„Њујорк тајмс“ ги открива деталите од договорот за Генералштабот: Што добива зетот на Трамп, а што Србија

Компанијата на Џаред Кушнер, зет на поранешниот американски претседател Доналд Трамп, бесплатно ќе го закупи просторот на бомбардираниот Генералштаб во Белград на 99 години, а ќе изгради и луксузен хотел и станбен комплекс, како и спомен обележје и музеј на тој локалитет, пишува „Њујорк тајмс“, а пренесе Н1.

Инвестицијата, како што се наведува, е вредна 500 милиони долари, а државата Србија, според предлог-договорот, треба да добие 22 отсто од добивката.

„Њујорк тајмс“ пишува дека аранжманот за просторот на бомбардираниот Генералштаб, што компанијата на Кушнер ќе го направи со Владата на Србија, следи по претходниот интерес на Доналд Трамп за таа локација. Поранешниот американски претседател, потсетува американскиот весник, бил заинтересиран за истата локација пред да биде избран на функцијата, а посредник во преговорите бил истиот човек кој сега работи со Џаред Кушнер.

Според меморандумот меѓу тимот на Кушнер и Владата на Србија, просторот каде што се наоѓа комплексот на Генералштабот на ЈНА, односно поранешното Министерство за одбрана на Југославија, кој беше бомбардиран од НАТО во 1999 година, би бил даден под закуп на инвестициската компанија на Кушнер на 99 години, бесплатно, пишува „Њујорк тајмс“.

Според нацрт-договорот, кој на американскиот весник му го дал српски функционер, Кушнер ќе има право на местото на Генералштабот да изгради луксузен хотел и апартмански комплекс, како и спомен облежје и музеј.

„Њујорк тајмс“ потсетува дека во 2013 година, две години пред да се кандидира за претседател на САД, Доналд Трамп, во разговор со висок функционер на српската влада изразил желба да изгради луксузен хотел на местото на Генералштабот.

Потоа претставници на организацијата Трамп отпатуваа во Белград за да ја видат локацијата, но проектот не беше реализиран пред изборот на Трамп за претседател на САД, кога тој положи заклетва во која меѓу другото изјави дека нема да склучува нови договори со странски земји.

Ричард Гренел, кого Трамп еднаш го назначи за специјален пратеник за Балканот, за време на мандатот на поранешниот претседател го охрабри планот Србија и САД заедно да ја ревитализираат поранешната локација на Генералштабот. Гренел се залагаше за искористување на американските инвестиции за трансформација на локацијата во центарот на Белград, во време кога сè уште беше официјален дипломат на американската влада во 2020 година, покажуваат транскриптите и снимките од неколку прес-конференции на Владата на Србија.

Џаред Кушнер во интервјуто во неделата рече дека никогаш не разговарал за белградскиот проект со Трамп и дека не бил свесен за неговиот претходен интерес за развој на локацијата на поранешниот Генералштаб.

„Не знаев дека мојот дедо е заинтересиран за тој регион и се сомневам дека има некакви информации за овој договор на кој работиме“, рече Кушнер.

Претставниците на Трамп не одговорија на повеќекратните барања на „Њујорк тајмс“ за коментар за тековните работи на Џаред Кушнер или неговиот претходен интерес за локацијата во Белград.

Гренел, пак, изјави дека не знаел за интересот на Трамп за локацијата во Белград пред неговото претседателствување. Но, Гренел сега работи со Кушнер на нов договор за развој и, според зетот на Трамп, тој бил главната сила зад неговата одлука да размисли за инвестиција во Белград.

Во својата улога како специјален пратеник во последните две години од администрацијата на Трамп, Гренел помогна да се поттикнат разговорите за економско помирување меѓу Србија и Косово. Врската меѓу улогата на Гренел во настојувањето да се ревитализира белградската локација додека бил дел од американската администрација, и сега кога е надвор од неа и му помага на Кушнер, според американскиот весник, отвора нови прашања околу судирот на интереси меѓу нивните јавни и приватни улоги.

Кушнер во петокот потврди дека неговата инвестициска фирма води бизнис во Србија, како и проекти за луксузни недвижности во Албанија и дека очекува тие договори наскоро да бидат финализирани.

