Европските социјалисти го избраа Николас Шмит како кандидат да се соочи со Урсула фон дер Лајен

Партијата на европските социјалисти (ПЕС) го избра Николас Шмит за главен кандидат за изборите во ЕУ во време кога трае загриженоста од бранот на крајната десница.

Шмит, актуелниот еврокомесар за работни места и социјални права, го доби мандатот со акламација во саботата попладне на крајот од конгресот на партијата во Рим. Седумдесетгодишниот политичар од Луксембург неспорно ја водеше внатрешната трка, бидејќи тој беше единственото име што беше изнесено.

„Нема да дозволиме Европа да тргне по патот на штедење и социјална репресија како што правеше за време на финансиската криза. Ова е главниот аргумент, затоа сакаме да победиме на овие избори, заедно, во сите 27 земји-членки“, ѝ рече Шмит на публиката во Ла Нувола, на периферијата на Рим, додека тој излезе на сцената опкружен со млади активисти.

„Сакам гласачите да знаат дека социјалдемократите ќе продолжат да се борат за сите граѓани и ќе ги почитуваат нивните заложби и ветувања.

Шмит ќе се соочи со својата шефица, Урсула фон дер Лајен, водечкиот кандидат на централно-десничарската Европска народна партија (ЕПП).

И двете се дел од таканаречениот Spitzenkandidaten систем, според кој партиите кои учествуваат на изборите за Европскиот парламент треба да изберат главен аспирант за претседател на Европската комисија, најмоќната и највлијателната институција во блокот. Некои групи го следат шаблонот, додека други избираат да го игнорираат.

Сепак, претстојната трка ќе биде длабоко нерамномерна: Урсула фон дер Лајен е неоспорен фаворит благодарение на силната репутација што ја изгради во текот на нејзиниот прв мандат на чело на Комисијата, кога ги предводеше трансформациските политики за справување со климатските промени, пандемијата на Ковид-19, руската инвазија на Украина, енергетската криза и наметливото однесување на Кина.

Шмит, од своја страна, остана низок профил од неговото пристигнување во Брисел во 2019 година, кога Фон дер Лајен му го додели портфолиото на работни места и социјални права. Меѓу неговите најзначајни проекти беа лансирањето на програма од 100 милијарди евра за шеми за краткотрајна работа за време на заклучувањето од корона вирусот и директивата минималната плата да се постави на „соодветни нивоа“. Неговиот предлог за подобрување на условите на работниците на платформата, оние кои ги сервисираат апликациите како Uber, Deliveroo и Glovo, моментално е заглавен во преговорите меѓу земјите-членки и е блиску да западне во неизвесност.

Кабинетот на Шмит е еден од тимовите што го надгледуваат замрзнувањето на фондовите на ЕУ за Унгарија поради постојаните недостатоци на владеењето на правото. Комесарот се соочи со гневот на Парламентот откако извршната власт ослободи 10,2 милијарди евра кохезиски фондови за Будимпешта, и покрај антагонистичкиот став на Виктор Орбан и молбите на граѓанското општество. Но денес, на Унгарија сè уште ѝ е забранет пристап до околу 21 милијарда евра во фондови за кохезија и закрепнување.

Говорејќи пред највисоките лица на ПЕС, вклучително и Германецот Олаф Шолц, Шпанецот Педро Санчез, Португалецот Антонио Коста и Данката Мете Фредериксен, помазаниот кандидат се обиде да ја изгради својата база на моќ и вети дека ќе ги брани основните вредности и приоритети на партијата: работнички права, родова еднаквост. климатска акција и социјална правда.

„Ние сме движењето што се бори против несигурноста, особено животот и работата на младите“, рече тој. „Со црвено срце ќе се бориме за Зелениот договор“.

Сепак, Шмит практично нема шанси да ја преземе Комисијата. Социјалистите и демократите (С&Д), групата во Европскиот парламент што ги опфаќа членовите на ПЕС, се предвидува да заврши на второто место на изборите во јуни. Најновата проценка на Europe Elects, агрегатор на анкети, покажува значително растојание помеѓу С&Д (од 154 места во 2019 година на 140 во 2024 година) и ЕПП (од 182 на 180).

Запрашан за јазот во препознатливоста меѓу него и Фон дер Лајен, Шмит рече дека има „многу почит“ за претседателката, но инсистираше дека „и двајцата сме кандидати“.

„Ќе видиме“, рече тој. „Ќе започне кампањата и потоа ги повикувам сите да судат“.

„Самата душа на Европа е во опасност“

Уште позагрижувачки за социјалистите, прогнозите предвидуваат и силен подем на тврдодесните и крајно десничарските партии, кои решително ќе го наведнат хемициклот кон конзервативните идеи и подалеку од прогресивните каузи што ги фаворизираат социјалистите.

За време на првиот мандат на Фон дер Лајен, големата коалиција меѓу ЕПП, С&Д и либералите од Обнова Европа се покажа како инструмент за унапредување на далекусежни, амбициозни предлози за забрзување на транзицијата кон климатска неутралност, зауздување на ексцесите во дигиталниот свет, реформирање на политиката за миграција и азил на блокот, обезбедува континуирана финансиска поддршка за Украина, го зголемува домашното производство на најсовремена технологија и ја намалува зависноста од несигурни добавувачи, како Русија и Кина.

Но, во изминатата година, големата коалиција почна да се тресе, бидејќи ЕПП усвои поконфронтирачки став против Зелениот договор, една од водечките иницијативи на Фон дер Лајен, тврдејќи дека повеќекратните закони одобрени за намалување на емисијата на стакленички гасови во блокот создадоа прекумерна бирократија за приватниот сектор, го отежнаа инвестирањето и ризикуваа губење на конкурентноста.

Во својот говор, Шмит јасно стави до знаење дека неговото политичко семејство нема да соработува со Идентитет и демократија (ИД) или со европските конзервативци и реформисти (ЕЦР), двете најевроскептични групи во Европскиот парламент. Кандидатот потоа побара од ЕПП и либералите „да бидат кохерентни со себе“ и „да останат верни на сопствената историја, на својата европска определба“ пред да склучат какви било нови сојузи.

„Ќе се бориме против оние кои пропагираат омраза и поделеност во нашите општества, оние кои поттикнуваат стравови и подготвуваат враќање на национализмот“, рече Шмит. „Нормализацијата на екстремната десница, како што ја видовме во Холандија, е опасна и неодговорна“.

Слична порака повтори и шпанскиот премиер Педро Санчез, кој зборуваше за „духовите од минатото“ кои лазат по европските институции и копнеат по времето кое „никогаш не постоело“.

„Екстремната десница расте низ цела Европа, на многу места поддржана од конвенционалната десница која ги имитира нејзините аргументи и популистички техники“, рече Санчез на конгресот.

„Самата душа на Европа е изложена на ризик“, рече тој.

„Овие избори се клучни за иднината на Европа. Наше е да обезбедиме прогресивни и фер решенија за главните предизвици што им се закануваат на нашите општества и нашите луѓе“, рече данската премиерка Мете Фредериксен, мислејќи на шверцот на мигранти, социјалното фрлање, корпоративните даночно затајување и детска сиромаштија.

„Нашиот следен чекор е да покажеме како нашите социјалдемократски цели за социјална правда, економска (еднаквост), зелена амбиција и безбедност одат рака под рака.

Изборите за Европскиот парламент ќе се одржат меѓу 6 и 9 јуни. Околу 350 милиони граѓани со право на глас ќе бидат повикани да го дадат својот глас во 27 земји-членки. (Еуроњуз)