Дали Сеута беше само почеток? Во Шпанија, врие по мигрантската криза, прстот покажан кон САД и Израел

Масовната миграција на десетици илјади мигранти од Мароко во шпанската Сеута се помалку се смета за спонтана мигрантска криза, а се повеќе и повеќе за хибридна операција зад која стојат сериозни политички и геостратешки интереси. Шпанските аналитичари предупредуваат дека САД, Израел и Мароко, чии односи значително се зајакнаа во последните години, би можеле да имаат најголема корист од новата ситуација.

Помеѓу 50.000 и 70.000 луѓе пристигнаа во Сеута за само неколку дена, главно пливајќи околу граничните огради или преминувајќи го граничниот премин Тарахал. Повеќето од нив набрзо беа вратени во Мароко, но кризата предизвика политички превирања во Шпанија и отвори конфликт меѓу членките на Европската Унија околу миграцијата, границите и одговорностите на Мадрид.

Според официјалната верзија на шпанските и мароканските власти, луѓето биле разочарани од шверцерските мрежи и дезинформациите на социјалните медиуми. Меѓутоа, аналитичарите интервјуирани од шпанската јавна телевизија РТВЕ веруваат дека толку голем број луѓе не можеле да стигнат до границата без знаење, или барем премолчена согласност, на мароканскиот режим, пренесува Хина, повикувајќи се на РТВЕ.

Наталија Санча, истражувачка од Кралскиот институт Елзано, оцени дека станува збор за хибридна операција што комбинира дезинформации и употреба на мигранти како средство за притисок. Според неа, целта на таквата операција би била да се принуди Шпанија да направи политички отстапки во врска со Западна Сахара, односите со Алжир, но и иднината на Сеута и Мелиља.

Вашингтон, Рабат и Тел Авив

Посебен дел од анализата се однесува на сè поблиската соработка меѓу Мароко, САД и Израел. Во 2020 година, Мароко ги нормализираше односите со Израел според Абрахамовите договори, додека САД за возврат ги признаа мароканските претензии кон Западна Сахара.

Оттогаш, според Санча, е формиран еден вид трипартитна соработка, која вклучува воена опрема, напредни системи за надзор, разузнавачка соработка и дипломатска поддршка.

„Ефектите од таа соработка сега се капитализираат во Вашингтон“, изјави таа за РТВЕ.

Аналитичарите не тврдат дека САД или Израел го организирале масовното преминување на мигранти, ниту пак постојат докази дека тие директно учествувале во тоа. Сепак, тие веруваат дека Вашингтон и Тел Авив ќе ја искористат кризата за дополнително зајакнување на позицијата на Мароко, но и за вршење политички притисок врз владата на шпанскиот премиер Педро Санчез.

Односите на Санчез со американската администрација и израелската Влада се веќе затегнати поради неговите ставови за Газа, распределбата на средства од НАТО и политиката за мигранти. Затоа Санча верува дека САД и Израел се приклучиле на политички наратив насочен против шпанската Влада.

Документ на американскиот Конгрес во кој Сеута и Мелиља беа опишани како марокански територии „под шпанска администрација“ привлече дополнително внимание. Во Мадрид, ова се толкува како сигнал дека Вашингтон би можел да обезбеди поголема политичка поддршка на мароканските барања во иднина.

Санча предупредува дека следниот потег на Рабат би можел да биде обид да добие јавна поддршка од САД за вклучување на Сеута и Мелиља во мароканска територија.

„Мароко е охрабрено затоа што има два силни сојузници – Израел и САД. Ќе се обиде да извлече максимум од оваа ситуација“, рече таа, според Хина.

Таа додаде дека во Вашингтон, несигурните политички сигнали честопати претходат на многу порадикални изјави на претседателот Доналд Трамп.

Треба да се напомене и дека веднаш по инвазијата на илјадници мигранти, Доналд Трамп се огласи и ја искористи можноста да ја критикува левичарската политика.

Стратешка точка на влезот во Медитеранот

Геостратешката вредност на Сеута дополнително се зголеми поради прекинот на морските патишта по кризата со Ормуската Теснина. Влезот во Средоземното Море, помеѓу Сеута и Гибралтар, стана уште поважна точка за меѓународна трговија, безбедност и воено присуство.

Професорот по меѓународно право Алехандро дел Вале верува дека Мароко е повеќе свесен за ова од Шпанија. Според него, Рабат ги гледа Сеута и Мелиља не само како историско или територијално прашање, туку и како клучни точки на контрола врз еден од најважните поморски премини во светот.

Во исто време, кризата покажа длабоки поделби во рамките на Европската Унија. Додека Италија, Финска и некои други земји ја обвинија Шпанија дека е премногу мека кон мигрантите, некои европски претставници веруваат дека Мадрид бил цел на организиран политички притисок.

Лидерот на Сеута, Хуан Хесус Вивас, за Гардијан изјави дека настанот не бил доживеан само како мигрантска криза, туку и како напад врз територијалниот интегритет на Шпанија, што Мароко „ако не го организирал, тогаш барем го охрабрил или дозволил“.

Санчез не ги отвори границите, туку експресно ги затвори

Додека европските десничари и лидерите на ЕУ го обвинија Педро Санчез дека ја изгубил контролата врз надворешните граници поради неговата политика кон мигрантите, „Њујорк тајмс“ проценува дека реалноста е значително посложена. Весникот потсетува дека шпанскиот премиер за помалку од 48 часа распоредил војници во Сеута, ја ставил границата под контрола и во соработка со мароканските власти организирал враќање на речиси сите мигранти кои отишле во градот.Американскиот весник наведува дека токму владата на Санчез го задржала еден од најстрогите закони во Европа, што овозможува итно враќање на мигрантите фатени нелегално како ја преминуваат границата во Сеута и Мелиља. Во исто време, Мадрид поминал години инвестирајќи во системи за надзор на границите и тесно соработувајќи со мароканските безбедносни служби за да спречи нови бранови мигранти, пишува „Њујорк тајмс“.

Весникот оценува дека Санчез станал мета на критики затоа што има репутација на еден од најлибералните европски лидери по прашањето на миграцијата, иако неговата политика кон нелегалните гранични преминувања е многу порестриктивна отколку што често се претставува на јавноста. По кризата во Сеута, тој се обиде да покаже дека Шпанија не ја изгубила контролата врз границата, туку дека токму со брза реакција спречила долгорочна дестабилизација.

Сепак, „Њујорк тајмс“ заклучува дека, и покрај брзиот одговор на властите, политичката штета веќе е направена. Видеата од десетици илјади луѓе кои влегуваат во Сеута го обиколиле светот и станале моќно оружје за противниците на владата на Санчез, додека одредени европски земји го искористиле настанот за да побараат уште построга политика кон мигрантите на ниво на Европската Унија. (Нова.рс)