Разорен удар за трампизмот во ноќта со тешки порази

Доналд Трамп претрпе разорен удар врз својот авторитет во текот на една ноќ исполнета со тешки порази на изборите на средината од мандатот. Неговата Републиканска партија ја загуби контролата и врз Сенатот и врз Претставничкиот дом, додека неговите лично избрани кандидати од движењето МАГА беа целосно сметени од „синото цунами“.

Во неделите пред изборите, претседателот ги молеше Американците да се однесуваат како тој самиот да е на гласачкото ливче. Сега можеби и зажали за таа тактика: Американците го сфатија буквално и му нанесоа тежок пораз од историски размери, претворајќи го неговото претседателствување во состојба на политичка немоќ (т.н. „куца патка“).

Синоќа се чинеше дека тој го променил мислењето, па на социјалните мрежи изјави: „Јас не бев на гласачкото ливче, а да бев – ќе победевме со убедлива, огромна разлика!“

Како што одминуваше ноќта, шок следеше по шок. Највпечатлив пример беше Тексас – сојузна држава која стана симбол за цврстата, бескомпромисна рака на модерното републиканско владеење.

Во еден драматичен пресврт, Џејмс Таларико стана првиот демократ од Тексас, по 1988 година, кој е испратен во Сенатот на САД. Демократскиот сон за освојување на оваа држава – сон што остануваше неостварен во безброј претходни изборни циклуси – конечно стана реалност.

Овој презвитеријански богослов ја искористи својата вера, во комбинација со силен повик за економска правда, за да ја разниша 30-годишната власт на републиканците во Тексас. Притоа, тој го порази контроверзниот избор на Трамп – државниот јавен обвинител Кен Пакстон, кој е вмешан во бројни скандали – и тоа и покрај стотиците милиони долари што републиканците ги вложија во изборната трка, вклучително и средства од Илон Маск.

„Спроти големите пари и малите шанси за успех, си ја вративме моќта“, изјави Таларико во својот победнички говор. Тој остро ја критикуваше негативната кампања на својот противник, опишувајќи ја како „последните крици на еден естаблишмент што умира, како агонија на статус-квото кое знае дека му се одбројани деновите“.

Како дополнителен удар, од власт замина и Грег Абот, еден од најмоќните фигури во републиканската политика во Тексас. Него го победи Џина Хинохоса, која станува првиот демократски гувернер на Тексас во последните 36 години.

Нејзиното издигнување на највисоката државна функција, како прва гувернерка од латиноамериканско потекло, само по себе претставува отфрлање на администрацијата на Трамп. Бруталната кампања за масовни депортации, спроведена од ИЦЕ  против Хиспаноамериканците во Тексас, беше еден од најголемите автоголови на Трамп, бидејќи одврати од него голем број гласачи кои го поддржуваа само две години претходно.

Во Мичиген, демократот Абдул Ел-Саед – лекар и прогресивен кандидат – испиша историја победувајќи во трката за Сенатот, која привлече големо внимание. Тој го порази републиканецот Мајк Роџерс и стана првиот муслимански сенатор во земјата.

Неговиот противник и критичарите, вклучително и Трамп, водеа кампања против него која во голема мера беше исламофобична, често укажувајќи на неговото име и вера. Претседателот дури тврдеше дека тој е „џихадист“ и дека ќе мора да помине низ детектор за метал за да влезе во Сенатот.

„Тие сакаат Америка која е премала за некои од нас“, рече Ел-Саед. „Ние знаеме дека Америка е доволно голема за сите нас“.

Овој образец на поразителни неуспеси за републиканците се повтори низ целата земја – од Источниот брег, преку рамнините, па сè длабоко на американскиот Југ. Тоа претставуваше остра осуда на неисполнетите ветувања на Трамп, неговите економски промашувања и војната со Иран, во време кога многу американски семејства се мачат да обезбедат храна на масата и гориво во своите возила.

Низата неверојатни резултати се прошири и до Канзас – сојузна држава која, до неодамна, беше надвор дури и од најсмелите фантазии на најоптимистички настроените демократи. Адам Хамилтон, пастор во мега-црква, стана првиот демократ во последните 94 години што освоил место во Сенатот на САД од оваа држава.

Тој го победи актуелниот сенатор Роџер Маршал, кој стана симбол за бездушноста на републиканците откако се дозна дека, додека работел како лекар, тужел 700 свои пациенти бидејќи не ги платиле сметките за медицински услуги.

Еден од најшокантните резултати на вечерта беше победата на Ени Ендрјус, демократка и педијатар, во длабоко конзервативната јужна сојузна држава Јужна Каролина. Таа ја победи Дарлин Греам, сестрата на ненадејно починатиот Линдзи Греам – лојалист на Трамп. Со ова, Јужна Каролина за првпат по 1998 година испраќа демократ во Сенатот.

Трамп лично ја убедил Греам да се кандидира за местото што претходно го држеше нејзиниот брат. Таа имала одредени сомнежи, свесна за својот недостиг на искуство – недостаток што фатално дојде до израз за време на една предизборна дебата, во која таа изјави дека националната безбедност „не е нешто што ја засега“.

Во Мејн се случи уште еден шок кога, нешто пред 1 часот по полноќ, Сузан Колинс го призна поразот пред демократот Трој Џексон, напуштајќи го сенаторското место што го држеше речиси 30 години.

Трамп ја помина ноќта гледајќи го колапсот на својата партија на телевизиски екран во Белата куќа. Наводно, бил бесен.

Иако е малку веројатно дека јавно ќе го признае тоа, но тој доживеа личен дебакл во вторникот вечерта. Политички лидер, кој во изминатите 10 години делуваше како да поседува некаков посебен дар што го штити од опасностите со кои се соочуваат обичните политичари, овој пат замавна со своето „волшебно стапче“ – но ништо не се случи.

