Европа стравува дека Путин го искористува Трамп во однос на Украина


Европските дипломати и функционери не веруваат дека рускиот претседател Владимир Путин е подготвен да преговара за крај на војната во Украина, и покрај напорите на американскиот претседател Доналд Трамп да се постигне мировен договор. Според нив, Москва учествува во дипломатскиот процес само формално, без да покаже вистинска подготвеност за компромис.

Ова е проценката што ја изнесоа сојузниците на Украина – како јавно, така и во приватни разговори – по продолжувањето на мировните преговори со посредство на САД. Слични сомнежи делат и претставници на некои од земјите избрани да ја претставуваат Европа во идните преговори, објави Politico.

Европските претставници присутни на маргините на трилатералната средба меѓу САД, Украина и Русија во Абу Даби минатата недела, предупредуваат дека целиот процес повторно би можел да биде залуден и на крајот да пропадне. Сè уште не е одреден датум за следната рунда директни преговори. Некои европски набљудувачи стравуваат дека, во случај на нов неуспех, Трамп би можел да склучи посебен договор со Путин, оставајќи ги Европа и Украина надвор од процесот. Токму овој ризик е една од причините поради кои европските земји продолжуваат да учествуваат во дипломатските напори.

„Путин во моментов не е заинтересиран за прекин на огнот или мир. Тој смета дека повеќе ќе добие од продолжувањето на војната отколку од примирје. Тоа е суштинскиот проблем“, изјави Фредрик Веслау, виш соработник за политики во Европскиот совет за надворешни односи (ECFR).

Скептицизмот меѓу европските функционери укажува на тоа дека, и покрај интензивните напори за оживување на мировниот процес и долгите внатрешни дебати за тоа кој треба да ја претставува Европа, судбината на преговорите најверојатно останува надвор од нивна контрола. Во последните недели, Русија ги засили нападите врз цивилната инфраструктура во Украина, бомбардирајќи два големи моста во Киев и продолжувајќи со ударите врз енергетските мрежи и системите за водоснабдување. Украина, од своја страна, возврати со напади длабоко на руска територија – при што беа оштетени нафтени постројки – што предизвика незадоволство во Вашингтон.

Украински и руски делегации се сретнаа во Абу Даби со двајцата клучни пратеници на Трамп за мировните преговори: неговиот зет, Џаред Кушнер, и инвеститорот во недвижнини, Стив Виткоф. Дводневните разговори претставуваа први директни преговори од февруари наваму. Средбата резултираше со ветување за размена на воени заробеници меѓу Русија и Украина, иако деталите сè уште не се финализирани. Освен ова, не беше постигнат значителен напредок.

Европски претставници вклучени во дипломатските контакти во Абу Даби изјавија дека руската делегација не покажала подготвеност за отстапки.

„Неодамнешните разговори со американските пратеници ја разјаснија една работа: Владимир Путин нема желба да преговара. Очигледно е дека тој смета оти ќе ја принуди Украина на капитулација преку засилување на нападите врз цивилното население и обиди да ја втурне земјата во темнина оваа зима“, напиша францускиот претседател Емануел Макрон на социјалната мрежа X на 14 ноември.

Претставници од Франција, Германија, Обединетото Кралство и Италија – како и од Европскиот совет и Европската комисија – пристигнаа во Абу Даби минатата недела за да разговараат со Виткоф, Кушнер и украинската делегација. Сепак, тие не беа пуштени во просторијата каде што се одвиваа самите преговори меѓу Русија, Украина и Соединетите Држави.

По средбата, Кушнер и Виткоф отпатуваа во Москва за да побараат „благослов“ од Путин за вклучување на европски претставници во следната рунда разговори. Ова е особено значајно, со оглед на тоа што Русија инсистира секој потенцијален мировен договор да опфати и ревизија на целата европска безбедносна архитектура. Американските претставници добија впечаток дека Путин дал согласност, но подоцнежните изјави од Кремљ фрлија сомнеж врз тој заклучок.

