На самитот во Брдо немаше договор за непроменливост на границите

Српскиот претседател Александар Вучиќ бил против таков заклучок, затоа што Косово во 2008 година ги променило границите прогласувајќи независност. Во заедничката изјава за прв пат се нагласува дека проширувањето на ЕУ треба да биде кон целиот Западен Балкан, а не само кон одделни земји

Самитот на процесот Брдо-Бриони заврши во Брдо кај Крањ, Словенија, од кој неговиот домаќин и иницијатор, словенечкиот претседател Борут Пахор, очекуваше многу. Иако самитот не ги донесе очекуваните заклучоци, Пахор сепак е задоволен од постигнатото.

На состанокот, кој според предвидувањата на Пахор е еден од најважните во рамките на оваа иницијатива, присуствуваа лидерите на сите земји од Западен Балкан вклучени во процесот. Клучните теми беа европската перспектива на регионот и неповредливоста на границите, не беше без искри меѓу соговорниците.

Лидерите усвоија заедничка изјава во која дадоа силна порака за важноста на процесот на проширување, кој мора да биде побрз и да ја има предвид не само одделна земја, туку и целата област на Западен Балкан.

Пахор истакна дека ова е еден од најтешките самити од ваков вид и дека е многу тешко да се постигне компромис. Тој кратко рече дека ја повикуваат Европската унија да гледа на Балканот како целина. Досега немаше такви повици од самитот.

Ко-домаќинот на самитот, хрватскиот претседател Зоран Милановиќ, го спореди текот на бурниот состанок со патувањето на море и сликовито додаде дека бродот е донесен до пристаништето и е постигнат компромис.

„Никогаш порано не сме го решавале прашањето за границите, бидејќи тоа секогаш би ги загрозило самитот и заклучоците на самитот“, рече Пахор. Тој повтори дека ја отфрла идејата за промена на границите, што стигнаа од нон-пејпери и предложи во декларацијата да се најде заклучок за неповредливоста на границите. „Вучиќ предложи амандман со кој би се поништиле дипломатските напори за признавање на Косово. Се очекуваше дека Вучиќ ќе се спротивстави на ова, и тоа го стори. Ве молиме, не потценувајте ги другите пораки на оваа средба“, рече Пахор.

Српскиот претседател Александар Вучиќ порано го напушти самитот и им порача на српските новинари дека се согласува со заедничката изјава на лидерите во делот што вели дека целиот регион е заедно на европскиот пат и дека земјите ќе работат заедно во оваа насока.

„Што се однесува до Србија, ние ги усвоивме предложените заклучоци. Она што е најважно и околу кое постои консензус е дека целиот регион е на европскиот пат. Ние ги поддржавме намерите да се отвори датум за преговори… Имаше многу прашања за кои не се согласуваме, но едно од клучните прашања е прашањето за промена на границите“, рече Вучиќ по предвременото напуштање на состанокот.

По рано напуштање на самитот, српскиот претседател Александар Вучиќ им порача на српските новинари дека се согласува со заедничката изјава на лидерите во делот што вели дека целиот регион е заедно на европскиот пат и дека земјите ќе работат заедно во оваа насока.

„Што се однесува до Србија, ние ги усвоивме предложените заклучоци. Она што е најважно и околу кое постои консензус е дека целиот регион е на европскиот пат. Ние ги поддржавме намерите да се отвори датум за преговори … Имаше многу прашања за кои не се согласуваме, но едно од клучните прашања е прашањето за промена на границите “, рече Вучиќ по предвременото напуштање на состанокот.

Како што објасни, Србија се согласува со принципот на непроменливост на границите, но инсистира на тоа дека овој принцип да се почитува во согласност со принципите на Обединетите нации.

„Некои се сетија во 2021 година дека границите не треба да се менуваат. Србија бара овој принцип секогаш да се применува во согласност со повелбите на ООН. Значи, не можете да ги менувате границите во 2008 година, кога Косово прогласи независност. Не можете да ги толкувате границите како што сакате или како што сакате еден дел“, рече Вучиќ.

Сроските медиуми пренесоа дека избил вербален судир меѓу Вучиќ и претседателката на Косово, Вјоса Османи. Вучиќ наводно ѝ рекол на Османи: „Пробајте да постигнете договор, компромис, а тоа што се обидувате да го постигнете со тужби е како да паднала мува на мечка“. Ова бил одговор на Вучиќ на забелешките на османи дека во заедничкиот документ не се споменува поимот држава, а потоа ја обвинал Србија дека со идеите за прекројување на границите на „урива косовоската независност“.

Според Вучиќ, границите се промениле кога Косово се отцепило од Србија, а сега се бара границите да биле неповредливи. (Н.В.)