Европа снемува дизел? Залихите на најниско ниво во последните 11 години

Европскиот пазар на дизел се соочува со сериозни проблеми со снабдувањето, предупредуваат аналитичарите на американската инвестициска банка Морган Стенли, а ситуацијата би можела дополнително да се влоши во наредните месеци бидејќи залихите продолжуваат да паѓаат.
Американската банка проценува дека европските резерви на дизел ќе паднат на најниско ниво до крајот на 2026 година.

Главниот проблем повеќе не е количината на сурова нафта достапна на пазарот, туку ограничениот капацитет на рафинериите да ја преработат во гориво. Маржите на рафинериите во северозападна Европа веќе достигнаа рекордни нивоа, додека војната меѓу САД и Иран, нападите врз руските рафинерии и трговските ограничувања дополнително влијаат на глобалната понуда.

Дизелот е клучен за патниот транспорт, земјоделството и индустријата, па затоа евентуалниот недостиг би можел да предизвика зголемување на цените низ целиот синџир на снабдување. Во ЕУ, литар дизел веќе се продава за повеќе од две евра, а некои експерти предупредуваат дека цената повторно би можела да надмине 2,5 евра за литар.

Најниските залихи во последните 11 години

Морган Стенли проценува дека европските залихи ќе почнат континуирано да опаѓаат од август, а дека во ноември би можеле да паднат на околу 300 милиони барели. Тоа би било најниското ниво од 2015 година за тој период.

Аналитичарите истакнуваат дека токму пазарот на дизел, особено европскиот, стана „епицентар“ на проблемите во глобалниот нафтен систем. Според податоците од Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), глобалното рафинирање на нафта во јуни било за околу шест милиони барели дневно помалку отколку во истиот период во 2025 година.

Слична комбинација на фактори во минатото довело до значително зголемување на цените на дизелот на европскиот пазар.

Зошто на Европа ѝ се заканува недостиг на дизел?

Одредени рафинерии на Блискиот Исток работат со намален капацитет, додека извозот на нафтени производи преку Ормутскиот теснец останува во опасност поради геополитичките тензии. Во исто време, руските рафинерии претрпеа штета во украинските напади, а Москва го ограничи извозот на дизел за да го заштити домашниот пазар.

Иако Европската Унија повеќе не увезува директно руско гориво, намалените руски испораки ги принудија другите земји да купуваат гориво од истите извори на кои се потпира Европа. Поголемата конкуренција за достапните количини би можела дополнително да ги зголеми цените, како што веќе се случи претходно оваа година по избувнувањето на конфликтот во Иран.

Дополнителен проблем е фактот што Европа ги намали сопствените капацитети за рафинирање на нафта во последните години. Неколку рафинерии беа затворени или беа пренасочени кон производство на други видови гориво.

Поради ова, европскиот пазар денес во голема мера зависи од увозот на дизел од Соединетите Американски Држави, земјите од Блискиот Исток и Азија, па секое непланирано запирање на работата на рафинериите или прекин на важните поморски патишта би можело дополнително да го загрози снабдувањето со гориво.