Од 499 на 1.037 евра, a следи нов раст: Колку пораснаа платите во Црна Гора за десет години

Најавата на премиерот Милојко Спајиќ дека од јануари 2027 година минималните плати во Црна Гора треба да бидат од 1.000 до 1.400 евра го отвори повторно прашањето за тоа колку всушност се зголемиле платите во земјата во последните десет години и колку вредат денес кога ќе се земе предвид инфлацијата. Според објавениот „евро модел“, минималната нето плата за вработените на работни места што бараат основно или пониско образование би била 1.000 евра, за работни места со средно образование 1.250 евра, додека за оние што бараат високо образование би била 1.400 евра. Владата објави дека е донесен сет закони што треба да овозможат примена на новиот модел од јануари 2027 година, пишува порталот Банкар.ме.

Спајиќ објави дека зголемувањето ќе опфати повеќе од 250.000 вработени во приватниот и јавниот сектор. Ова е прилика да се погледне до каде е веќе стигната просечната плата во Црна Гора. Просечната нето плата во Црна Гора се зголеми од 499 евра во 2016 година на 1.012 евра во 2025 година, или номинално за 102,8 проценти. Во јули 2026 година, просечната нето плата дополнително се зголеми на 1.037 евра.

Пред десет години, просечната плата во Црна Гора беше под 500 евра. Според податоците на Монстат, на ниво на 2016 година, просечната бруто плата беше 751 евро, додека просечната нето плата беше 499 евра. До 2025 година, годишниот просек веќе надмина илјада евра. Во 2025 година, просечната бруто плата беше 1.206 евра, додека просечната нето плата беше 1.012 евра.
Трендот на просечната нето заработка покажува дека растот во првиот дел од деценијата бил релативно бавен, додека најголемиот скок се случил од 2022 година.

Година | Просечна нето заработка
2016 | 499 евра
2017 | 510 евра
2018 | 511 евра
2019 | 515 евра
2020 | 524 евра
2021 | 532 евра
2022 | 712 евра
2023 | 792 евра
2024 | 876 евра
2025 | 1.012 евра
Јули 2026 | 1.037 евра

Помеѓу 2016 и 2021 година, просечната заработка се зголемила за само 33 евра, од 499 на 532 евра. По 2021 година, до 2025 година, се зголемила за уште 480 евра, на 1.012 евра. Најголемата пресвртница се случи на почетокот на 2022 година, кога започна примената на програмата „Европа сега“. Реформата ја зголеми минималната нето плата од 250 на 450 евра, ги укина придонесите за задолжително здравствено осигурување на заработката и воведе ослободен дел од заработката до 700 евра, со прогресивни даночни стапки на повисоки износи. Со ова се намали даночното оптоварување на трудот, а поголем дел од бруто трошоците за труд се префрлија на нето заработката на вработените.

Ефектот беше виден речиси веднаш во статистиката. Просечната нето плата се зголеми од 532 евра во 2021 година на 712 евра во 2022 година, односно за речиси 34 проценти. И покрај инфлацијата од 13 проценти, реалните заработки таа година пораснаа за 18,4 проценти, според податоците на МОНСТАТ.

Вториот голем скок следеше од октомври 2024 година преку програмата „Европа сега 2“. Минималната плата беше зголемена на 600 евра за вработените до средно ниво на квалификации и на 800 евра за повисоки нивоа на образование, додека придонесите за пензиско и инвалидско осигурување на товар на вработениот беа намалени. Владата потоа изјави дека овој дел од намалените придонеси се префрла на нето заработката на вработените.
Ова е една од причините зошто годишната просечна нето плата се зголеми од 876 евра во 2024 година на 1.012 евра во 2025 година. За 2025 година, МОНСТАТ забележа номинален раст на просечната нето заработка од околу 15,5 проценти и реален раст од 11,2 проценти.
Важно е да се нагласи, сепак, дека целиот раст не може да се припише само на владините програми. На заработката влијаеја и состојбата на пазарот на трудот, растот на побарувачката за работници, зголемувањето во јавниот сектор и прилагодувањата на платите во приватните компании. Сепак, два големи статистички скока – 2022 година и периодот по есента 2024 година – јасно се совпаѓаат временски со реформите „Европа сега 1“ и „Европа сега 2“.

