Брисел рамнодушен кон можноста за пораз на Трамп

Брисел не полага надеж дека победата на демократите на изборите во САД ќе ги поправи трансатлантските односи. Денес Американците излегуваат на гласање на избори кои ќе одредат кој ќе има контрола врз Конгресот во втората половина од претседателскиот мандат на Доналд Трамп.

Во главниот град на ЕУ, дипломатите и функционерите остануваат скептични дека промената во односот на силите во Вашингтон ќе резултира со посигурна или попријателски настроена Америка кон Европа. Постојаното доведување во прашање на безбедносните обврски на САД од страна на Трамп, споровите со европските сојузници околу Гренланд, како и неговиот двосмислен став кон поддршката за Украина – сето тоа ја разниша довербата на Унијата во Вашингтон.

„Она што беше уништено во последните неколку години нема да се обнови туку-така, а победата на демократите нема многу да промени за нас овде“, изјави еден дипломат од ЕУ за „Рапортер“. „Евроскептицизмот стана многу присутен во размислувањето на американската елита.“

Европските престолнини веќе почнаа да планираат иднина во која американската воена и финансиска поддршка за Украина повеќе не може да се зема здраво за готово. Националните влади ги зголемија своите придонеси за да го пополнат јазот што го остави Вашингтон. Унијата мобилизираше 97,3 милијарди евра воена поддршка за Украина, при што европските земји, земени заедно, ги надминаа САД како најголем давател на доделена помош.

Вкупната помош од земјите на континентална Европа за Украина – вклучувајќи ја хуманитарната и финансиската поддршка – достигна 137 милијарди евра во периодот од руската инвазија во 2022 година до август 2026 година. Во исто време, САД обезбедија вкупно 115 милијарди евра, според податоците што ги следи Институтот од Кил.

На самитот на лидерите минатиот месец, челниците на ЕУ исто така се договорија да ги покријат дополнителните потреби на Украина за финансирање во износ од 70 милијарди евра во текот на следната година.

Заканите на Трамп за воведување царини, како и трговскиот договор што Брисел на крајот се почувствува принуден да го потпише, ги разоткрија границите на влијанието што Европа го има врз Вашингтон. Но, работите секогаш можат да станат полоши. Пораз на Републиканците би можел да ја засили растечката фрустрација во рамките на партијата во однос на лидерството на претседателот. Тоа би можело да ја насочи администрацијата во една од двете крајности: или кон пристап фокусиран исклучиво на внатрешните прашања, или пак кон поагресивна конфронтација на меѓународната сцена, со цел да се одвлече вниманието од внатрешните проблеми – вели еден друг дипломат од ЕУ. Втората опција претставува „загрижувачка перспектива“, смета европратеникот Брандо Бенифеи, шеф на делегацијата на Европскиот парламент за односи со Соединетите Држави.

Сепак, новиот состав на Конгресот, кој стапува на должност во јануари, би можел погласно да истапува за прашања што се важни за Европа – како што се трговијата, безбедноста, НАТО и соработката во областа на безбедноста на вештачката интелигенција, додава Бенифеи.

„Секогаш се надеваме на поголема стабилност и предвидливост“, вели Бенифеи, „иако сме свесни дека, доколку Трамп ја изгуби контролата врз Конгресот, тој би можел уште повеќе да се фокусира на надворешната политика.“

Макс Бергман, директор за Европа во тинк-тенк организацијата CSIS во Вашингтон, смета дека голема победа на Демократите веројатно нема да доведе до поефикасна контрола врз моќта на Трамп. Сепак, тоа ќе ги промени стратешките проценки во Брисел, правејќи ја ЕУ поподготвена да му се спротивстави на Трамп за да ги заштити своите вредности и интереси, како и да продолжи по патот кон поголема независност од САД, вели тој.

„Ова ѝ помага на Европа да сфати дека сме на почетокот на крајот на ерата на Трамп, што веројатно води кон поцврста решеност да не се прават одредени компромиси и да не се попушта толку лесно“, вели тој. Размислувањето ќе биде: „Можеме да издржиме уште една година.“ 

Хавиер Карбонел, политички аналитичар во Европскиот политички центар во Брисел, рече дека практичното влијание на среднорочните избори врз односите со Европа веројатно ќе биде ограничено.

„Навистина важните работи, трговијата, војната во Украина, не мислам дека количината на промени ќе биде огромна, дури и ако демократите го освојат Сенатот“, рече тој.

Голем дел од таа политика ја одредува извршната власт, додека демократите веројатно нема да ги обезбедат супермнозинствата потребни за надминување на институционалните ограничувања за главните закони, рече тој. Сепак, резултатите би можеле да понудат лекции за европските левичарски партии кои се борат, бидејќи социјалистите од Шпанија до Данска избираат различни патишта помеѓу попопулистичка левичарска платформа или усвојување подесни политики.

„Каков е карактерот на Демократската партија во наредните години? Ова е големата непозната и мислам дека ова ќе има најголемо влијание“, предвиде тој. „Тоа многу влијае на тоа кого европските лидери сметаат дека копираат.“ (Репортер)