Предвидувањето што водечките аналитичари го изнесоа пред само неколку дена сега добива на тежина: вечерта во вторникот можеби ќе се смета за крај на ерата на Трамп.

Тоа беше ноќ во која американскиот народ се изјасни погласно и појасно отколку што многумина очекуваа. Како таква, таа би можела да има огромни последици за последните две години од мандатот на Трамп, а со тоа и за непосредната иднина на САД и на светот.

Хаким Џефрис сега е на пат да стане првиот црн претседател на Претставничкиот дом во историјата на САД. „Америка се врати“, изјави тој во вторникот вечерта. „Денес започнува големото американско враќање. Американскиот народ се изјасни низ целата земја, од едниот до другиот брег, и јасно стави до знаење дека му е доста од екстремизам и корупција“.

Демократите освоија клучни републикански места во Претставничкиот дом ширум земјата, дополнително намалувајќи го и онака сè помалиот број републикански претставници во држави како Њујорк и Њу Џерси, а остварија и неочекувани победи во изборни единици што важеа за силни републикански упоришта – од Тенеси до Тексас.

Тие, исто така, извојуваа низа победи во изборни единици чии граници републиканците претходно оваа година ги прекроија во своја полза.

Од јануари, новата демократска група ќе ужива мнозинство чии конечни бројки сè уште не се финализирани, но не и во огромни размери. Толку охрабрени, тие навестија дека агресивно ќе ги користат своите новостекнати овластувања за надзор и судски покани за да ги истражат најскандалозните ексцеси на Трамп.

Тоа го вклучува и финансиското збогатување на претседателот, себеси и неговото семејство, за кое демократските лидери рекоа дека претставува корупција.

Новата демократска група веројатно ќе ја погоди Белата куќа со бура од резолуции за воени овластувања, дизајнирани да извршат притисок врз Трамп да ја заврши војната со Иран. Демократските лидери се подготвуваат да го оспорат неговиот царински режим, да работат на ограничување на ИЦЕ и неговите напори за масовна депортација и да се обидат да ги вратат намалувањата на Медикејд, субвенциите за здравствена заштита и другите социјални бенефиции.

Пит Хегсет, борбениот секретар за одбрана, е исто така на нишан на демократите.

Со Сенатот под нивна контрола, демократите ќе имаат моќ да блокираат многу од судските и кабинетските назначувања на Трамп. Сепак, малку е веројатно дека ќе можат да донесат големи закони, со оглед на филибастерот од 60 гласа, но ќе сакаат да бидат видени како се обидуваат да им обезбедат егзистенција на луѓето што работат напорно.

Трамп веќе јасно стави до знаење дека има намера да блокира какво било законодавство иницирано од демократите со тоа што ќе користи она што го нарече „огромни овластувања“. За да ја допре поентата, Трамп објави фотографија од црвена шапка Мага во вторник вечерта, со зборот Мага заменет со „ВЕТО“.

И покрај таквото карактеристично фалбаџиство, на Трамп ќе му биде тешко да се спротивстави на ноќта со ужасни резултати. Како што рече Џон Кинг, политичкиот аналитичар на Си-Ен-Ен, „ова е колапс на партијата на претседателот на телевизија во живо“.

Алармните ѕвона за републиканците почнаа да ѕвонат рано во ноќта, со тоа што Џон Ософ победи на реизборот за неговото место во Сенатот на Џорџија кратко пред 20 часот на источниот брег. Тоа што демократот толку лесно го совлада својот противкандидат Мајк Колинс – кој ја имаше поддршката од Трамп – во сојузна држава во која претседателот победи пред две години, го покажа правецот во кој ќе се одвиваат натамошните настани.

Помалку од половина час подоцна – што за Трамп и неговата партија сè уште беше загрижувачки рано во текот на вечерта – демократите го освоија првото од четирите сенаторски места што им беа потребни за повторно да преземат контрола врз горниот дом. Поранешниот гувернер Рој Купер победи уште еден избраник на Трамп – поранешниот претседател на Републиканската партија на национално ниво, Мајкл Ватли во Северна Каролина.

Ваквата убедлива победа веројатно дополнително ќе го издигне Ософ во очите на демократите како потенцијален претседателски кандидат за 2028 година. За време на кампањата, тој се покажа како моќен дебатер, исклучително ефикасен во собирањето средства и вешт во користењето на социјалните мрежи – три вештини што на демократите очајно ќе им бидат потребни за две години, додека се обидуваат да спречат некој наследник на Трамп да дојде во Белата куќа.

Резултатите од вторникот вечерта имаа последици и за еден од водечките републикански претенденти за претседателската трка во 2028 година, Џеј Ди Венс. Џон Хастед, кој го зазеде сенаторското место од Охајо што Венс го напушти откако стана потпретседател на Трамп, исто така доживеа пораз, губејќи од поранешниот демократски сенатор Шерод Браун.

Како и во Тексас, и во Охајо се случи двоен удар за републиканците. Покрај сенаторското место, демократката Ејми Актон победи и во трката за гувернерската функција. Ова беше уште еден тежок удар за кандидат поддржан од Трамп – Вивек Рамасвами, кој одби многу гласачи објавувајќи една од најконтроверзните предизборни реклами во поново време. Во неа се појави отуѓената мајка на Актон, од чие старателство Актон била одземена на 12-годишна возраст.

„Охајо избра единство и пристојност наместо поделби и омраза“, изјави Актон во штабот на својата партија. „Процесот на заздравување започнува денес“. (Според агенциите)