Орбан падна и прославениот пијанист Андраш Шиф се врати во Будимпешта
Пијанистот Андраш Шиф ја бојкотираше својата татковина поради Виктор Орбан. Сега настапува во Будимпешта за прв пат оттогаш - и добива еуфорична добредојде
Андраш Шиф го изговара бројот 10 три пати. Неговата мајка почина на 10 октомври 2010 година, а денот на нејзиниот погреб беше последен пат кога беше во Унгарија. Тоа беше годината кога Виктор Орбан почна да го преобликува демократскиот систем. За пијанистот роден во Будимпешта, вели тој, било прашање на совест како ќе реагира. И затоа Шиф во тоа време се заколна дека никогаш повеќе нема да настапува во својата татковина сè додека Орбан е на власт. Иако е „непоправлив оптимист“, вели 72-годишниот Шиф, не мислел дека ќе го доживее тоа.
Но сега, во еден сончев доцен летен ден, тој е назад во Будимпешта. И како градот да го чекал. Неговите два концерта на крајот од неделата беа распродадени за неколку минути. Музичката академија „Франц Лист“, каде што Шиф студираше и сега настапува, му додели почесен докторат. На церемонијата присуствуваше и градоначалникот на Будимпешта, Гергели Карачони, кој во последните години му се спротивставуваше на Орбан како малку други политичари. „Унгарија се врати во Европа, а Андраш Шиф се врати во Унгарија!“, напиша тој подоцна на Фејсбук.
Настапите на Шиф се совпаѓаат со период на системски промени во Унгарија, време на длабоки превирања. Ова влијае и на културната сцена, која се карактеризира со мешавина од оптимизам и неизвесност. Под Орбан, субвенциите за висока култура беа распределени според политичката лојалност, а културните институции беа екипирани со лојални луѓе, што не мораше нужно да го подобри нивниот квалитет. Сега, и тука се очекува голема реконструкција.
Самиот Шиф пристигнува во кафетеријата на величествената музичка академија во среда попладне на прес-конференција. Просторијата е преполна, не само со будимпештанскиот печат, туку и со студенти. Шиф, кој студирал на академијата кај композиторот Ѓерѓ Куртаг, од многумина се смета, како што вели ректорот, за „светилник што ни го води патот“. Шиф раскажува колку многу му недостигале академијата и Унгарија низ годините, велејќи: „Мојата врска со земјата никогаш не е прекината“. Шиф избега од комунистичка Унгарија во 1979 година и оттогаш живеел во Австрија, Италија, Велика Британија и Швајцарија. Кога еден млад човек прашува до кој степен уметниците треба да изразуваат политички ставови, Шиф вели дека неговите зборови се навистина „само капка во морето“. Но, уметникот треба да може да се погледне во огледало „без да мора да плука“.
Шиф отсекогаш зазел јасен став. Уште на почетокот на 2000-те, тој одби да настапи во Австрија откако десничарската партија ФПО влезе во владата таму. Тој моментално го има истиот пристап со САД. Тој го нарекува американскиот претседател „диво животно“ и не може да поверува зошто Американците го избраа Трамп не само еднаш, туку втор пат. Во врска со Унгарија, тој очекува многу промени; На операта, на пример, ѝ е потребен „добар нов режисер“. Под Орбан, Унгарската државна опера беше блиску до визијата на владата на Фидес, и во однос на персоналот и во однос на програмата. Но, Шиф вели дека го мрази зборот „вендета“ и, иако е Евреин, претпочита да зборува за христијанските вредности. А тие вредности, вели тој, се: „Признајте ги вашите грешки, учете од нив и простете. Сите ние сме само луѓе“. (Зидојче цајтунг)