Предупредување до светот: Доаѓа најсилниот Ел Нињо во последниве илјада години

Климатскиот феномен Ел Нињо „се зголемува пред нашите очи“, соопштија Обединетите нации. Според најновите прогнози, речиси сигурно е дека настанот ќе ги урне рекордите за температура.

Ел Нињо веројатно ќе биде најголемиот во последните најмалку 1.000 години и ќе насобере дополнителна топлина во атмосферата каде што температурите веќе брзо растат поради глобалното затоплување. Комбинацијата значи дека 2027 година ќе го „урне“ рекордот и ќе биде најжешката година што некогаш е забележана.

Зголемената топлина од Ел Нињо веќе има влијанија, од влошување на пожарите во Индонезија до слабеење на виталните монсунски дождови во Индија. Влијанијата ќе се прошират глобално, од поголем ризик од пожари во Австралија до поинтензивни поплави во Јужна Америка. Светската програма за храна во август изјави дека Ел Нињо веројатно ќе турне околу 50 милиони луѓе во акутен глад.

Светската метеоролошка организација (ВМО) ги објави најновите податоци за природниот временски феномен, кои покажуваат дека може да биде најсилниот во последните повеќе од 70 години и да трае барем до февруари 2027 година.

Ел Нињо ги менува временските обрасци низ целиот свет, туркајќи некои региони во суша, додека други доживуваат посилни тајфуни и поплави.

Прогнозерите исто така велат дека Ел Нињо ќе ги зголеми температурите на некои места, како додаток на зголемената глобално топлина од климатските промени предизвикани од човекот.

„Ел Нињо се зголемува пред нашите очи. Науката не остава простор за сомнеж: планетата е во неистражени води и тие води се загреваат“, рече Антонио Гутереш, генерален секретар на ОН.

Би-Би-Си разговараше со владите и научниците за мерките што се преземаат глобално за намалување на ризикот од смртни случаи, раселување и штети врз животната средина. Зајакнати се системите за рано предупредување и распоредувањето на превентивна медицинска помош, но силата на овој конкретен настан предизвика сериозна загриженост, особено за ранливите групи.

ВМО – агенција на ОН – соопшти дека презела „голема мобилизација“ за да се обиде да ги дистрибуира своите прогнози за потенцијални екстремни временски настани, поврзани со Ел Нињо, до што е можно повеќе заедници.

Ел Нињо е природен временски феномен што се развива во Тихиот Океан и е поврзан со промена на моделите на ветер. Тој ѝ овозможува на топлата вода да се шири кон исток и ослободува топлина во атмосферата.

Температурите на морето во централниот и источниот тропски Пацифик нагло се зголемија во последните месеци – јасен знак за зајакнување на Ел Нињо.

Во клучниот регион за следење на Пацификот, површинските температури беа далеку над 2 Целзиусови степени над просекот во последните недели, што го става на пат да биде прогласен за „многу силен“ настан.

Но, се очекува да го надмине дури и тој показател. Месечните температури на површината на морето би можеле да се приближат до 4 Целзиусови степени над просекот, сугерираат прогнозите.

Ова би го направило најсилниот Ел Нињо од најмалку 1950 година, со потенцијално голема разлика.

Над нормалните температури на морето се очекуваат и во други делови од светот, вклучувајќи го Индискиот Океан, тропскиот Атлантик и околу делови од австралискиот брег.

Со својот богат морски свет, промените во топлината на океанот се од особена загриженост за Австралија. Во последниве години таа е погодена од морски топлотни бранови – предизвикани од климатските промени – што доведува до широко распространето белење на коралите и цветање на алгите, предизвикувајќи „невидена штета“.

Се предвидуваат посуви од вообичаените услови во големи области на Југоисточна Азија, Централна Америка и северните делови на Јужна Америка, зголемувајќи го ризикот од суши и пожари.

Во четврток, бројот на бродови што минуваат низ Панамскиот канал ќе се намали за повеќе од 10 отсто во очекување на помали врнежи од дожд.

Околу 14.000 бродови годишно го користат вештачкиот воден пат – покрај тоа што е клучен пат за глобалната трговија, тој е и клучен извор на приход за Панама, носејќи околу 3 милијарди долари годишно.

Климатската криза, предизвикана од загадувањето од фосилни горива, веќе ги засилува екстремните временски услови и убива луѓе, а најекстремниот топлотен бран некогаш забележан ја погоди Европа ова лето и доведе до најмалку 35.000 смртни случаи. Ел Нињо ќе ги засили влијанијата уште повеќе, а обемот на настанот е опишан како „вистински неверојатен“ и настан на „ниво на Годзила“.

Се предвидува дека тој врв ќе достигне околу 4 степени Целзиусови во ноември, според просекот на 14 различни модели. Податоците од анализата на корали, прстени на дрвја и историски документи сугерираат дека ниту еден Ел Нињо не го достигнал ова ниво во последниот милениум, рече Зеке Хаусфадер, климатски аналитичар. Секоја температурна аномалија над 0,5 степени Целзиусови е класифицирана како Ел Нињо.

Дополнителна загриженост е што неодамнешните истражувања покажуваат дека глобалното затоплување сега ги интензивира циклусите на Ел Нињо, кои потоа ги интензивираат влијанијата од климатската криза.

„Ел Нињо има потенцијал да нанесе огромен удар на заедниците и економиите низ целиот свет“, рече Селест Сауло, генерален секретар на Светската метеоролошка организација (СМО) на ОН. „Веќе гледаме нарушувања и уништувања од суши и поплави и очекуваме овие влијанија да се зголемат како што се интензивира Ел Нињо“.

„Никогаш порано во 50-годишната историја на ВМО не сме започнале толку голема мобилизација со националните метеоролошки и хидролошки служби кои се на првата линија во обезбедувањето прогнози и услуги за спасување животи и егзистенција. Немаме време за губење“, рече таа.