Со Библија против Трамп: Поранешен наставник постигна победа што демократите ја чекаа 38 години

Демократот Џејмс Таларико (37) постигна една од најголемите победи на американските среднорочни избори, освојувајќи сенаторско место во Тексас, држава во која неговата партија не успеа да победи речиси четири децении. Поранешниот наставник, студент по теологија и политичар кој ја поврзува христијанската вера со прогресивни идеи го победи Кен Пакстон, близок сојузник на Доналд Трамп. Кој е човекот што ја заврши доминацијата на републиканците во Тексас по 38 години?

„Тукушто го вративме Тексас!“ Џејмс Таларико им кажа на навивачите собрани во Остин откако американските медиуми ја објавија неговата победа над републиканецот Кен Пакстон. Тоа означи историска пресвртница во втората најнаселена американска држава, бидејќи последниот демократ што освои место во американскиот Сенат од Тексас беше Лојд Бентсен во 1988 година. Покрај тоа, демократите не освоија место во целата држава од 1994 година. Значењето на неговото достигнување се покажува со фактот дека Доналд Трамп го освои Тексас со речиси 14 процентни поени на претседателските избори во 2024 година.

Таларико ќе стане и најмладиот член на американскиот Сенат, а неговиот успех веќе се толкува како пример за тоа како демократите можат да се обидат да ги освојат гласачите надвор од нивните традиционални упоришта.

Џејмс Таларико е роден 1989 година, во Раунд Рок, недалеку од Остин. Тој пораснал со својата мајка, која се разделила од својот биолошки татко на рана возраст, а го добил името по неговиот очув кој го посвоил. За време на кампањата, тој нагласил дека неговото семејство живее во Тексас осум генерации, обидувајќи се да ги истакне своите корени во држава каде што демократите често се прикажуваат како политичари далеку од традиционалните вредности.

Дипломирал на Универзитетот во Тексас во Остин, а потоа магистрирал по образовна политика на Харвард. Пред неговата политичка кариера, работел како наставник во шесто одделение во средното училиште „Роудс“ во сиромашна, претежно латиноамериканска населба во Сан Антонио.

Според него, токму ова искуство силно влијаело врз политичките позиции што подоцна ќе ги застапува. Секојдневно се среќавал со деца кои се соочувале со сиромаштија, недостаток на образовни можности и проблеми што оделе надвор од училницата. Поради ова, тој почнал поинтензивно да се фокусира на прашањата за образованието, социјалната нееднаквост и пристапот до јавните услуги.

По работата во училиште, работел и во непрофитниот сектор, а во 2018 година, на само 29-годишна возраст, бил избран во Претставничкиот дом на Тексас. Таму се истакнал со застапување за јавно образование, подостапни лекови и здравствена заштита и реформа на судскиот систем.

Прогресивен демократ кој го зборува јазикот на христијанството

Она што го разликува Таларико од многу други демократски политичари е неговиот став кон религијата. Тој е презвитеријанец кој ги завршил  своите теолошки студии на Остинската презвитеријанска теолошка семинарија, а за време на кампањата отворено зборуваше за својата вера, Библијата и христијанските вредности.

Сепак, за разлика од конзервативните политичари кои често ја поврзуваат религијата со спротивставувањето на абортусот и ЛГБТ правата, Таларико го користи христијанството за да се залага за солидарност, помош на сиромашните, економска еднаквост и прифатлива здравствена заштита, а ги поврзува своите политички постапки со библиската заповед за љубов кон ближниот. Во исто време, тој е остар критичар на христијанскиот национализам и противник на обидите за законско наметнување на религиозни учења во јавните училишта. Имено, тој верува дека одвојувањето на црквата и државата ја штити не само државата, туку и самата религија од политичка злоупотреба.

Таквиот пристап му овозможи да ги презентира прогресивните политички ставови на јазик кој е близок до некои од конзервативните религиозни гласачи. Тој доби национално признание и благодарение на снимките од неговите говори во Парламентот на Тексас, кои беа дистрибуирани на социјалните мрежи, како и на гостувањата на Џо Роган и Стивен Колберт.

