Зошто Трамп не го сака Зеленски? Европските дипломати велат дека одговорот е едноставен

Киев/ Вашингтон – Претседателот на САД, Доналд Трамп, го изрази својот став за војната во Украина во неформален коментар оваа недела и потврди дека не ги смета двете страни подеднакво виновни. „Русија, искрено, беше доста фер кон Украина“, рече тој. „Тие не правеа Бог знае што“.

Таа изјава им потврди на жителите на Киев, кои со недели страдаат од зголемено бомбардирање, и на украинските сојузници низ цела Европа, сè посилниот впечаток дека САД се на страната на рускиот претседател Владимир Путин во војната, пишува Политико.

„Американските преговарачи се обидуваат да ја принудат Украина да се предаде речиси две години“, изјави шефицата за дипломатија на ЕУ, Каја Калас, пред Европскиот парламент. Таа додаде дека Украина досега не „подлегнала на условите на Путин“ само благодарение на силната поддршка од Европа.

Додека го анализираат најновиот пресврт на Трамп кон Украина, некои европски претставници и дипломати велат дека личниот став на претседателот е подеднакво важен како и политичките цели на неговата земја.

„Мислам дека тоа е лична работа“, рече Дејвид Лидингтон, поранешен член на британската влада и соработник во Институтот RUSI со седиште во Лондон. „Трамп е егоцентричен. Неговата преференција кон диктатори и автократи, како и неговата желба да отвори можности за американските компании, се важни делови од неговата мотивација.“

Во неформални разговори, претставниците на ЕУ се согласуваат. „Трамп не го сака Зеленски. Тој едноставно не го сака“, рече еден владин претставник кој ги следеше двајцата мажи одблизу. „Затоа е потешко да се убедат САД да помогнат во постигнувањето мир. Со Трамп, сè е рационален бизнис договор, сè до моментот кога ќе престане да биде.“

Дипломат од земја од ЕУ, кој како и другите соговорници сакаше да остане анонимен поради чувствителноста на темата, вели дека непредвидливиот Трамп би можел повторно да се предомисли и да преземе неодамнешни потези против Украина. Американскиот претседател, додава дипломатот, често ги менувал своите ставови за многу прашања, „освен за едно нешто“. „Секогаш се чини дека ги поддржува Русите.“

„Тој ги критикуваше Украина, ЕУ, НАТО, но речиси никогаш не кажа ништо критично за Путин. Тоа е зачудувачки. Мораме да работиме со администрација која изгледа повеќе проруска од сè друго“, рече дипломатот.

Белата куќа не одговори веднаш на барањето за коментар.

Акумулирање загуби
За Украина и нејзините европски сојузници, помислата дека ништо не може да го промени ставот на Трамп кон Зеленски е прилично мрачна. По четири и пол години војна, на Киев му снемуваат пари и системи за противвоздушна одбрана, а поради растечката популарност на десничарските популисти во Европа, се соочува со можно губење на политичката поддршка во наредните месеци.

Пратеникот на Трамп, Стив Виткоф, се сретна во вторник во Осло со украинскиот претседател и лидерите на Норвешка и Финска. Денес, среда, тој оди во Санкт Петербург каде што ќе разговара за мировните предлози со руското раководство, бидејќи Белата куќа е силно за прекин на огнот. Една од опциите што ќе му бидат понудени на Путин е трилатерален самит со Трамп и Зеленски.

Претходните обиди да се убеди рускиот претседател да присуствува на таков состанок не успеаја, а дипломатите на ЕУ не веруваат дека Путин покажува искрена желба за примирје. Токму затоа непријателството на Трамп кон Зеленски е таков проблем.

„Во Европа постои јасен консензус дека Путин не сака мир“, рече друг дипломат на ЕУ. „Тој ќе мора да биде принуден на мир“.

Но, наместо да му поставува барања на Путин, Трамп го засили притисокот врз Зеленски, дури и кога Русија ги засилува нападите врз украинските градови овој месец. Украинскиот лидер го чувствува овој притисок, што им го призна на своите европски колеги на приватни состаноци во Брисел минатата недела, тврди првиот дипломат.

