Јанез Јанша се соочува со импичмент пред претседателството со ЕУ

Словенечкиот премиер нема мнозинство во парламентот, ниту пак опозицијата така што е неизвесно како ќе заврши гласањето. Протестите во Љубљана против владеењето на Јанша траат веќе еден месец

На помалку од два месеци пред Словенија да го преземе ротирачкото претседателство со ЕУ, конзервативниот премиер Јанез Јанша се бори со пожари дома и во странство – вклучително и предлог за импичмент.

Гласањето во парламентот на Словенија е најновата криза за борбениот 62-годишник, познат по неговата поддршка за поранешниот американски претседател Доналд Трамп и неговите отворени објави на Твитер.

Четири опозициски партии од левиот центар го иницираа обидот за импичмент, тврдејќи меѓу другото дека Јанша лошо управувал со одговорот на корона вирусот во земјата.

Бидејќи нацијата од два милиони се соочува со релативно висок процент на смртни случаи од пандемија во споредба со другите земји на ЕУ, рејтингот на јавното одобрување на премиерот падна на најниската точка од неговото стапување на власт во март 2020 година.

Критичарите на Јанша велат дека неговите потези против медиумите што тој ги смета за непријателски – особено прекинувањето на финансирањето, што исто така го привлече вниманието на Брисел, наликуваат на тактиката на неговиот сојузник, националистичкиот унгарски премиер Виктор Орбан.

Илјадници се собраа за време на протестите во центарот на Љубљана од крајот на минатиот месец. Со транспаренти на кои пишуваше „Стоп за диктаторот“ и „Слобода за народот“, тие бараат нови избори.

„Основите на правната држава се повеќе се напаѓаат“, изјави за АФП организаторот на протестот Јаша Јенул.

Протестите означуваат „точка на кршење, лакмусов тест“, покажувајќи засилено движење на граѓанското општество, изјави за АФП професорот по социјална психологија на Универзитетот во Љубљана, Владо Михелјак.

Исходот од гласањето за импичмент – првично се очекуваше во вторникот, но сега е одложено за следната недела – е на острицата на ножот.

Бидејќи коалицијата на Јанша околу неговата Словенечка демократска партија (поврзана со ЕПП) нема мнозинство во 90-члениот парламент, одлуките на неколку независни пратеници ќе бидат клучни.

Фрагментираната левоцентристичка опозиција не успеа да го помине предлогот за недоверба во Јанша во февруари.

Доколку иницијативата за импичмент успее, предвремените избори ќе бидат најверојатен исход. Но, дури и трикратниот премиер да преживеер, се чини дека се појавуваат нови превирања.

Неговата реакција на зголемениот политички притисок беше делумно да го сврти огнот кон медиумите – некои прекинувањето на финансирањето на јавната новинска агенција СТА го нарекоа „национален срам“.

Во кавгата околу финансирањето, Европската комисија ја потсети Словенија за улогата што ја играат независните новински агенции во обезбедувањето „плуралност на медиуми и извори на информации низ цела ЕУ“.

Понатамошен судир се случи кога Јанша – кој одби да биде интервјуиран од АФП – се исклучи од онлајн испрашувањето за слобода на печатот од страна на комитетот на европратеници во март, обвинувајќи ги за „цензура“ затоа што одбиле да пуштат видео што тој го подготвил.

„Не ѝ должиме ништо на ЕУ“, објави тој на Твитер, отфрлајќи некои од членовите на комитетот како „преплатени бирократи во ЕУ“.

Германската европратеничка од социјалдемократите, Катарина Барли, член на предметниот комитет, изјави за АФП дека однесувањето на Јанша е „целосно непочитување на Европскиот парламент“.

„Сето ова не е добро, затоа што Претседателството на Советот традиционално мора да обединува а не да разделува“, додаде таа.

Јанша исто така се соочи со критика од друга институција на ЕУ.

Во интервју за весникот „Дело“, главната обвинителка на блокот, Лаура Кевеси, ја критикуваше Словенија за „манифестираниот недостаток zа искрена соработка“ во неуспехот да ги именува делегираните обвинители на новото тело што го предводи.

Според здружението на словенечки обвинители, двајцата кандидати кои биле спомнувани за тие работни места пред да бидат блокирани, претходно истражувале обвинувања за корупција поврзани со Јанша.

Јанша даде „објава на војна на Брисел“ и стана „грдото пајче“ на ЕУ, според „Репортер“, единственото конзервативно списание за вести во земјата.

Неодамна, Словенија исто така одби да изложува уметност во парламентот на ЕУ за време на нејзиното претседателство од јули. Тој инсистираше изборот на дела треба да биде негово „ексклузивно право“, а не во него да учествува и ЕУ парламентот.

Владата експлицитно не се спротивстави на какви било индивидуални дела, но словенечките медиуми објавија дека полемиката избила околу неколку дела на уметници, вклучувајќи ги и оние на критичарот на владата, Арјан Прегл.

За понатамошна главоболка за Јанша, независната веб-страница за вести „Нецензурирано“ во април го поврза со предлогот, наводно испратен до Европската комисија, со кој се предвидува промена на границите во регионот. Ова, се вели во извештајот, требало да се однесува на „нерешени национални прашања на Србите, Албанците и Хрватите“.

Предлогот предизвика широка полемика со словенечкиот претседател Борут Пахор, кој ја отфрли идејата велејќи дека се сомнева дека таквите промени „може да се постигнат на мирен начин“.

Јанша негираше дека испратил таков документ до Европската комисија. (АФП)