Која е НСО, израелската фирма во центарот на шпионскиот скандал „Пегаз“

Водечкиот шпионски софтвер наречен „Пегаз“ е една од најсофистицираните алатки за хакирање во светот. Тој го користи она што е познато како „нула кликнување“ за следење или за напади

Веста дека малициозен софтвер за воени цели создаден од израелската компанија НСО наводно се користи за масовно шпионирање на новинари, активисти за човекови права и политички неистомисленици, загрижи многу луѓе ширум светот.

Истрагата водена од непрофитната организација Forbidden Stories („Забранети приказни“) со седиште во Париз и Амнести интернешeнел идентификуваше повеќе од 1.000 лица во 50 земји, за кои се тврди дека биле избрани од клиенти на НСО – вклучително и авторитарни режими – за потенцијален надзор.

Меѓу протечените податоци за 50.000 таргетирани броеви на мобилни телефони, има и такви кои им припаѓаат на речиси 200 новинари, но исто така и на неколку членови на арапско кралско семејство, деловни директори, активисти за човекови права и повеќе од 600 политичари и владини претставници – вклучувајќи министри, дипломати и воени и безбедносни офицери.

За шпионскиот софтвер „Пегаз“ креаторите од НСО велат дека треба да се користи против криминалци и терористи.

Зборувајќи за „Индепендент“, извор во компанијата извештајот го нарече „лажен“ и рече дека биле неправедно посочени.

Одржувањето на „човековите права е поважно за нас од парите“, вели лицето во компанијата според кого неодамнешната истрага е „полна со погрешни претпоставки и непотврдени теории“.

Но, не е првпат израелската компанија да се најде во вестите.

Па, кои се тие?

НСО е невообичаена јавна израелска компанија за сајбер безбедност која сега е со седиште во често засенчениот технолошки и сајбер центар на земјата Херцлија, близу Тел Авив.

Според израелскиот дневен весник „Хаарец“, почетоците биле во земјоделска населба во израелскиот центар, но во 2019 година била проценета на 1 милијарда американски долари во кредитен откуп во кој беше вклучен Британскиот приватен еквити фонд Новалпина капитал.

Основана е во 2010 година од двајца израелски претприемачи: Омри Лави, првично студент по бизнис, и Шалев Хулио, кој студирал право, но бил главен во израелската воена единица за истражување и спасување.

Извори од компанијата за „Индепендент“ изјавија дека идејата се родила две години пред тоа, кога разузнавачките агенции дошле до парот кој барал начини да избегне собирање разузнавачки информации преку мрежи на мобилни телефони, туку директно како извор на информации да е крајната точка на паметниот телефон. Тие тврдат дека се согласиле да работат на идејата за „спасување животи“ помагајќи им на легитимните влади да апсат терористи, дилери на дрога, педофили и криминалци.

Неколку години подоцна, нивниот водечки шпионски софтвер наречен „Пегаз“ е една од најсофистицираните алатки за хакирање во светот. Тој го користи она што е познато како „нула кликнување“ истражување или напади за кои не се бара од потенцијалните жртви да кликнат на какви било врски за да се активираат.

Организациите за човекови права со текот на годините велат дека шпионскиот софтвер сѐ повеќе се користи за кршење на човековите права и често бележи повици, копира и испраќа пораки, па дури и филмови преку телефонските камери на активисти за човекови права и неистомисленици кои се мета. Компанијата тоа жестоко го демантира.

Компанијата сега вработува околу 750 луѓе ширум светот. Нејзините вработени за „Индепендент“ изјавија дека сега имаат 45 клиенти за „Пегаз“, за кои велат дека се легитимни и проверени влади.

Кои се контроверзите?

Накусо, групите за права, како што е Амнести интернешнел, тврдат дека шпионскиот софтвер на НСО Груп бил користен за полесно масовно кршење на човековите права ширум светот.

Ова беше повторено неодамна во истрагата „Проектот Пегаз“ истрага закотвена во протекувањето на 50.000 телефонски броеви за кои тие велат дека се потенцијални цели за надзор. Тука спаѓаат шефови на држави, активисти и новинари, како и семејството на убиениот саудиски активист Џамал Кашоги.

НСО најпрво се најде на насловните страници кон крајот на 2015 година, поради извештаите дека активисти за човекови права, новинари, правници и истражувачи, наводно, биле под надзор на мексиканските власти користејќи шпионски софтвер „Пегаз“.

Тоа беше доволно да се испровоцираат Тамар Зандберг, израелски член на парламентот и адвокатот за човекови права Ејтај Мек да одат на суд во 2016 година со барање да се суспендираат дозволите за извоз на НСО.

Барањата на двајцата на крајот беа неуспешни.

Контроверзиите повторно се појавија во летото 2018 година кога еден вработен во Амнести интернешнел, исто така, наводно бил нападнат од „Пегаз“.

Амнести вели дека започнала да добива сѐ повеќе извештаи за други прекршувања на човековите права поради „Пегаз“ и на крајот во 2019 година, исто така, се обиде да поднесе барање до израелските судови да го принудат израелското министерство за одбрана да му ја одземе безбедносната лиценца за извоз на НСО.

Судењето траеше долго и на крајот во 2020 година судот утврди дека не биле доставени доволно докази.

Отприлика во исто време, НСО уште еднаш се најде на насловните страници во 2019 година кога „Фајненшел тајмс“ објави извештај дека софтверот на НСО бил користен за хакирање на WhatsApp, што го користат 1,5 милијарди луѓе ширум светот.

Безбедносната лабораторија на Амнести интернешнел соопшти дека извршила длабинска форензичка анализа на бројни мобилни уреди на бранители на човекови права и новинари ширум светот. Тие велат дека нивното истражување откри широко распространето, постојано и тековно незаконско надгледување и кршење на човековите права извршени со помош на шпионскиот софтвер „Пегаз“ на NSO Group.

Што вели НСО?

НСО во повеќе наврати и жестоко ја негираше раширената употреба на нивниот шпионски софтвер во кршењето на човековите права и го отфрли најновиот извештај како „слаб од почетокот“ и „лажен“.

Компанијата тврди дека „Пегаз“ никогаш не бил лиценциран на толку броеви (50.000), како и дека НСО серверите немаат таков вид податоци на располагање за хакирање.

Тие, исто така, жестоко негираат дека нивната технологија е поврзана на кој било начин со убиството на Џамал Кашоги.

Говорејќи за „Индепендент“, извори од компанијата признаа дека не можат да бидат сигурни кој точно е мета на нивниот софтвер откако ќе му биде предаден на клиентот, бидејќи тие не управуваат со него од далечина.

Но, тие инсистираат на тоа дека владите кои купуваат шпионски софтвер мора да потпишат ригорозни договори во кои се согласуваат дека не можат да го пренесат системот на која било трета страна, дека треба да работат во рамките на законот и не можат да ги кршат човековите права.

„Ова е договор влада со влада што секој клиент на НСО треба да го потпише. Така, тие го кршат договорот со државата Израел“, рече изворот.

Тие тврдат дека ги одбиле барањата за „Пегаз“ од 90 земји и откако виделе докази за злоупотреба, затвориле пет системи на клиенти.

Постојат извештаи дека меѓу клиентите кои повеќе немаат пристап до софтверот на НСО е Мексико по дебаклот во 2016 година.

Изворите на НСО не сакаа да дискутираат за WhatsApp со оглед дек има судски спорови кои што се во тек. (Индепендент)