Со балкански манири во ЕУ: Хрватска пратеничка носела роднини и пријатели на службени конференции

Хрватска пратеничка во Европскиот парламент се соочува со дисциплинска истрага од нејзината национална политичка партија, откако „Политико“  објави извештај дека нејзини пријатели и членови на семејството присуствувале на настан на Европскиот парламент во Стразбур, за кој нејзината канцеларија наплатила илјадници евра јавни средства.

Пратеничката и нејзината политичка групација во Брисел изјавија дека ги почитувале важечките правила, но патувањето – претставено како настан посветен на здравствената политика – покрена прашања за тоа како Европскиот парламент го надгледува трошењето на средствата од страна на пратениците. Групацијата на пратеничката ги одобрила трошоците, изјавија за „Политико“ две лица запознаени со случајот.Извештајот се повикува на барања за надомест на трошоци, фотографии и списоци на присутни поврзани со посетата.

Римaна Јерковиќ, од групацијата на социјалистите и демократите (S&D) со центар-левичарска ориентација, има организирано повеќе настани поврзани со здравствената политика во текот на нејзиниот шестгодишен мандат како пратеничка во Европскиот парламент. На таквите настани се покануваат експерти да допатуваат во Европскиот парламент во Брисел или Стразбур со платени трошоци, при што политичката групација ги покрива патните трошоци, сместувањето и исхраната.

Во објава на Фејсбук, таа напиша: „Очекувам партијата да го формира своето мислење врз основа на факти, а не врз основа на нецелосните изјави на медиумите“.

Документите што ги разгледа „Политико“ покажуваат дека членови на најблискиот круг на Јерковиќ – вклучувајќи ја нејзината сестра, еден познаник актер и пријател историчар на уметност – биле заведени како вработени на Медицинскиот факултет при Универзитетот во Риека или во универзитетската болница во тој хрватски град, во времето кога патувале во Стразбур. Јерковиќ и нејзините гости, кои допатувале од Хрватска, исто така вечерале во луксузни ресторани, за што ѝ испоставиле сметка на групацијата S&D во износ од околу 1.100 евра по оброк, според документите.

„Не сум направила ништо погрешно“, изјави Јерковиќ за „Политико“ кога беше прашана зошто нејзините блиски пријатели и членови на семејството биле поканети на патувањето.

„За секој цент постои отчет“, рече таа, додавајќи дека групацијата S&D не утврдила никаков проблем во врска со нејзиното однесување.

Подоцна таа изјави дека сама ги покрила трошоците за својата сестра, вклучувајќи го хотелското сместување, авионските билети и вечерите. Во петокот, таа изјави дека „во случајот со одредени учесници“ дошло до „ненамерна административна грешка направена од нововработено лице во администрацијата“, која подоцна била пријавена кај надлежните органи.Од групацијата S&D соопштија дека ги прегледале релевантните документи и заклучиле оти „соодветните финансиски правила биле испочитувани“.

Сепак, Синиша Хајдаш Дончиќ, лидерот на нејзината партија СДП (SDP) во Хрватска, во четврток ќе побара од партиското претседателство да покрене дисциплинска постапка со намера да ја исклучи европратеничката од партијата, наведувајќи ја како причина „штетата по угледот и другите околности поврзани со нејзиниот случај“.

„Изјавата ’не направив ништо лошо’ не е доволна“, изјави тој за хрватските медиуми за време на викендот.

Политичките групи издвојуваат илјадници евра за своите пратеници да организираат таканаречени студиски посети, при што експерти доаѓаат во Парламентот, се среќаваат со европратениците и дискутираат за политички иницијативи и законодавни прашања. Средствата за овие настани доаѓаат од буџетот на ЕУ, што значи дека крајниот трошок го покриваат даночните обврзници. Политичките групи ги одобруваат трошоците на своите европратеници, а вкупните расходи подлежат на годишна надворешна ревизија.

