Цените на гасот за претприемачите: Како изгледа споредбата во Европа?

Цените на природниот гас за претприемачи во Европската Унија се намалија за 6,7 проценти на годишно ниво во првата половина од 2026 година, според најновите податоци на Евростат, а Хрватска се издвојува со еден од најниските удел на даноци и давачки во цената на гасот, пренесува регионалниот бизнис портал СЕЕбиз.

Во првата половина од 2026 година, Хрватска беше меѓу членките на Европската Унија со најниско даночно оптоварување на природниот гас за деловните потрошувачи, односно оние кои не спаѓаат во категоријата домаќинства. Уделот на неповратните даноци и давачки во вкупната цена на гасот беше само 1,4 проценти, што е најниско меѓу набљудуваните членки на ЕУ, според податоците на Евростат.

Веднаш зад Хрватска се Романија со удел од 1,5 проценти и Литванија со 1,7 проценти. На спротивниот крај од скалата е Холандија, каде што даноците и давачките што деловните потрошувачи не можат да ги повратат сочинуваат дури 50,4 проценти од вкупната цена на природниот гас. Шведска следи со 30,8 проценти и Данска со 28,9 проценти.

Ваквите разлики покажуваат колку националната даночна политика може да влијае врз финалните трошоци за енергија за бизнисите. Сепак, нискиот даночен удел не мора да значи најниска финална цена на гасот, се вели во извештајот, бидејќи на него влијаат и куповната цена на изворот на енергија, трошоците за дистрибуција и други пазарни фактори.

Според Евростат, просечната цена на природниот гас за деловните потрошувачи во ЕУ била приближно шест центи за киловат-час во првите шест месеци од оваа година. Во споредба со истиот период минатата година, цената се намалила за 6,7 проценти, иако се зголемила за 1,8 проценти во споредба со втората половина од 2025 година.

Годишни намалувања на цените се забележани во 24 од 25-те земји-членки за кои се достапни податоци. Белгија и Франција имаа најголем пад на цените, обете за 13,1 процент, по што следуваат Литванија со 12,5 проценти, Унгарија со 11,6 проценти и Бугарија со 10,8 проценти. Единствената земја-членка каде што цените на гасот за деловните потрошувачи се зголемија беше Шведска, со зголемување од 3,1 процент.

Најскап природен гас за деловните потрошувачи имаше Шведска, каде што просечната цена беше 11 центи за киловат-час. Потоа следуваа Финска со девет центи и Холандија со осум центи, додека најниските цени беа забележани во Бугарија и Белгија, околу четири центи за киловат-час.

Евростат забележува дека Шведска и Финска имаат релативно ниска потрошувачка на природен гас бидејќи нивните енергетски системи користат електрична енергија, централно греење и обновливи извори во поголема мера. Затоа, високите цени на гасот во овие земји имаат поограничено влијание врз вкупните трошоци за енергија отколку во земјите што повеќе се потпираат на овој извор на енергија.

Учеството на даноците и давачките во вкупната цена на гасот за деловните потрошувачи на ниво на ЕУ беше 17,5 проценти, што е зголемување во споредба со 16,4 проценти во првата половина од минатата година. Ова е највисокиот удел од првата половина на 2021 година, пред енергетската криза, која ги натера европските влади да воведат даночни олеснувања и други мерки за ублажување на високите цени на енергијата.

Податоците на Евростат се однесуваат на деловни потрошувачи со годишна потрошувачка помеѓу 10.000 и 100.000 гигаџули природен гас. Цените вклучуваат даноци и давачки што компаниите не можат да ги надоместат, додека надоместливите даноци и ДДВ се исклучени од споредбата.

Во методолошкиот дел од извештајот, Евростат исто така наведува дека во Хрватска, ДДВ-то за природниот гас е задржано на пет проценти и дека од 1 април 2024 година, конечната цена на гасот повеќе нема да се субвенционира за деловните потрошувачи со годишна потрошувачка до 10 гигават часови.