Аларм во БиХ: Сушата, застарените капацитети и недостатокот на инвестиции го загрозуваат снабдувањето со електрична енергија

Босна и Херцеговина е загрозена од ограничувања во снабдувањето со електрична енергија поради сушата, но и од повеќегодишното доцнење во енергетската транзиција и недоволните инвестиции во нови производствени капацитети, предупреди во понеделник енергетскиот експерт и поранешен премиер на Федерацијата БиХ Едхем Бичакчиќ.

Бичакчиќ изјави за телевизијата Н1 дека климатските промени носат подолги сушни периоди, пожари, екстремни врнежи од дожд и поплави, што директно влијае на енергетската безбедност. Според него, БиХ сè уште во голема мера се потпира на термоцентралите, иако се обврза да ги следи европските енергетски политики со приклучувањето кон Енергетската заедница во 2006 година.

„Но, ние не го следиме тоа и не сме влегле во транзицијата што е неопходна за да се надмине тоа. Затоа намалувањата ќе бидат драстични овде“, предупреди Бичакчиќ.

Според Државната комисија за регулирање на електричната енергија (ДЕРК), повеќе од половина од електричната енергија во БиХ сè уште доаѓа од термоцентрали. Обновливите извори заедно обезбедуваат околу 45,4 проценти од вкупното производство, од кое најголем дел се хидроелектраните, проследени од сончевите и ветерните електрани.

Бичакчиќ предупредува дека потрошувачката на електрична енергија расте поради зголемениот број клима уреди, топлински пумпи и други уреди на електрична енергија, додека нема доволно нов производствен капацитет.

Поволната хидрологија оваа година помогна во одржувањето на акумулациите, но Бичакчиќ предупредува дека долгорочната суша би можела брзо да ја промени ситуацијата.

„Кога ќе видите дека акумулациите одеднаш се празни, јасно е дека доаѓа криза. Кога ќе ги исцрпиме, следната мерка е да се ограничи снабдувањето со електрична енергија“, истакна тој.

Бичакчиќ верува дека БиХ го напуштила производството на јаглен пред да обезбеди соодветни извори на енергија за замена. Тој нагласи дека ова не значи откажување од енергетската транзиција, туку постепено затворање на постојните капацитети само по изградбата на нови.

Дополнителен притисок создава Европскиот механизам за прилагодување на јаглеродните граници (CBAM), чија целосна имплементација започна на почетокот на 2026 година. Затоа, БиХ мора да воведе систем за цени на емисиите на јаглерод диоксид, да воспостави организиран пазар на електрична енергија и да овозможи сертификација на енергија произведена од обновливи извори.

„Ние сме единствената земја што нема воспоставено берза за електрична енергија. Исто така, ни е потребна агенција што ќе сертифицира зелена енергија“, предупреди Бичакчиќ.