Преклопувањето помеѓу владините работи што Кушнер и Гренел ги извршуваа додека беа дел од американската администрација, и деловните зделки што ги склучуваат во регионите каде што служеа, наликува на зделките што Кушнер и поранешниот министер за финансии на САД, Стивен Мнучин ги ги склучуваа на Блиски Исток по напуштањето на функцијата.

Имено, и Мнучин и Кушнер биле активни во дипломатијата на Блискиот Исток, а по напуштањето на администрацијата на Трамп основале инвестициски фирми, кои во тоа време обезбедувале милијарди долари од саудиската влада и стотици милиони долари од други земји од Блискиот Исток.

Кетлин Кларк, професорка по право на Универзитетот Вашингтон во Сент Луис, која е специјализирана за етиката на владата, изјави за „Њујорк тајмс“ дека проектот на Кушнер во Србија ќе претставува конфликт на интереси доколку Трамп биде реизбран за американски претседател на изборите во ноември. 

„Загриженоста лежи во фактот дека Владата на Србија би можела да се обиде да влијае на идниот претседател Трамп ако работи со семејството на претседателот. Надворешната политика кон Србија треба да биде под влијание на она што е во интерес на САД, а не на какви било финансиски услуги кои доаѓаат од српската влада“, посочи Кларк.

Предлогот на Гренел од 2020 година за реконструкција на бомбардираниот комплекс на Генералштабот следеше, според официјални претставници на српската влада, веднаш откако Трамп го угости Александар Вучиќ, претседателот на Србија, во Белата куќа, кога беше потпишана Вашингтонската спогодба со Белград и Приштина.

„Од самиот почеток, она што Трамп го кажа е: Ајде да им дадеме малку вкус на економијата на Трамп. Да им покажеме како да ја развиваат економијата, како да ги преземат индустриите и да ги развиваат“, рече Гренел по тој повод.

Во текот на 2018 и 2019 година, додека служеше како амбасадор во Германија, Гренел им кажа на доверливите соработници дека сака да биде државен секретар во вториот мандат на Трамп. Со својот зајадлив стил на дипломатија, тој ги отуѓи највисоките функционери во германската влада, но почна да негува други односи низ Европа, вклучувајќи ги и оние со Вучиќ, потсетува „Њујорк тајмс“.

Додека беше амбасадор во Германија, Гренел му предложил на Трамп идеја да го назначи за посредник во долгорочниот конфликт меѓу Србија и Косово, тврдат двајца поранешни функционери на администрацијата на Трамп.

Пред 25 години, силите на НАТО, предводени од САД, воено интервенираа за да ги заштитат косовските Албанци од силите на Слободан Милошевиќ, според Тајмс. Поранешниот Генералштаб на војската на Југославија во центарот на Белград, иако во тоа време главно не користен, беше една од целите. Оттогаш зградата е во урнатини и Србите, според американскиот весник, ја гледаат како симбол на нивните страдања за време на бомбардирањето на НАТО.

Во 2008 година, Косово еднострано прогласи независност од Србија, која официјално не го признава Косово како суверена земја.

Во октомври 2019 година, г-дин Трамп го назначи Гренел за свој „специјален претседателски пратеник за српско-косовски мировни преговори“.

Гренел меѓу европските дипломати се сметаше за некој што ја фаворизира српската страна во преговорите, а во Белград беше топло примен. Тој изврши огромен притисок врз косовскиот премиер Аљбин Курти да ги укине царините за српските производи, а истакнатите сојузници на Трамп почнаа јавно да повикуваат на повлекување на американските мировни сили од Косово. Гренел имаше еден важен сојузник во Косово, тогашниот претседател Хашим Тачи, кој подоцна беше обвинет за воени злосторства.

Гренел отфрли каква било сугестија дека е пристрасен. Тој рече дека на крајот му се заблагодариле лидерите на двете нации – Вучиќ во Србија и Тачи во Косово – за неговата улога во помагањето да се постигне договор за економска нормализација.

Но, тој призна дека за време на администрацијата на Трамп, постигнал посебен напредок во зајакнувањето на економските врски меѓу САД и Србија.

„Развив голема љубов за унапредување на српско-американските односи“, рече Гренел во интервју за Тајмс во неделата.