Инфлацијата го намали дел од растот, но не целиот

Номиналното удвојување на заработката не значи дека граѓанинот со денешната плата може да купи двојно повеќе отколку пред десет години.

Во истиот период, цените исто така се зголемија. Кога годишните стапки на потрошувачки цени објавени од МОНСТАТ се кумулативно инкорпорирани, нивото на цените помеѓу 2016 и 2025 година се зголеми за приближно 42 проценти. Во истиот период, просечната нето плата се зголеми за речиси 103 проценти.

Кога растот на платите се прилагодува за инфлацијата, куповната моќ на просечната нето плата во 2025 година беше приближно 43 проценти повисока отколку во 2016 година.

Со други зборови, просечната плата од 499 евра од 2016 година, прилагодена за растот на цените, би одговарала на износ од околу 708 евра по цени од 2025 година.

Просечната плата во 2025 година изнесуваше 1.012 евра, односно околу 300 евра повеќе од износот што би следел само по зголемувањето на цените.

Најголемата промена се случи во 2022 година, кога просечната нето плата се зголеми од 532 на 712 евра. Иако инфлацијата беше висока таа година, растот на платите беше уште посилен. 

„Ако се земе предвид дека потрошувачките цени во 2022 година во споредба со 2021 година забележале раст од 13,0%, следува дека реалната заработка за истиот период забележала раст од 18,4%“, наведува МОНСТАТ.

Растот на куповната моќ продолжил и во 2023 година. Просечната нето плата тогаш изнесувала 792 евра, а реалната заработка се зголемила за 2,4 проценти. Во 2024 година, годишната просечна нето плата се зголемила на 876 евра.

„Ако се земе предвид дека потрошувачките цени во 2024 година во споредба со 2023 година забележале раст од 3,3%, следува дека реалната заработка за истиот период забележала раст од 7,1%“, наведува МОНСТАТ во своите извештаи.

Уште посилен реален раст е регистриран во 2025 година.

„Ако се земе предвид дека потрошувачките цени во 2025 година во споредба со 2024 година забележале раст од 3,9%, следува дека реалните заработки за истиот период забележале раст од 11,2%“, според податоците на МОНСТАТ.

Просечната нето плата во јули 2026 година изнесувала 1.037 евра, додека бруто платата била 1.238 евра.

„Просечната (нето) плата во јули 2026 година во споредба со истиот месец од претходната година забележа раст од 2,3%“, објави МОНСТАТ.
Во споредба со јуни, растот изнесувал само 0,1 процент. Ова покажува дека темпото на зголемување на просечната заработка во 2026 година е значително побавно отколку за време на големите скокови во 2022, 2024 и 2025 година.

Новиот модел повторно го менува пресметувањето

Најавата на новиот модел од јануари 2027 година, доколку се имплементира како што е најавено, би можела значително повторно да ја промени структурата на заработката.
Минималните плати моментално изнесуваат 600 и 800 евра, во зависност од нивото на квалификација, додека според објавениот модел тие би изнесувале 1.000, 1.250 и 1.400 евра, во зависност од потребното образование за позицијата. Ова значи дека во споредба со сегашниот минимум од 600 евра, износот од 1.000 евра би претставувал зголемување од околу 67 проценти, додека зголемувањето од 800 на 1.400 евра би изнесувало 75 проценти.
Сепак, важно е да се нагласи дека станува збор за најавени идни износи. Само по примената на новиот модел ќе биде можно точно да се процени неговиот ефект врз просечната заработка, реалната куповна моќ, трошоците за работна сила и инфлацијата.

За десет години, просечната нето плата во Црна Гора се зголеми од помалку од 500 на повеќе од 1.000 евра. Номинално, таа се зголеми повеќе од двојно, додека пресметката на „Банкар“ врз основа на податоците на МОНСТАТ покажува дека реалната куповна моќ на просечната заработка во споредба со 2016 година се зголемила за приближно 43 проценти. Најголемиот дел од овој раст се случил по 2021 година.
Најавата на новиот „евро модел“ затоа доаѓа по период на веќе многу силен раст на платите и отвора ново прашање – колку од следното зголемување би било реално, односно колку од него би останало за граѓаните по промените на цените. (Банкар.ме)