ЕУ и Британија отворија „нов свет“ во односите, најголем чекор од „Брегзит“
Постигнати се договори за храна и пијалоци, емисии и за овозможување на младите луѓе да се движат низ континентот, но може да бидат поништени поради студентските школарини
Британскиот премиер Енди Бернам го направи најголемиот чекор кон подлабоки врски со ЕУ од „Брегзит“, потпишувајќи договори за олеснување на трговијата и создавање шема за мобилност за младите луѓе, прогласувајќи „нов свет“ на соработка меѓу двете страни.
На големиот самит во Брисел во петокот, ЕУ и Велика Британија објавија три договори, за храна и пијалоци, тргување со емисии и шема за мобилност на младите, што ќе им овозможи на 100.000 млади Британци да живеат, работат, учат и патуваат во ЕУ, со реципрочен пристап за Европејците во Велика Британија.
Но, триото договори би можело да биде поништено за шест месеци, бидејќи ЕУ се закани дека ќе ги блокира доколку Велика Британија не им дозволи на европските студенти да плаќаат такси на домашно ниво за студирање на британските универзитети.
Бернам ги отфрли сугестиите дека има каква било конфузија околу стапувањето во сила на договорите: „Договорот е склучен. Тој е таму, црно на бело, пред вас“, рече тој, додавајќи дека законодавството ќе влезе во парламентот следната недела.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, го минимизираше несогласувањето, велејќи дека е „уверена дека ќе најдеме решение“.
Поздравувајќи го „историскиот“ договор, Бернам рече: „Ова е добар ден за Британија и ова е добар ден за Европа“, тврдејќи дека договорите одговараат на „најголемите предизвици на нашето време и најголемите грижи што ги имаат луѓето“, наведувајќи ги трошоците за живот, недостатокот на економски раст, нелегалната имиграција и предизвиците со кои се соочуваат младите луѓе.
Зборувајќи со новинарите, Бернам нагласи дека ништо нема да се случи во сегашниот парламент што оди многу подалеку од овој договор. Таканаречениот процес на размена на идеи, рече тој, беше „само разгледување на опциите во еден нов свет и водење отворена дискусија за тоа кои би можеле да бидат тие. Тоа ќе биде за да се информира следниот парламент“.
Бернам, исто така, ги предизвика политичките противници, особено Најџел Фараж, кој беше во Брисел во петокот за да одржи одмаздничка прес-конференција, да оправдаат зошто би отфрлиле договор кој, рече тој, би го поттикнал растот и би довел до поевтина храна и електрична енергија. „Зошто некој би му свртил грб на тоа?“
Премиерот рече дека договорите, кои ги иницираше Кир Стармер, би додале 0,5 отсто на британскиот БДП и би ја зголемиле британската економија за 17 милијарди фунти.
Фараж рече дека Барнам бил наивен и дека ЕУ „го искористила овој момент за да го притисне британскиот премиер во врска со намалувањето на школарината за стотици илјади студенти од ЕУ“.
Лидерите на ЕУ се обидоа да ги минимизираат разликите околу школарината. „Се движиме во иста насока и тоа е она што е важно“, рече претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, за широката врска. Тој ја опиша Велика Британија како „наш најблизок сосед, сигурен сојузник и природен партнер“.
Фон дер Лајен рече дека од Велика Британија зависи каде оди патувањето, додавајќи: „Го поздравуваме ова размислување, затоа сметајте на нас“.
Во знак на тензија во преговорите, ЕУ се согласи со декларација дека трите договори нема да стапат во сила без еднаков третман на такси за студентите од ЕУ на британските универзитети.
„Советот [на ЕУ] и [Европската] комисија сметаат дека овој договор треба да обезбеди еднаков третман со државјаните во однос на школарината за сите студенти“, се наведува во доверливата изјава што ја видел „Гардијан“. ЕУ нема да ги усвои трите договори пред „заклучоците од преговорите… кои предвидуваат еднаков третман за школарината“, се додава во неа.
Друга потенцијална точка на нестабилност би можела да биде статусот на Велика Британија како земја што прифаќа правила. Договорите за храна, пијалоци и тргување со емисии бараат Велика Британија да се усогласи со правилата на ЕУ. Британските експерти ќе бидат поканети на релевантни состаноци на ЕУ, вклучително и справување со потенцијални вонредни состојби поврзани со здравјето на животните. Но, Велика Британија нема да има право на глас. Бернам ги отфрли сугестиите дека ова е смоквин лист, велејќи дека ќе биде „достоен момент“ британските експерти да се вратат во салите за состаноци на ЕУ.
Се вели дека Франција одиграла клучна улога во обликувањето на исклучувањето на Велика Британија, иако Париз тврди дека нејзината позиција била широко поддржана и ја одразува реалноста дека земја што не е членка не може да биде донесувач на одлуки.
По разговорите, Бернам бил поканет на ручек со супа од грашок и нане, паниран бакалар од Северното Море и помфрит, проследено со бриселска вафла со овошје.
Самитот започна со високо кореографирана церемонија за добредојде во зградата на Европскиот совет „вселенско јајце“, каде што квинтет ги свиреше химните на Велика Британија и ЕУ.
Велика Британија се залага Велика Британија да биде вклучена во „Произведено во Европа“ за да се осигури дека британските фирми нема да бидат исклучени од европските синџири на снабдување.
Како одговор, двете страни се согласија да воспостават „заеднички простор за просперитет и економска безбедност“, во суштина одговор на заедничките загрижености за вештачки евтините кинески стоки што ги намалуваат цените низ цела Европа. Но, прашањата за тоа дали Велика Британија треба да се усогласи со трговската одбрана на ЕУ остануваат отворени. Бернам рече дека двете страни постигнале договор „да работат заедно таму каде што имаме заеднички закани“.
ЕУ го поздрави кршењето на табуата од страна на Бернам во врска со приклучувањето, но исто така изрази фрустрација од британските преговарачки тактики. „Велика Британија има тенденција да ги прави дури и малите прашања толку тешки“, рече еден дипломат од ЕУ. „Британски премиер зборува за промена на пристапот… Потоа во преговорите се чини дека британските преговарачи се однесуваат на ист начин како што отсекогаш се однесувале“.