Во Будимпешта е отворена кривична истрага за кредитот од една милијарда евра за Македонија

Унгарските власти отворија кривична истрага за наводни злоупотреби во државната Ексимбанк, соопшти полицијата во вторникот, во најновиот чекор на владата на премиерот Петер Маѓар за истрага на наводната корупција за време на поранешната администрација на Виктор Орбан.

Ројтерс јавува дека полицијата истражува четири случаи на Ексимбанк под сомнение за злоупотреба на службената должност и лошо управување, вклучувајќи го и заемот од 1 милијарда евра за Северна Македонија. Истрагата е отворена по жалба од Министерството за економија во јули врз основа на ревизија на банката.

Истражителите во понеделник запленија илјадници страници внатрешни документи на министерството за да ја поддржат истрагата, според полициското соопштение.

„Ова се документи добиени за време на внатрешната истрага, кои даваат дополнителни податоци за истрагата на пријавените дела“, се вели во соопштението.

Ексимбанк, која беше под надзор на Министерството за надворешни работи сè додека одговорноста не беше префрлена на Министерството за економија во јуни 2022 година, не одговори веднаш на барањето за коментар.

Маѓар, кој го заврши 16-годишното владеење на поранешниот премиер Виктор Орбан на изборите во април, вети дека ќе се справи со она што тој го нарекува широко распространета корупција под претходната влада. Орбан ги негира обвинувањата.

Во јули, Министерството за економија достави четири случаи поврзани со Ексимбанк до полицијата, вклучувајќи го и заемот за Северна Македонија, кој имаше каматна стапка од 3,25% и целосна државна гаранција.

Маѓар рече дека во тоа време заемот можеби ги пренасочил средствата наменети за поддршка на унгарските бизниси за да се зајакне странски политички сојузник и потенцијално да им се од корист на компаниите блиски до поранешната влада.

Друг случај се однесува на африкански инфраструктурен проект за кој Ексимбанк и државната Унгарска банка за развој обезбедија гаранција за финансирање од 126 милијарди форинти (398 милиони долари), рече Маѓар.

Петстотини милиони евра од унгарскиот кредит завршија за враќање на еврообврзница на Македонија. Од другите пари, 250 милиони евра се пласирани директно во домашното стопанство за поддршка на развојот и инвестициите. Дополнителни 250 милиони евра се наменети за финансирање на проекти во општините. Никогаш јавноста не доби увид на кои компании им биле дадени пари од кредитот, кој треба да го отплаќаат сите граѓани.

Христијан Мицкоски ја презеде премиерската функција во Северна Македонија кратко пред да напредуваат разговорите за заемот.

Финансискиот договор потекнува од средината на 2024 година. Клучните преговори беа на 11 јули за време на самитот на НАТО во Вашингтон. Владата на Северна Македонија го одобри потребниот нацрт-закон на 3 септември, парламентот усвои посебен закон со кој се овластува задолжувањето на 17 септември, а министерствата за финансии на двете земји го потпишаа договорот на 8 октомври, ослободувајќи почетна транша од 500 милиони евра. Маѓар ги окарактеризира условите како поповолни од оние што обично им се достапни на унгарските фирми или дури и од каматните стапки по кои самата унгарска држава позајмува за големи домашни проекти.

Вториот случај се однесува на гаранција за финансирање од 126 милијарди форинти (околу 344 до 398 милиони евра), одобрена од Ексимбанк и државната Унгарска банка за развој за африкански инфраструктурен проект. Проектот, поврзан со унгарската градежна фирма „Дуна асфалт“, предвидуваше автопат што ги поврзува Замбија и Демократска Република Конго. Маѓар го истакна двојното вклучување на две државни финансиски институции како барање за подетално испитување.

Третиот случај се однесува на заем од 176 милијарди форинти, речиси 480 милиони евра, поврзан со проект на компанијата за поправка на возила „Дунакешзи“ во Египет. Египетската државна железничка компанија, наводно, го добила финансирањето од унгарски државни извори. Овие случаи претставуваат значителен обем на јавно изложување и го формираат јадрото на тековната кривична постапка.

Истрагата ја води Националното биро за истраги во рамките на полицијата. Владата на Унгарија, исто така, го унапреди законодавството за создавање нов орган против корупцијата и презеде почетни чекори кон приклучување кон Канцеларијата на европскиот јавен обвинител, сигнализирајќи поширок институционален одговор на прашањата покренати од ревизијата на Ексимбанк.

Истрагата е сè уште во рана фаза. Не се поднесени обвиненија против одредени лица, а целосниот обем на евентуалното незаконско дејствување ќе зависи од доказите содржани во запленетите евиденции и понатамошната истражна работа.