Во серија многу критички коментари во последните денови, Трамп рече дека на Зеленски „не му е гајле“ и дека „не сака да ја заврши оваа војна“ и дека треба да биде заменет од функцијата шеф на државата или како преговарач. „Претседателот Путин би сакал спогодба“, рече Трамп. „Претседателот Зеленски можеше да ја реши оваа војна или да склучи договор многу пати претходно“.

„Чистење“ во Овалната соба
Лидингтон верува дека фанатизмот на Трамп може да произлегува од инцидент за време на неговиот прв мандат во 2019 година, кога побарал помош од украинскиот лидер во истрагата против Џо Бајден. Серија незгодни средби во годините што следеа, вклучително и една во Овалната соба во февруари 2025 година, само го зајакнаа тој впечаток.

„Беше јасно дека на таа озлогласена средба во Белата куќа, Трамп и потпретседателот Џ.Д. Венс планирале јавно да го „тријат“ Зеленски. Дури и тогаш ми падна на памет дека во сето ова има силен личен елемент“, рече Лидингтон.

„Мислам дека има нешто друго: Ако ги погледнете луѓето на кои Трамп се обидува да им се додворува, тие имаат тенденција да бидат автократски „тврдокорни““, додаде Лидингтон.

Тој се потсети на вечерата со светските лидери во 2018 година во Париз по повод стогодишнината од крајот на Првата светска војна. Домаќини беа францускиот претседател Емануел Макрон, а потоа и германската канцеларка Ангела Меркел, но Трамп не беше заинтересиран да разговара со нив.

„Од говорот на неговото тело беше сосема очигледно дека му одеше на нерви. Еден од луѓето со кои навистина сакаше да разговара беше турскиот лидер Ердоган и други кои одговараа на имиџот на силен човек како што сака да се прикаже“, забележа тој.

„Чудни приказни“
Висок функционер на европска земја кој е запознаен со преговорите вели дека мотивите на Трамп се делумно политички, делумно деловни, а делумно се сведуваат на лични симпатии. „Тие моментално се во изборен циклус и им треба некој да го обвинат за порастот на цените“, рече функционерот. „Општо земено, Трамп сака одредени типови луѓе и лидери. Всушност, тој сака успешни и весели луѓе.“

Во последните денови, Зеленски предупреди дека неговата земја трпи сè повеќе цивилни жртви затоа што САД ја намалија помошта, која ги вклучува услугите Starlink и Starshield кои ѝ помагаат на Украина во одбранбените и планирачките операции. „Сè уште немаме објаснување за ова, само разни чудни приказни“, им рече Зеленски на американските конгресмени во понеделник.

Овој месец, вообичаените предупредувања од американските партнери за претстојните руски ракетни напади исто така отсуствуваа. Украина, исто така, останува без пресретнувачки ракети за системот „Патриот“, додаде тој.

Пентагон официјално не ги коментираше жалбите. Мисијата на ОН за следење на човековите права во Украина објави дека минатиот месец низ целата земја биле убиени 328 цивили, а повеќе од 2.000 ранети, што е зголемување од 85 проценти во споредба со септември 2025 година. ОН вели дека првите две недели од октомври биле меѓу најсмртоносните за цивилите во последните години поради честите напади со ракети и беспилотни летала.

Првиот цитиран дипломат од ЕУ вели дека многу европски влади се вознемирени затоа што Трамп досега целосно ги исклучил од неговите разговори со Путин. „Веројатно има многу повеќе дијалог меѓу Американците и Русите отколку што знаеме“, рече дипломатот.

Средбата со Виткоф во Норвешка во вторник ја отвори можноста директната комуникација со Путин повторно да биде опција, барем за Зеленски.

„Денес беше добар ден за мир“, рече финскиот претседател Александар Стуб по состанокот во Осло. „На содржинско и техничко ниво, всушност постигнавме голем напредок „под радарот“ во текот на изминатата недела.“

Тој додаде дека процесот повторно се движи во вистинската насока. „Да се ​​надеваме дека нема да има чекор назад.“