Рубио: Израел е доволно богат сам да купува оружје

Американскиот државен секретар Марко Рубио во понеделникот изјави дека претседателот на САД, Доналд Трамп, смета оти Израел е „доволно богат“ за да купува американско оружје без да се потпира на воена помош, и дека претседателот сака овој аранжман да стапи на сила во блиска иднина.

Трамп, рече Рубио, „би сакал делот што се однесува на финансирањето да заврши што е можно поскоро“.

„Работиме на тоа преку преговорите за меморандумот за разбирање“, им рече тој на новинарите на состанокот на Г7 во Париз. „Но, очекувањето на претседателот е дека Израел сега е доволно просперитетен и богат за да може да биде купувач. Тие можат да го купуваат оружјето од нас, но ние повеќе не мораме да обезбедуваме финансирање“.

Десетгодишниот меморандум за разбирање за американската воена помош за Израел, според кој еврејската држава добива 3,8 милијарди долари годишно, истекува кон крајот на септември 2028 година.

Премиерот Бенјамин Нетанјаху претходно оваа година изјави дека сака во текот на една деценија да го ослободи Израел од зависноста од американска помош. Сепак, Трамп минатата недела рече дека постои договор помошта да престане до крајот на годината – изјава што ги изненади многу високи функционери од двете страни.

Објаснувајќи го својот став, Трамп навести дека не сака да им даде „муниција“ на критичарите кои го напаѓаат Вашингтон поради тоа што ѝ дава повеќе средства на еврејската држава отколку на која било друга земја.

Рубио изјави дека Израел „апсолутно“ може да престане да прима помош до крајот на годината, доколку тоа го сака.

„Патем, тие исто така произведуваат оружје, па дел од меморандумот за разбирање би опфатил и можност за заедничко производство на одредени средства“, рече Рубио, додавајќи дека „ќе преговараме за временската рамка“.

„Претседателот сака тоа да се случи што е можно поскоро“, вели тој. „Тој смета дека има смисла тоа да се направи во најкраток можен рок“.

Изјавата на Трамп речиси сигурно е неточна, со оглед на тоа што десетгодишниот Меморандум за разбирање за американската воена помош за Израел – со кој на еврејската држава ѝ се доделуваат 3,8 милијарди долари годишно – останува во сила уште речиси две години.

Според податоците на Советот за надворешни односи, од своето основање во 1948 година, Израел има примено повеќе од 300 милијарди долари (прилагодено според инфлацијата) во вид на американска економска и воена помош – сума што е далеку поголема од онаа што ја добила која било друга земја од 1946 година наваму.

САД се обврзаа да обезбедуваат милијарди долари воена помош за Израел и Египет на годишно ниво, како дел од мировниот договор од 1979 година, постигнат со посредство на САД.

Иако американската помош некогаш претставуваше значителен дел од воените трошоци на Израел, нејзиниот удел во тие трошоци значително се намали во последните години, паралелно со процутот на израелската економија.

Според буџетот за 2025 година, буџетот на Министерството за одбрана достигна рекордно ниво од 29 милијарди долари, во рамките на вкупниот одбранбен буџет од 36,9 милијарди долари.

Дел од заложбите на Израел за прекин на помошта произлегуваат од фрустрациите за време на војната во Газа, кога неколку сојузници – вклучително и администрацијата на Бајден – го запреа снабдувањето со оружје. Администрацијата на Бајден, конкретно, го одложи трансферот на одредена муниција поради загриженост дека таа би можела да се употреби на начин што би предизвикал непотребна штета врз палестинските цивили.