Калас го смени Санино, тоа предизвика гнев во Брисел
БРИСЕЛ – Новата шефица за надворешни работи на Европската унија ги налути владите и официјалните лица поради нејзината одлука да го отпушти главниот државен службеник во нејзиниот оддел.
Како што прво објави ПОЛИТИКО, италијанскиот ветеран од ЕУ, Стефано Санино, ја напушта функцијата генерален секретар на Службата за надворешни активности на блокот и се префрла на висока улога во Европската комисија каде што ја започна својата кариера во ЕУ.
Одлуката на Каја Калас, поранешната естонска премиерка, го разбранува Брисел само една недела откако новото раководство на ЕУ започна со работа. Овој потег ги шокираше и ги вознемири луѓето кои работеа со Санино во Брисел и во националните престолнини, според четворица претставници на ЕУ.
„Неколку земји-членки беа прилично иритирани поради оваа одлука“, рече еден дипломат на ЕУ. „Не му дозволувате на пилотот да се симне од бродот кога нов екипаж треба да се движи по бурните води“.
Други рекоа дека одлуката сигнализирала дека Калас – веќе еден од најистакнатите членки на новиот врв на ЕУ – е подготвена да го заниша бродот и да стави свој печат на институцијата што ќе ја води во следните пет години.
Санино овој месец достигнувавозраст за пензионирање, но Комисијата може да побара од него да остане подолго. Од него се очекуваше да остане во улогата на ЕЕАС. Урбан, љубител на операта, поранешен италијански амбасадор и висок функционер на Комисијата, Санино е добро позната личност во Брисел. Како генерален секретар на крилото за надворешна политика на ЕУ, тој има големо влијание врз европските надворешни работи, обликувајќи сè, од политиката на блокот за Украина до нејзиниот однос со САД. Но, неговото предвремено излегување значи празно место на врвот на ЕЕАС. Позицијата е веќе објавена со краен рок за аплицирање до 16 декември.Некои од имињата што лебдеа во Брисел во последните недели се францускиот амбасадор Филип Леглиз-Коста и генералниот секретар на Европската комисија Илзе Јухансоне.Јухансоне е близок соработник на претседателката на Комисијата Урсула фон дер Лајен и нејзиниот шеф на кабинет Бјерн Зајберт.Доколку Јухансоне ја добие главната функција во ЕЕАС, тоа би можело да се гледа како грабање моќ од страна на Фон дер Лајен, која има високо централизиран стил на управување одозгора надолу како шеф на Комисијата. Но, тоа исто така би значело дека со Калас, втор човек од балтичка земја ќе игра клучна улога во надворешната политика, перспектива што не им одговара на некои влади.
Позицијата на Калас, официјално наречена висок претставник на ЕУ, е озлогласено незгодна. Иако еден од 27-те комесари на блокот, шефот за надворешна политика на ЕУ седи институционално некаде помеѓу Комисијата и Советот – кој ги претставува земјите-членки – и е одговорен за над 2.500 вработени кои работат во седиштето на ЕЕАС, како и за околу 2.800 вработени кои работат во делегации ширум светот. Калас е најмладата но и највисоката фигура што ја зазема оваа позиција бидејќи 47-годишната политичарка беше премиер на Естонија помеѓу 2021 и 2024 година.
Тензиите меѓу Комисијата и ЕЕАС се појавија само неколку дена по петгодишниот мандат на новата Комисија. Комисијата ги турка плановите за драматично намалување на бројот на луѓе кои работат во многу од нејзините амбасади за да го засили персоналот во земјите каде што смета дека блокот има стратешки интерес.. Иницијативата за намалување на персоналот дојде откако ЕЕАС го надмина буџетот за 2024 година.Но, тоа ја одразува и желбата на Комисијата да го засили својот проект Глобална порта, нејзиниот одговор на кинеската иницијатива „Појас и пат“, на сметка на потрадиционалната дипломатија што ја практикува ЕЕАС, која управува со 145 делегации (де факто амбасади на ЕУ) низ целиот свет.На сослушувањето во Европскиот парламент во четвртокот, Калас рече дека планот за намалување на персоналот во амбасадата не бил нејзина одлука, туку дека таа разговарала за тоа со Фон дер Лајен.
„Не знам чиј е планот, но тоа не е мој план“, рече Калас, кој седеше покрај Санино за време на сослушувањето.
На прашањето за финансиите во ЕЕАС, таа рече: „Кога бев премиер, морав да го расчистам нередот од … претходните премиери, во врска со буџетот, морав да одговорам на прашањата во врска со буџетот со кои немав никаква врска. ” (Политико)