Молдавија, земја кандидат за исчезнување: Ќе се спои со Романија за да влезе во ЕУ?

Дали Молдавија може да исчезне? Тоа се случило и претходно: во 1918 година, веднаш по одвојувањето од пропаѓањето на Руската империја, парламентот на Молдавија гласаше за приклучување кон соседна Романија.

Денес земјата има за цел да се приклучи кон Европската унија до 2030 година. Но, неодамна нејзините лидери посочија дека ако ЕУ го блокира тоа, тогаш таа може да се обедини со Романија, која веќе е членка.

Маја Санду, претседателката на Молдавија, изјави дека ќе гласа „за“ на референдум за обединување со Романија. Еуген Осмоческу, заменик-премиер, го нарече тоа „План Б“. Никусор Дан, претседателот на Романија, е унионист, како и неколку други романски политичари. Повеќето Молдавци зборуваат романски, а поголемиот дел од територијата ѝ припаѓал на Романија помеѓу 1918 и 1940 година.

Постои реална можност Молдавија да ги исполни барањата за пристапување кон ЕУ до 2029 година. Исто така, постои реална можност француските евроскептици да го спречат тоа. Уставот на Франција бара референдум или одобрување од три петтини од двата дома на парламентот пред да се согласи да им дозволи на нови земји да влезат во ЕУ. Малку е веројатно дека Молдавија ќе победи. Освен тоа, до 2029 година Марин Ле Пен, екстремно десничарска националистка која се противи на проширувањето, може да биде претседател. Тоа ја зголемува привлечноста на источногерманската опција: влегување преку спојување со сосед.

Во Романија, анкетите покажуваат поддршка за Унијата од околу 70%, а во Молдавија околу 40%. Поддршката на Молдавија се дуплирала во текот на изминатата деценија, вели Јулијан Гроза, директор на Институтот за европски политики и реформи, тинк-тенк. Земјата има население од околу 2,9 милиони. Се проценува дека 850.000 (вклучувајќи ги и оние што живеат во странство) имаат романско државјанство. Тоа е повеќе прагматично отколку идеолошко, бидејќи им овозможува да работат во ЕУ. Но, прагматизмот може да ги убеди  да се откажат од независноста во корист на членството во ЕУ и НАТО. Во меѓувреме, многумина гласаа на романските избори и помогнаа во изборот на Дан.

Унијата не е на краткорочната агенда, вели Руфин Замфир, романски експерт за комуникации. Изјавите на молдавските лидери „треба да се толкуваат како индиректна порака до европските партнери“. Ако перспективата за членство се одложи или се разводни, вели тој, „кредибилитетот на Планот Б се зголемува… [и] станува политичка променлива што Брисел не може да ја игнорира“.

Обединувањето не би било едноставно. Романија не е доволно богата за да го субвенционира тоа  како што направи Западна Германија. Молдавија е сиромашна и нема контрола врз Транснистрија, проруска отцепена државичка. Договорот од 1994 година со Гагаузите, проруско малцинство, им дава можност за независност ако Молдавија некогаш се придружи на Романија.

Сепак, овие прашања можеби не се нерешливи. Во сегашните тешкотии, Русија може да понуди мала поддршка на Транснистрија или Гагаузија. Поради трговскиот договор на Молдавија со ЕУ, 70% од извозот на Транснистрија оди во Европа. Населението на Гагаузија од 100.000 жители е расфрлано во четири одделни енклави. Независноста опкружена со границите на ЕУ не би била привлечна опција.

Молдавија не е единствениот кандидат за исчезнување. Големо мнозинство во Албанија и во  Косово, кое е претежно со етнички Албанци, се залагаат за обединување на земјите. Албин Курти, вршителот на должноста премиер на Косово, ја поддржува фузијата, но Еди Рама, премиерот на Албанија, не. Тој мисли дека проблемот ќе се реши кога и двете ќе се приклучат на ЕУ. Двајцата лидери се мразат еден со друг и предизвикаа судири што почнаа да ги делат нивните популации. Малку е веројатно, но не е незамисливо, дека во рок од десет години, за да се постигне членство во ЕУ, Молдавија ќе отстапи место на Голема Романија. Голема Албанија е потешко да се замисли. (Економист)