Токсичното наследство од 11 септември: 25 години подоцна,епидемијата на рак дури сега излегува на виделина

Дваесет и пет години по терористичките напади од 11 септември, токсичната прашина што го покри Долен Менхетен продолжува да остава сериозни последици. Сè повеќе луѓе страдаат од рак, вклучувајќи го и реткиот мезотелиом поврзан со изложеност на азбест, а новите документи дополнително го поставуваат прашањето колку биле погрешни официјалните пораки во тоа време дека воздухот е безбеден.

По уривањето на кулите на Светскиот трговски центар, огромен облак од прашина се проширил над Долен Менхетен. Содржел искинати градежни материјали, производи од согорување на авијациско гориво и тешки метали како што се кадмиум, олово и жива, пишува CNN.

Прашината влегла низ скршени прозорци и системи за вентилација и се насобрала во станови, канцеларии и училишта. Според проценките на американските Центри за контрола и превенција на болести, стотици илјади луѓе биле изложени на последиците од нападите и нивното загадување на животната средина.

Меѓу нив не биле само пожарникари, полицајци и болничари, туку и жители, вработени и студенти кои се вратиле во контаминираните згради во Долен Менхетен и делови од Бруклин по нападот.

CDC денес предупредува дека последиците од ваквите катастрофи можат да траат со децении и да влијаат на повеќе органски системи. Здравствената програма на Светскиот трговски центар денес обезбедува здравствена заштита и третман за речиси 150.000 луѓе погодени од нападите.

Сè повеќе дијагнози на рак
Бројот на случаи на рак се зголемува кај луѓето кои биле изложени на прашина по нападот. Ризикот од рак природно се зголемува со возраста, па затоа не секој случај кај преживеаните може автоматски да се поврзе со 11 септември. Сепак, лекарите предупредуваат дека меѓу нив се појавуваат и ретки видови на рак кои имаат многу јасна врска со одреден вид изложеност.

Еден од нив е мезотелиомот, агресивен рак на тенкиот слој ткиво што ги обвиткува белите дробови, абдоминалната празнина и другите внатрешни органи. Болеста е поврзана со азбестот, материјал што се користи со децении во градежништвото, вклучувајќи го и комплексот на Светскиот трговски центар.

„Тоа е една од најголемите катастрофи предизвикани од човекот во историјата на Соединетите Американски Држави и се карактеризира со многу комплексна изложеност на голем број потенцијални канцерогени материи, вклучувајќи го и азбестот“, рече епидемиологот Алан Арслан од Медицинскиот центар Лангон на Универзитетот Њујорк.

Мезотелиомот може да се појави децении подоцна
Азбестните влакна можат да навлезат длабоко во ткивото и да предизвикаат хронични воспалителни процеси кои го зголемуваат ризикот од неколку болести, вклучувајќи рак на белите дробови, азбестоза и мезотелиом.

Проблемот е што мезотелиомот се развива само децении по изложеноста. „Мислам дека она што го гледаме сега е всушност само почеток. Периодот помеѓу изложеноста и појавата на мезотелиомот може да трае помеѓу 25 и 50 години“, рече Раџа Флорес, началник на торакална хирургија во здравствениот систем „Маунт Синај“.

Жаклин Молин, која ја води програмата за 11 септември во Нортвел Хелт, вели дека меѓу речиси 155.000 запишани во програмата, досега се дијагностицирани десетици случаи на мезотелиом и дека болеста се јавува почесто отколку кај општата популација.

Ваквите случаи се важни за лекарите бидејќи мезотелиомот полесно се поврзува со специфична изложеност во животната средина отколку со почестите видови на рак како што се ракот на дојка или простата, чија појава е под влијание на бројни фактори.

Во станот, тој ја гледал прашината со месеци.
Еден од случаите што ги опишале лекарите бил маж кој имал 23 години во времето на нападот и живеел неколку улици подалеку од Светскиот трговски центар. Тој бил зафатен од облакот прашина од 11 септември. По нападот, тој го напуштил станот една недела, а кога се вратил, нашол слој прашина на површините.

Тој го исчистил самиот стан, без професионална деконтаминација. Тој им кажал на истражувачите дека прашината во станот ја забележувал повеќе од еден месец, а честичките во воздухот со месеци. Години подоцна, почнале болки во стомакот и надуеност. Лекарите му дијагностицирале абдоминален мезотелиом во 2016 година, кога имал 38 години.

Тој бил подложен на тешка операција и специјална форма на хемотерапија во која загреани лекови се инјектираат директно во абдоминалната празнина. Неговиот случај беше меѓу четирите случаи на мезотелиом кај преживеани опишани во научен труд објавен во 2024 година.

Новите документи го покренуваат прашањето за официјалните проценки
Целата приказна добива тежина од документите што неодамна станаа јавни по судските постапки што ги покрена организацијата „9/11 Health Watch“. Тие покажуваат дека во рамките на американските институции веќе имало предупредувања за можни сериозни здравствени ризици не долго по нападите. Официјалните пораки до јавноста беа (лажно) смирувачки.

Една недела по нападот, шефицата на тогашната Агенција за заштита на животната средина на САД, Кристин Витман, изјави дека тестовите не покажале „прекумерни нивоа на азбест или други штетни супстанции“ и им кажа на граѓаните дека воздухот е безбеден за дишење.

Години подоцна, таа им се извини на луѓето што беа погодени. Последователните анализи покажаа голем број проблеми со тестирањето во тоа време.

Го тестирале претежно надворешниот воздух
Еден од клучните проблеми беше тоа што EPA првично се фокусираше претежно на надворешниот воздух, иако штетните честички опстојуваа во затворен простор. Во становите и канцелариите, тие можеа повторно да се надуваат при чистење, одење по тепих или едноставно поместување предмети.

Методот што се користеше за мерење на азбестот беше исто така проблематичен. Раните тестови можеа да детектираат претежно поголеми влакна, додека помалите честички остануваа невидливи. Подоцна, почувствителните мерења открија зголемени нивоа на азбест во некои згради во близина на Граунд Зеро.

Експертите препорачаа професионално чистење на областите контаминирани со азбест, но на многу жители им беше советувано сами да ги чистат своите станови, користејќи влажни крпи и правосмукалки со соодветни филтри.

„Луѓето се вратија дома за да отрујат“
Застапниците на болните денес тврдат дека поради ваквите пораки, дел од населението останало изложено на загадување со месеци. „Луѓето се вратија дома за да отрујат додека владата што требаше да ги заштити гледаше на другата страна“, рече Линда Рајнштајн од Здружението за подигање на свеста за азбестните болести.

Експертите предупредуваат дека прашината по уривањето на кулите не била обична градска прашина. Содржела кршен бетон, гипс, фиберглас, теписи, хемикалии и разни градежни материјали, а пожарите додале метали, азбест и сложена мешавина од производи на согорување.

„Последиците од Светскиот трговски центар не завршија кога зградите се урнаа“, рече експертот за животна средина и здравје Ричард Пелтие.