Во меѓувреме, руски претставници ја обвинија Европа за саботирање на мировните напори преку континуираната поддршка за Украина. Лидерите на ЕУ се согласија дека пет европски земји, заедно со претставници на европските институции во Брисел, ќе учествуваат во идните преговори, доколку добијат покана. Претставници од Обединетото Кралство, Германија, Италија и Полска – како и од Европскиот совет и Европската комисија – изразија скептицизам во однос на намерите на Москва.

„Украина во повеќе наврати ја покажа својата сериозна посветеност кон постигнување мир, но Русија постојано ги одбиваше и целосниот и делумниот прекин на огнот, продолжувајќи со нападите врз украинските цивили и енергетската инфраструктура. Русија би можела да стави крај на ова…“,…изјави портпарол на британската влада.

Германски дипломат, кој сакаше да остане анонимен, посочи дека Путин учествува во преговорите бидејќи му е потребен договор со Трамп.

„Русите всушност не сакаат преговори; тие сакаат да ја добијат војната“, изјави дипломатот.

Европската комисија, исто така, го повика рускиот претседател да ја покаже својата подготвеност за мир преку запирање на воените дејствија.

„Претседателот Путин во повеќе наврати изјави дека е подготвен да преговара за мир. Сега е време тоа и да го покаже. Зашто, ако Русија престане да војува, војната ќе заврши уште утре“, рече портпаролката на Комисијата, Паула Пињо.

И покрај нивните резерви, Обединетото Кралство, Германија и Франција – заедно со претставници од други европски земји учеснички и НАТО – продолжуваат со подготовките за првите официјални директни разговори меѓу Европа и Русија.Една од причините поради кои европските нации остануваат вклучени во процесот е нивната загриженост во врска со едно барање од Москва – кое двајца европски претставници го опишаа како „лудо“ – а тоа е да се поништи проширувањето на НАТО и да се реструктуира европскиот безбедносен систем во согласност со руските интереси.

Средбата меѓу Трамп, Путин и кинескиот претседател Ши Џинпинг ги зголеми стравувањата во Брисел дека тројцата лидери би можеле да разговараат, па дури и да донесат одлуки за идната безбедносна архитектура на Европа, без учество на европските нации.

„Постои и загриженост во однос на вистинските намери на американската страна. Се разбира, неопходно е Американците да останат вклучени, бидејќи без нив нема да ја решиме војната. Но, истовремено, мораме да бидеме сигурни дека американското вклучување ќе изврши притисок врз Русија, а не врз Украина“, изјави еден од европските претставници.

Пратениците на американскиот претседател сметаат дека загриженоста на Русија во врска со иднината на европската безбедност претставува легитимна тема за дискусија во рамките на мировниот процес за Украина. Засега, европските претставници се согласија да го вклучат ова прашање во разговорите, но инсистираат на тоа дека завршувањето на војната мора да остане главен приоритет.Постои ризик оваа тема да ги подели европските сојузници на Украина и да предизвика јавно несогласување околу преговарачката стратегија. 

„Мислам дека Европа треба јасно да дефинира одредени прашања за кои не е подготвена да разговара. На пример, распоредувањето на силите на НАТО во земјите-членки на Алијансата не е тема за дискусија со Русија“, изјави норвешкиот министер за надворешни работи, Еспен Барт.

Политичките лидери од другите нордиски и балтички земји се исто така децидни дека иднината на НАТО – кој ја гарантира европската безбедност уште од своето основање во 1949 година – не смее да биде препуштена во рацете на Путин. Ваквиот став остава мал простор за постигнување договор меѓу Европа и Русија. Токму затоа, некои европски претставници на преговорите гледаат првенствено како на обид да се ограничи потенцијалната политичка штета, истакнува Фредрик Веслау од Европскиот совет за надворешни односи.

„Европјаните – како и Украинците – учествуваат во овој ‚преговарачки театар‘, во кој мора да се прикажат како конструктивни партнери пред Американците, за да не го отуѓат или разлутат Трамп. Целта е да се осигура дека, доколку овие преговори пропаднат, Американците ќе ги обвинат Русите, а не Европа или Украина“, заклучи Веслау.