Како Тим Кук ја направи „Епл“ една од највредните компании во светот

Кога Тим Кук стана извршен директор на „Епл“ (Apple) во август 2011 година, имаше големи чевли да пополни. Неговиот претходник, Стив Џобс, беше широко сметан за еден од најголемите иноватори во светот.

Сега, 15 години подоцна, Кук ја катапултираше компанијата до стратосферски височини со тоа што го искова својот пат. Неговиот наследник, шефот за хардверско инженерство Џон Тернус, има многу поинаков настап на 1 септември. Кук ќе биде запаметен по тоа што го направи ајфон да се чувствува неопходен за сè, од купување кафе до слушање музика, одење во теретана или плаќање сметка за кредитна картичка. Сето тоа е благодарение на веб-услугите и додатоците што Кук ги воведе во текот на изминатата деценија.

Акциите на „Епл“ скокнаа за повеќе од 2.000% за време на неговото време на чело. Компанијата, исто така, накратко достигна пазарна капитализација од 5 билиони долари во јули, втора компанија што некогаш достигна таа пресвртница.

„(Кук) успеа да го зголеми ајфон-от на ниво за кое никој не би помислил дека е веројатно или можно во тој временски период“, рече Дејвид Јофи, професор на Харвардската бизнис школа, кој напиша студија на случај за „Епл“ и Тим Кук.

Но, за да се стигне до таму не беше само донесување паметни одлуки за производите. Тоа вклучуваше и управување со политичките односи низ САД и Кина – кои се клучни за работењето на „Епл“ и нејзината огромна империја на ајфон – во време кога односите беа затегнати меѓу двете нации.

Кук е исто толку „државник“ колку што беше извршен директор, според Џин Манстер, управувачки партнер во фирмата за технолошки инвестиции Deepwater Asset Management, која го следи „Епл“ од 2004 година.

Кук дојде на позицијата извршен директор со експертиза во операциите и управувањето со синџирот на снабдување. Но, токму неговиот благ пристап, брзите одлуки и дарбата за преговори помогнаа машината за ајфон да работи непречено и покрај геополитичките предизвици, велат експертите.

Рон Џонсон, кој ги надгледуваше малопродажните операции на „Епл“ од 2000 до 2011 година, го опиша Кук – тогашниот главен оперативен директор на компанијата – како „интелигентен“ и „стратешки“ за време на неделните тимски состаноци со Џобс и извршниот тим на „Епл“.

„Тој беше можеби највнимателниот од членовите на извршниот тим“, изјави Џонсон за Си-Ен-Ен . „Секогаш прво слушаше и зборуваше кога имаше нешто да додаде.“

Под негово водство, „Епл“ донесе одлука што ѝ помогна да ги избегне високите царини на администрацијата на Трамп. Под притисок да ги произведува своите телефони во Америка, компанијата наместо тоа вети дека ќе инвестира 600 милијарди долари за да ги прошири своите операции во САД, вклучително и производство на критични делови за ајфон во САД.

Дури и за време на првиот мандат на Трамп, претседателот рече дека Кук бил еден од ретките лидери кои лично го контактирале.

„Во однос на извршните директори што Трамп ги почитува, Тим Кук би бил многу високо на листата“, рече Џефри Соненфелд, виш соработник декан за студии за лидерство на Менаџмент школата на Јеил и поранешен советник во Белата куќа.

Кук ја натера компанијата да диверзифицира дел од производството подалеку од Кина, а сепак да им се допадне на кинеските потрошувачи и раководството, што според Манстер е редок подвиг.

„Не знам како го правите тоа“, рече тој. „Не знам дали таа динамика има смисла“.

Сепак, пандемијата на Ковид и царините на Трамп покажаа како зависноста на „Епл“ од Кина може да биде проблем. Тоа е само една од пречките што ги наследува Тернус.

Исто така, постои и напната врска со регулаторите во Европа, вториот по големина пазар на Apple; компанијата беше принудена да направи промени во начинот на кој ја води Апстор (App Store во регионот. Обновената верзија на Сири на „Епл“ нема да биде лансирана во Европа поради правилата на Европската унија.

Потоа, тука е и вештачката интелигенција. Компанијата се соочува со сè поголем притисок да го достигне, особено откако нејзиниот последен голем производ – Vision Pro – не ги исполни очекувањата. Во меѓувреме, континуираниот недостиг на мемориски чипови поради трката со вештачка интелигенција ги принуди „Епл“  и другите компании да ги зголемат цените на производите.

Но, Кук му даде на Тернус неколку совети за време на еден од неговите последни разговори за заработка како извршен директор: фокусирајте се на производство на производи што ги „збогатуваат“ животите на клиентите.

„Ако продолжите да се фокусирате на тоа и да ги донесувате одлуките околу тоа, тоа ќе создаде одличен бизнис“, рече тој во април. „И ќе можеме да градиме повеќе производи и да го правиме тоа одново.“ (Си-Ен-Ен)