичка на професор како вежба за слободен говор, Тил не го обесхрабри.

– Ќе умрете од СИДА. Ќе го добиете она што го заслужувате – викаше.
Тил мислеше дека шокантниот чин е оправдан бидејќи конзервативците станаа „премногу конзервативни“, пишува Чафкин. Според главните либерали кои ги прифатија комунистите, тој сметаше дека конзервативците не треба да се срамат од поврзување со поекстремни, десничарски ставови, пишува New York Post.
По дипломирањето во 1992 година, Тил работеше за адвокатска фирма и како трговец со деривати во Њујорк, пред да го започне PayPal во Калифорнија шест години подоцна. Идејата беше да се направи простор за финансиски трансакции што владата не може да ги регулира. Со други зборови, анонимна странска банкарска сметка „која сакаше да биде достапна за секого“, наведува Чафкин.
„PayPal имаше потенцијал да собори влади“, посочува авторот.
До јануари 2000 година, PayPal имаше по 9.000 нови корисници секој ден. Наоѓањето нови клиенти беше „полесно отколку да се настине“, се пофали Тил за Волстрит Џурнал.
„А се шири брзо како вирус“, додаде тој.
„Го избрка Маск без да ги извалка рацете“
Следниот месец, Тил беше повикан од Елон Маск, претприемач и шеф на „Тесла“ и „Спејс Икс“, предлагајќи му спојување според принципот „пола – пола“. Тој се загрижи дека PayPal може да го купат компании како Јаху и дека неговата онлајн банка X.com ќе биде исфрлена од пазарот.

Маск веруваше дека заедно ќе имаат поголеми шанси за преживување, наведува Чафкин, додавајќи дека исто така ќе биде „полесно да се справи со федералните регулатори ако и кога владата удри врз новите технологии за дигитално плаќање“.
Тил се согласи, но тензиите меѓу двајцата визионери од почетокот беа високи. Маск инсистираше да се замени серверот, да се стави „PayPal“ на платформата на „Мајкрософт“. Тој, исто така, сакаше да го смени името во “PayPal by X.com”, и на крајот целосно да се исфрли „PayPal“.
Но, Тил најде начин да го избрка Маск без да ги извалка рацете, пишува „Њујорк пост“.
Иако Маск ја доби титулата извршен директор по спојувањето, повеќето заменици на Тил – Пол Марти, Макс Левчин и Дејвид Секс од Стенфорд – имаа извршни функции. Поранешните директори на „X.com“ беа маргинализирани, пишува Чафкин, а Маск беше опкружен со тим кој беше повеќе лојален на Тил отколку на него.
„Тој ефикасно му постави на Маск еден вид стапица“, пишува авторот.
Тил поднесе оставка во компанијата во мај 2000 година, наведувајќи во е -пошта до работниците дека е „исцрпен“ и дека „се смета себеси повеќе за визионер, а помалку за менаџер“.

Кога Маск замина на меден месец во Австралија, есента, неколку лојалисти на Тил, како Левчин и потпретседателот за финансии Ролоф Бота, му поставија ултиматум на Мајка Мориц, еден од најголемите инвеститори на компанијата: или одборот ќе го отпушти Маск и ќе го назначи Тил за Извршен директор, или тие ќе си заминат.
„PayPal немаше да има шанса да преживее доколку Левчин, најталентираниот инженер на компанијата, заминеше со половина од тимот за развој на бизнисот“, посочува Чафкин.

Прв инвеститор на „Фејсбук“
Без директна вмешаност на Тил, нивниот ултиматум беше исполнет пред Маск да се врати од меден месец. Не само што Тил ја презеде целосната контрола без да крене мал прст, тој исто така ги убеди речиси сите поддржувачи на Маск да останат во компанијата.
Две години подоцна, Тил го продаде PayPal на eBay за 1,5 милијарди долари. После тоа, тој инвестираше во се, од хеџ фондови до нови технологии како што се „Палантир“, компанија за анализа на податоци и социјални мрежи како што е „Фејсбук“.

Тил стана првиот инвеститор во компанијата на Закерберг во 2004 година, со половина милион долари за 10 отсто од акциите. И тој му даде на Закерберг еден совет: „Само немој да за*беш“. На крајот, тој замина со милијарди долари од неговата инвестиција.
Меѓутоа, во 2006 година, тој ја отфрли можноста да инвестира во „Тесла“, бидејќи, како што му кажа Маск на Чафкин, тој „навистина не верува во климатски промени“. Така ја загуби шансата да добие дел од колачот во компанијата, која беше вредна 800 милијарди долари до крајот на 2020 година.

Одмазда за „Гаукер“
Тил покажа колку може да биде безмилосен кога „Гаукер“ (Gawker) објави приказна во 2007 година со наслов „Луѓе, Питер Тил е целосно геј“. Иако хомосексуалноста на Тил беше јавна тајна, тој сепак беше бесен. Тој ангажираше истражители да „ископаат“ валкани алишта за животот на основачот на порталот Ник Дентон. Но, тогаш тој одлучи да се одмазди на уште полош начин.

Кога поранешниот борач Халк Хоган поднесе тужба против „Гаукер“ во 2016 година за објавување на негово приватно секс видео, Тил тајно даде 10 милиони долари за неговите правни трошоци. Хоган го доби спорот и 140 милиони долари отштета, поради што „Гаукер“ беше принуден да банкротира.
Кога се откри неговата тајна исплата, Тил рече дека тоа е „најфилантропското нешто“ што го направил. Во истата година, тој стана еден од неколкуте големи играчи во Силиконската долина кои ја поддржаа кандидатурата на Доналд Трамп на претседателските избори.
Иако се разликуваа по многу прашања, Чафкин посочува дека Трамп исто така „знаел да го каже она за што не се зборува и Тил го сакал поради тоа“. Неговите донации за кампањата на Трамп ги поттикнаа медиумите да ја ископаат неговата книга „Митот за различноста“ од 1995 година, во која тој го нарече силувањето на состанокот „задоцнето жалење“.
Тој тогаш во изјава рече дека „посакувал никогаш да не го напишал тоа“, но една година подоцна наводно им рекол на студентите кои тогаш биле уредници на „Стенфорд Ривју“ дека „понекогаш треба да го кажете она што сакаат да го слушнат“.
Во 2019 година, Трамп ги покани Закерберг и Тил на „тајна вечера на милијардери“.
Денес, Питер Тил живее во Виена со неговиот долгогодишен партнер Мет Данзајзен, со кого се венча во 2017 година. Тие се родители на девојче. Иако во последните години го избегнува вниманието на јавноста, многумина и денес се плашат од него. Како што изјави активистот Мет Столер за Чафкин:
„Тој е нихилист, многу паметен нихилист. Важна му е само неговата моќ, тоа е законот на џунглата: ‘Јас сум предатор, а предаторите победуваат’“, пренесува Блиц.

Авторот на книгата, Макс Чафкин, е уредник и технолошки репортер во Блумберг Бизнисвик, а пишува и за Fast Company, Vanity Fair, Inc. и New York Times. Живее во Квинс, Њујорк со сопругата, новинарката Кристин Лагорио-Чафкин и нивните деца. Неговата книга „The Contrarian“ е опишана како „многу повеќе од шокантна биографија на Питер Тил, најважниот инвеститор во технологијата и клучен поддржувач на претседателството на Доналд Трамп. Тоа е исто така вознемирувачка историја на Силиконската долина што ќе ве натера да ги преиспитате идеолошките основи на немилосрдниот мотор на креативно уништување во Америка.