Трамп го навреди, Маск го поддржа противникот

Победата на Таларико е особено непријатна за Трамп бидејќи за време на кампањата тој лично го поддржуваше републиканскиот кандидат Пакстон, со потсмев нарекувајќи го „Џејмс Талафреако“, додека републиканците ги напаѓаа неговите ставови за родовите прашања, религијата и општествените вредности. Во нападите учествувал и потпретседателот Џеј Д. Венс, правејќи инсинуации за сексуалната ориентација на Таларико. Десничарските коментатори шират и неосновани тврдења за неговото здравје.

Но, Таларико ја фокусираше кампањата на економски прашања, особено на зголемените трошоци за живот, достапноста на здравствената заштита и влијанието на богатите донатори врз политичките одлуки. Една од неговите главни цели беа Илон Маск, милијардер кој се пресели во Тексас и чии компании имаат значителни деловни интереси таму. Таларико го обвини Маск и другите големи донатори дека се обидуваат да обезбедат политичко влијание со пари.

Според проценките на трошоците за изборите, повеќе од 500 милиони долари биле потрошени за рекламирање во оваа сенаторска трка, што ја прави една од најскапите во американската историја. Само во третиот квартал кампањата на Таларико собрала 64 милиони долари, а според нејзините податоци, 97 отсто од донациите биле помалку од 100 долари.

„Вечерва го победивме Голијат“

Во својот победнички говор, Таларико ја спореди својата кампања со библиската приказна за Давид и Голијат. Тој зборуваше за тоа како морал да се спротивстави на најбогатиот човек на светот, американскиот претседател и политичкиот естаблишмент во Вашингтон.

„Граѓаните на Тексас беа моја поддршка и вечерва го победивме Голијат“, рече тој.

Тој на сцената беше опкружен со десетици поддржувачи со знамиња од Тексас, а на говорницата стоеше натпис со библиската порака „Сакај го својот ближен“.

Таларико ја претстави својата победа како доказ дека политичката кампања може да се гради на единство, а не само на поделеност. Тој повика на поинаков стил на политичка активност, спротивставувајќи се со политиката на љубов и солидарност на она што тој го опишува како деценија на постојани конфликти, провокации и претворање на политиката во спектакл.

Кој е Кен Пакстон, човекот што го прегази на изборите?

За успехот на Таларико придонесоа и бројните контроверзи поврзани со неговиот републикански противник. Пакстон (63), долгогодишен јавен обвинител во Тексас, е еден од најверните сојузници на Трамп. Во 2023 година, републиканското мнозинство во Претставничкиот дом на Тексас започна постапка за импичмент против него под обвинение за корупција и злоупотреба на службената положба. Сенатот на таа сојузна држава подоцна го ослободи од обвинението.

Посебен случај поврзан со обвиненијата за измама со хартии од вредност беше решен во 2024 година со договор кој вклучуваше општествено корисна работа, етичко образование и реституција, а Пакстон негираше дека сторил нешто лошо.

Тој ја доби републиканската номинација по жестоката внатрепартиска борба во која го победи долгогодишниот сенатор Џон Корнин, а неговата кандидатура му отвори простор на Таларико  да придобие независни и умерени републикански гласачи незадоволни од контроверзите што го следат Пакстон со години.

Новото лице на американските демократи

Победата на Таларико не само што стави крај на 38-годишната серија на победи на републиканците на сенаторските избори во Тексас, туку и показател за можниот правец на Демократската партија во пресрет на претседателските избори во 2028 година.

Додека некои демократи се за посилен акцент на прогресивните социјални прашања, Таларико ја става економската нееднаквост, достапноста на јавните услуги и критиката за политичкото влијание на милијардерите во преден план. Во исто време, тој не се откажува од прогресивните ставови, туку ги поврзува со христијанските вредности и пораки за заедницата. Во Вашингтон, тој ја објавува својата посветеност на универзално достапна здравствена заштита, намалување на влијанието на богатите врз политиката и ставање крај на долготрајните војни.

Неговата победа одекна меѓу демократските организации кои со години се обидуваат да го зголемат одѕивот на младите и шпанските гласачи во Тексас.

Демократите претходно беа само блиску до освојување на таа држава. Во 2018 година, Бето О’Рурк ја загуби сенаторската трка против Тед Круз со помалку од 215.000 гласови, или 2,6 процентни поени.