„Преголема за да се спаси“: Нобеловецот Кругман предупредува на опасно сценарио за Франција

Франција е на фискално неодржлив пат, а губењето на довербата на инвеститорите може да предизвика опасна долговна криза, предупреди економистот Пол Кругман. Во исто време, поранешниот претседател на Европската централна банка, Жан-Клод Трише, ги повика француската влада и парламентот да постигнат договор за намалување на буџетскиот дефицит и да им покажат на пазарите дека можат одговорно да управуваат со јавните финансии.

Во објава на платформата Substack во четврток, Кругман оцени дека Франција плаќа зголемена камата за националниот долг, додека големите буџетски дефицити дополнително го влошуваат веќе високиот сооднос на јавниот долг со бруто домашниот производ.

Како еден од клучните проблеми, тој го издвои недостатокот на решавање на прашањето за релативно ниската возраст за пензионирање, во време кога населението старее.

Кругман предупредува дека потпирањето на Франција на еврото може да придонесе за претворање на губењето на довербата на инвеститорите во сериозна криза.

„Го гледавме овој филм од 2009 до 2012 година, прво во Грција, потоа во Португалија, Шпанија и Италија“, напиша тој, потсетувајќи се на европската должничка криза која бараше обемни интервенции од страна на ЕЦБ.

Механизмот што го опишува започнува со повлекување на инвеститорите од пазарот на државни обврзници. Кога ќе престанат да купуваат обврзници на одредена членка на еврозоната, расте стравот дека државата нема да има доволно пари за да ја плати каматата и главницата на долгот.

Овој страв потоа предизвикува дополнителен одлив на капитал и зголемување на каматните стапки, што го отежнува финансирањето на државата уште повеќе. Ова го продлабочува маѓепсан круг помеѓу губењето на довербата и сè поскапото задолжување.

Кругман потсети на пораката на тогашниот претседател на ЕЦБ, Марио Драги, од 2012 година дека централната банка ќе направи „што и да е потребно“. Според неговото мислење, пазарите ја прифатиле оваа порака во голема мера затоа што земјите од јужна Европа спроведоа големи намалувања на јавните трошоци во исто време.

Кругман верува дека помошта за Франција би била исклучително скапа за ЕЦБ и политички контроверзна ако земјата се оддалечи подалеку од фискалната одговорност.

„Франција можеби ја преминала линијата помеѓу тоа да биде премногу голема за да пропадне и да биде премногу голема за да биде спасена“, напиша тој.

Тој предупреди дека е лесно да се замисли многу неповолно сценарио на француската криза што би предизвикало длабоки поделби во Европа.

Поранешниот претседател на ЕЦБ, Жан-Клод Трише, во интервју за CNBC во петокот изјави дека француските политичари мора да најдат компромис за да го намалат дефицитот на втората најголема економија во Европската Унија.

„Топката е во дворот на француската влада и парламентот и тие имаат тешка работа пред себе“, рече Трише, кој ја водеше ЕЦБ од 2004 до 2011 година.

Тој нагласи дека постојат бројни инструменти за реагирање во случај на дестабилизација и дека таквите механизми се покажале како ефикасни во минатото. Тука спаѓаат Европскиот механизам за стабилизација и Инструментот за заштита на преносот на монетарната политика на ЕЦБ, познат како TPI.

TPI е воспоставен во 2022 година со цел да се заштити преносот на монетарната политика во услови на нарушувања на пазарите во еврозоната, а според извештајот на CNBC, сè уште не е искористен.

Триш рече дека интервенцијата би барала од француската влада да побара помош, додека во моментов тврди дека не ѝ е потребна таква поддршка.

Тој ги повика сите политички опции во Франција на одговорност, истакнувајќи дека политичката ситуација е сложена поради подготовките за претседателските избори.

Според него, политичарите мора да покажат дека можат да постигнат договор и да понудат решение што пазарите ќе го сметаат за кредибилно. Како што наведе, ова е еден од условите за активирање на TPI.

Трише додаде дека искуството од европската должничка криза покажува дека државата прво мора сама да ги преземе потребните чекори.

„Прво мора да си помогнете себеси, бидејќи не можеме да успееме ако не ги убедите учесниците на пазарот, инвеститорите и штедачите дека сте веродостојни“, рече тој.р: CNBC