Канадската поетеса Ен Карсон е добитник на Нобеловата награда за литература

Канадската поетеса, авторка, преведувачка и есеист Ен Карсон е добитник на Нобеловата награда за литература, одлучи Шведската академија, соошти постојана секретарка, Ингрид Карлберг. 

Нобеловата награда за литература за 2026 година ѝ се доделува на канадската авторка Ен Карсон, „за нејзиното храбро и инвентивно творештво кое, во разигран дијалог со класичната традиција, создаде нови форми за современа литература“.

Ен Карсон е родена во 1950 година во Торонто, Канада. Во 1981 година, таа ја објави својата докторска теза во класиците со наслов „Odi et Amo Ergo Sum“ и, во текот на целата своја кариера, комбинираше пишување поезија со преведувачка работа и предавање на разни универзитети. Речиси целото нејзино литературно творештво се центрираше на пресекот помеѓу опсесијата на филологот со зборовите и желбата на поетот за ново значење. Таа самата ја идентификуваше етимологијата на зборовите како почетна точка за целото свое дело. Нејзините преводи од класичен грчки јазик може да се сметаат за независни дела сами по себе. Меѓу нив е нејзината интерпретација на фрагменти од поемата на Сафо, „Ако не, зима“ (2002), заедно со трагедии како што се „Електра“ (2001) и „Антигона“ (2015) од Софокле и „Бахај“ (2015) од Еврипид.

Во 1990-тите, Карсон објави серија значајни дела. Меѓу нив е „Стаклениот есеј“ во „Стакло, иронија и Бог“ (1995), што го демонстрира потенцијалот на долгата поема каде што се гледа дека границите на жанрот се заматуваат.

Истата деценија го виде објавувањето на друго дело, честопати прогласено за најголемо на Карсон, насловено како „Автобиографија на црвеното: Роман во стих“ (1998). Ова ја покажува нејзината извонредна способност да ја актуелизира класичната книжевна традиција. Со прецизно чувство за современите идиоми и искуства, таа како појдовна точка ги зема фрагментите од поемата на грчкиот поет Стесихор од шестиот век п.н.е. во врска со крилестото црвено чудовиште Герион.
Низ целото свое авторство, Карсон со лесен допир ги истражува можностите на пишувањето, процес преку кој книжевната скица станала од особена вредност за неа. Сведоштво за ова е „Пловење“ (2016), дело кое се состои од дваесет и два прирачници на различни теми, кои можат да се читаат по кој било редослед. Друга е „Погрешна норма“ од 2024 година, разновидна комбинација на текстови со силно перформативен аспект во кој Карсон преминува во различни уметнички и академски области. Нејзините соработки со визуелни уметници и кореографи и со оперски и театарски режисери ја демонстрираат слободата со која таа се однесува на книжевните очекувања и системите на правила. Токму ова лежи зад извонредната важност што нејзината работа ја има за меѓународната уметничка и книжевна сцена од 1990-тите.