За време на неговото време како пратеник на Балканот, Гренел разви пријателства со највисоките српски функционери, вклучително и со Вучиќ и српскиот министер за финансии Синиша Мали, за кои официјални лица во Белград велат дека одиграле важна улога во проектот на Генералштабот на Кушнер. Мали не одговори на барањата на Тајмс за коментар.

Во 2021 година, Гренел на својата страница на Инстаграм објави видео од него и Мали како пеат во преполн белградски клуб.

Гренел се врати во Србија и во соседна Албанија набргу откако Трамп ја напушти Белата куќа за да започне со промовирање на развојните проекти на компанијата на Кушнер, вклучително и еден во Белград.

За Србија 22 отсто од профитот

Нацрт-договорот доставен до Тајмс од српски владин функционер, исто така, ја објаснува опцијата за формално бесплатно пренесување на сопственоста на имотот на компанијата на Кушнер, по изградбата на хотелскиот комплекс и луксузните станбени единици.

Во изјава за американските медиуми Кушнер не ја оспори вистинитоста на документот до кој дојде Тајмс. Тој откри дека страните привремено се договориле на Владата на Србија да ѝ дадат 22 отсто од остварениот профит од проектот, чија вредност е околу 500 милиони долари.

Компанијата на Кушнер, Affinity Partners, објави дека локацијата во Белград ќе биде „претворена во луксузен хотел од светска класа“, вклучувајќи музеј и спомен обележје дизајнирано од српски архитекти, за да се одаде почест на важноста на локацијата за поновата српска историја.

Кушнер призна дека Гренел го охрабрил да продолжи со овој проект.

„Рик (Ричард Гренел) е голем поборник за инвестирање на Балканот и се обидува да ме натера да инвестирам во овој проект откако го започнав мојот фонд“, рече Кушнер, истакнувајќи дека американската компанија ќе гради на локација што е бомбардирана од НАТО во минатото.

Претставниците на Владата на Србија не одговорија веднаш на прашањата и повеќекратните барања за коментар на „Њујорк тајмс“.

За Србите споменик на страдањето, за Гренел можност да се залечат раните

Данијела Несторовиќ, член на опозициското Еколошко востание во српскиот парламент, и други членови на нејзината организација, во изјава за „Тајмс“ го осудија предложениот договор за Кушнер, истакнувајќи дека во бомбардирањето на НАТО загинале неколку луѓе, а 40 се ранети.

„Зградата на Генералштабот за нас е споменик. Тоа предизвикува длабоки, скриени емоции кај жртвите од бомбардирањето на НАТО. Да се ​​изгради хотел таму би било исмевање на граѓаните на Србија“, рече Несторовиќ.

Гренел во интервјуто рече дека договорот со Кушнер ќе претставува можност да се „претвори симболот на минати конфликти во мост на пријателство и обновување“ и „го симболизира огромниот напредок што е постигнат во заздравувањето на раните од минатото“.

Во 2020 година, кога Гренел ги охрабри српските власти да размислат за соработка со американските инвеститори за реконструкција на локацијата на поранешниот Генералштаб, Ивица Дачиќ, кој тогаш беше министер за надворешни работи во Владата на Србија, се потсети на неговата посета на Трамп Тауер во Њујорк во 2013 година. Тогаш Трамп за прв пат разговараше за хотелскиот проект на споменатата локација.

„Мислам дека не ја заборавил таа желба“, рече Дачиќ на прес-конференција во 2020 година, мислејќи на Трамп.

Предложениот проект во Србија е само една од трите работни места што Кушнер и Гренел се обидуваат да ги развијат на Балканот.

Кушнер во петокот изјави дека конечните договори не се потпишани, но дека преговорите напредувале и дека се надева дека ќе бидат финализирани. Тој ја оспори секоја сугестија дека неговата компанија добива посебен третман.

Тој, исто така, рече дека знае колку е чувствителна неговата позиција затоа што е оженет со постарата ќерка на Трамп, Иванка, и одиграл важна улога во администрацијата на Трамп, па затоа вели дека немал друг избор освен да биде внимателен, да го следи законот и да ги почитуваат етичките граници.

„Сè мора да биде целосно чисто“, изјави Џаред Кушнер.