Кога и зошто Хрватите во десетици илјади емигрираа во Чиле

Како и многумина во неговиот роден град Пунта Аренас, Габриел Бориќ има хрватско потекло. Претците на неговиот татко беа меѓу десетиците илјади Хрвати кои ја напуштија својата татковина на крајот на 19 век за да отпатуваат во чилеанска Патагонија во потрага по нови можности. Многу други бараа нов почеток во соседна Аргентина во истиот период.

Чиле сега е дом на една од најголемите хрватски дијаспори во светот, со население од 200.000 до 400.000 луѓе со хрватско потекло.

Доказ за заедницата во Чиле може да се види во имињата на бизнисите и спортските тимови, како и во хрватските знамиња и грбот на ѕидовите во баровите, рестораните и кафулињата.

Првиот бран на миграција, во доцните 1800-ти, дојде кога Чиле и Аргентина апелираа мигрантите да се населат во нивните огромни, ретко населени области.

Пред создавањето на чилеанската држава, драматичните фјордови и влезовите на Tierra del Fuego на најјужниот врв на континентот беа дом на голем број полуномадски народи. Но, во кампањите предводени од платеници, домородното население беше избришано речиси целосно, вклучувајќи го и Селкнам, едно од трите домородни племиња во јужна Патагонија, кои беа подложени на брутално, геноцидно убивање.

Во 1881 година, Чиле потпиша договор за поделба на Патагонија меѓу себе и Аргентина и почна да доделува огромни делови од недопрена, пошумена земја на богатите сопственици на преминот во 20. век. Едвај контролираните шумски пожари ја пробија Патагонија за да им направат пат на колонизаторите да создадат земјоделски мали стопанства, додека други расчистуваа земјиште и изградија патишта за да ја колонизираат областа.

Првите Хрвати пристигнаа како последица на чумата од филоксера која ги опустоши лозјата на далматинскиот брег, принудувајќи многу работници и лозари да се занимаваат со егзистенција на друго место.

Многу Хрвати дојдоа во Пунта Аренас за да работат во огромниот сточарски сектор во областа, додека други се упатија кон северниот рударски регион Антофагаста. Во текот на две или три генерации, новодојдените Хрвати во Чиле се префрлија на работа како рибари, градежници и сточари или како сопственици на мали бизниси, па доктори, адвокати, инженери, наставници, новинари, државни службеници и политичари.

Еден од најбогатите луѓе во Чиле е Андронико Лукшиќ, деловен магнат со хрватско потекло, кој е дел од моќната чилеанска династија која влезе во брачни односи со кланот Пиноче-Хириарт.

Таткото на Бориќ, Луис Хавиер Бориќ Скарпа, е хемиски инженер. Неговата мајка, Марија Соледад Фонт Агилера, има каталонско потекло. Кога богатиот североисточен шпански регион беше западнат во криза пред четири години по незаконските напори на каталонската влада да се отцепи од остатокот од земјата, Бориќ рече дека е шокиран од снимките и фотографиите на шпанската полиција која се обидува да го запре едностраниот референдум.

„Сликите од полициското насилство во Каталонија се шокантни“, напиша тој на Твитер. „Голема прегратка од Чиле до каталонскиот народ. Повеќе демократија, помалку репресија“. (Гардијан)