Сиљановска им стави „крст“ на уставните измени, 80 отсто граѓани биле „против“

„Ако форматот на дијалогот е ’слушај и покорувај се – јас сум земја-членка, ти не си, и јас имам право на вето, а ти немаш‘ – тогаш постои проблем“, изјави претседателката Гордана Сиљановска на самитот на Еуроњуз во Брисел. 

Таа потсети дека ние во Македонија сме шампиони кога станува збор за уставни измени бидејќи сме ги направиле 36 пати.

„Повеќето од овие промени ни беа наметнати. Можеби дури треба да ја измениме преамбулата за таа да гласи: ’Ние, граѓаните и Европската унија – или нашите соседи‘. 80% од граѓаните се против овие уставни измени“, порача Сиљановска.

Таа ја повтори исто така тезата дека нема моќ како претседателка да спроведе уставни промени бидејќи не е кралица, т.е. пратениците сами решаваат. 

„Мојот легитимитет произлегува од граѓаните и им припаѓа ним. Како тогаш можам да ѝ ветам на Европската унија дека ќе го измениме Уставот? Јас не сум апсолутен монарх. Ние го инициравме овој процес, но предложените измени не ја поминаа ниту првата фаза – разгледувањето од страна на Уставната комисија. Не можам да гарантирам дека Уставот ќе биде изменет. Сепак, можам да гарантирам дека, историски, културно и географски, ние отсекогаш сме биле дел од Европа и заслужуваме да ѝ припаѓаме и политички. Иако 80% од граѓаните се противат на уставните измени, поддршката за ЕУ ​​изнесува околу 70% – бидејќи ние на Балканот отсекогаш сме се чувствувале како Европејци и ги споделуваме истите вредности“, изјави Силјановска.

Сепак, според Силјановска-Давкова, главната пречка за европската интеграција на нејзината земја не е недостигот на реформи или неисполнувањето на барањата на ЕУ, туку недостигот на политичка волја кај соседните држави. Таа изрази уверување дека Европската унија сепак би можела да најде креативно решение за спорот.

„Сè уште верувам дека ЕУ ќе најде решение, бидејќи Европската Унија знае да биде многу креативна. Имало и други примери. Можеби е заборавен членот 7. Членот 7 од Договорот за Европската Унија предвидува дека една третина од земјите-членки можат да покренат постапка пред Советот. А , знаете има и ’пиење кафе‘, се сеќавате… Да, постојат многу креативни решенија. Она што ме загрижува е зошто мораме да трошиме енергија на ова; зошто наместо тоа не се фокусираме на суштинските карактеристики на ЕУ?“ – изјави Силјановска-Давкова.

Со спомнувањето на „пауза за кафе“, таа јасно алудираше на самитот на ЕУ во декември 2023 година, кога Виктор Орбан – по предлог на Олаф Шолц – ја напушти салата за состаноци, овозможувајќи им на останатите европски лидери да го одобрат отворањето на преговорите со Украина.

Силјановска додаде дека Северна Македонија е единствената земја меѓу оние што чекаат членство, која целосно  ја усогласила својата надворешна и безбедносна политика со онаа на ЕУ. Таа смета дека тешкотиите околу пристапувањето кон ЕУ се продолжение на долгата историја на отстапки што ги направила Северна Македонија во стремежот за членство. Силјановска потсети на Договорот со Грција од 2018 година, според кој земјата го промени своето име од Република Македонија во Северна Македонија, ставајќи крај на повеќедеценискиот спор што ги попречуваше нејзините аспирации за членство во НАТО и ЕУ. Според неа, барањето за уставни измени го отвора прашањето до каде треба да оди една земја-кандидат во исполнувањето на „билатералните барања“ пред да се приклучи кон Унијата.  Таа наведе дека се обидува да воспостави дијалог со бугарските власти.

„Јас вложувам напори. Се сретнав со поранешниот претседател – кој сега е премиер – во дух на добра волја. Исто така, се сретнав и со претседателот [на Бугарија], ги изнесов истите ставови и ќе продолжам да го правам тоа. Само преку дијалог можеме да се обидеме да најдеме решенија. Но, знаете, ако моделот – ако форматот – на дијалогот е ’слушај и послушај; јас сум земја-членка, ти не си, и јас имам право на вето, додека ти немаш‘, тогаш постои проблем – бидејќи дијалогот подразбира еднаквост меѓу учесниците“, нагласи Силјановска.