Трамп слабее, но трампизмот станува сè посилен. Десничарските популисти освојуваат сè повеќе земји

Иако политичката позиција на Доналд Трамп е нестабилна, моделот на конзервативен популистички национализам што тој го изгради се шири надвор од САД. Неочекуваниот успех на Флавио Болсонаро во првиот круг од претседателските избори во Бразил даде нов импулс на тој тренд, додека десничарските популисти истовремено добиваат сила во Европа, пишува Си-Ен-Ен (CNN).

Движењата што растат во Бразил, Франција, Германија и други земји не се едноставни копии на движењето MAGA на Трамп. Сепак, тие се обединети од спротивставувањето на масовната имиграција и глобализацијата, протекционистичката економија и силната недоверба кон политичките и социјалните елити.

Парадоксот е во тоа што десничарскиот популизам може да продолжи да расте токму во моментот кога популарноста на Трамп опаѓа. Високите трошоци за живот, незадоволството од традиционалните партии и чувството дека политичките елити не ги исполниле своите ветувања создаваат плодна почва за популистички движења од двете страни на политичкиот спектар.

Флавио Болсонаро, најстариот син на поранешниот претседател Жаир Болсонаро, постигна неочекувано силен резултат во првиот круг од претседателските избори во Бразил. Актуелниот претседател Лула да Силва сега има три недели до вториот круг, а изборите се одржуваат во услови на дополнителни тензии меѓу Бразил и администрацијата на Трамп.

Демократските сенатори Жан Шахин, Тим Кејн и Питер Велч минатиот месец ја обвинија администрацијата на Трамп дека се обидува да се меша во бразилската демократија преку царини и економски санкции. По првиот круг, Трамп ја пофали брзината на броењето на гласовите во Бразил и повтори дека американскиот изборен систем е „корумпиран“.

Бразил не е изолиран случај. Конзервативните и популистичките влади блиски до Белата куќа на Трамп добија на сила во голем број латиноамерикански земји во последните години, а Трамп отворено го поддржа аргентинскиот претседател Хавиер Милеи.

Во Франција, Марин Ле Пен влегува во нова претседателска трка откако нејзиниот Национален собир ја прошири базата на гласачи со години. Слабеењето на традиционалните партии од левиот и десниот центар дополнително отвори простор за популистички опции.

Подемот на Алтернативата за Германија е уште поизразен. AfD стана втора најсилна партија во германскиот парламент, додека владата на канцеларот Фридрих Мерц стагнира, а администрацијата на Трамп отворено покажува симпатии кон партијата.

Во 2025 година, потпретседателот Џ.Д. Венс предизвика возбуда со средбата со лидерката на AfD, Алис Вајдел, а Трамп јавно го поздрави изборниот успех на партијата во Саксонија-Анхалт минатиот месец. Таквата поддршка покажува дека Белата куќа не ја крие својата желба да ги зајакне европските политички сили кои делат некои од нејзините ставови за миграцијата, националниот суверенитет и Европската Унија.

Во исто време, политичките пресврти на Трамп и растот на десничарскиот популизам создаваат простор за спротивен одговор. Во САД, успесите на демократските социјалисти на одредени прелиминарни избори покажуваат дека незадоволството од постојниот економски и политички поредок може да го нахрани новиот левичарски популизам.

Сличен предизвик постои и во Европа. Централно-левичарските политичари се обидуваат да одговорат на незадоволството од растечките трошоци за живот, деиндустријализацијата и падот на јавните услуги, прашања што со години ги привлекуваат десничарските популисти кон нивната кауза.

Трамп не е единствената причина за ширењето на популизмот, но тој покажа колку далеку може да оди таквата политика. Движењата што некогаш беа на политичките маргини сега стануваат сериозни претенденти за власт во многу земји.