Лице запознаено со настанот што го организираше Јерковиќ, а кој се одржа во декември 2024 година, изјави за „Политико“ дека на него немало дискусии за политики, како и дека не биле резервирани сали за состаноци во текот на целиот тридневен настан. Од S&D не одговорија на барањето за коментар во врска со овој аспект. Случајот поттикна барања независни ревизори да проверат како точно се трошат тие средства.

„Постои значителен недостиг на надзор врз тоа како политичките групи ги трошат парите, а особено како европратениците го трошат својот дел од средствата“, изјави Ник Ајоса, директор на канцеларијата на невладината организација „Транспаренси интернешнл ЕУ“  во Брисел. Неговата организација смета дека треба да постои поголем независен финансиски надзор од страна на Секретаријатот на Парламентот, кој управува со неговата администрација.

Јерковиќ е европратеничка во својот втор мандат која брзо се етаблираше како почитуван пратеник меѓу оние што работат на политиките во областа на здравството. Како поранешна заменичка-градоначалничка на Риека и доктор по медицина, таа претходно предавала на тамошниот медицински факултет, а моментално е потпретседателка на парламентарната комисија за јавно здравје (SANT). Таа исто така ја предводи Групата на европратеници за кардиоваскуларно здравје.

Јерковиќ првично не одговори на повеќекратните барања за коментар во врска со тоа зошто нејзините пријатели и членови на семејството биле поканети на настанот. Наместо тоа, таа го упати „Политико“ кон веб-страницата на Парламентот за пристап до документи. Сепак, кога „Политико“ конечно разговараше со неа во Европскиот парламент, таа инсистираше на тоа дека не направила ништо погрешно.

За време на настанот во Стразбур во 2024 година, повеќе од десетина луѓе допатуваа со авион од Хрватска и останаа најмалку три дена.Според лице запознаено со студиската посета, настанот ја чинел групата S&D повеќе од 12.000 евра. Тој вклучувал две „работни вечери“ со Јерковиќ во локални ресторани: високо ценетиот француско-белгиски ресторан „L’Eveil des Sens“ кој е познат од критичарите и гастропабот Maison des Tanneurs покрај каналот.

Таа во петокот рече дека „трошокот за овој настан е 8.218,45 евра, што е значително помалку од сумата што погрешно е објавена во медиумите и претставува вкупно 747,13 евра по лице“. Документите видени од ПОЛИТИКО покажуваат дека нејзината канцеларија испраќала фактури во вредност од 1.120 евра до групата S&D за секоја од тие вечери.

За да се исплати надоместокот, групата побарала фотографија од сите учесници на настанот со банер S&D. S&D не потврди дали платила за некоја од овие вечери. Фотографиите од една од вечерите покажуваат дека Јерковиќ се смее заедно со оние кои учествуваат во посетата, и со транспарентот на S&D на снимката, кој беше опишан како за „предизвиците и приоритетите во Синдикатот за здравство“.Јерковиќ изјави за ПОЛИТИКО дека сите луѓе на патувањето биле таму поради легитимна работа. „Тие се експерти“, рече таа.

На списокот со учесници беше и Рената Јерковиќ, сестрата на европратеничката. На својот Фејсбук профил Рената Јерковиќ пишува дека се обучувала на науки за образование и рехабилитација. Таа е опишана на списокот со настани како асистент на катедрата за медицина на Универзитетот во Риека.

Другиот присутен, Мирко Солдано, е актер кој се појавувал во многу хрватски ТВ серии, според неговата страница на ИМДБ. Тој е забележан на листот за присутните како професор на медицинскиот факултет на Универзитетот во Риека. Како учесник е наведен и Теодор де Канзијани, хрватски историчар на уметност. Тој е идентификуван на списокот на присутните на настанот како професор кој работи на медицинскиот факултет на Универзитетот во Риека.Портпаролот на Медицинскиот факултет на Универзитетот во Риека не одговори на повеќекратните барања од ПОЛИТИКО за прашањето дали некогаш вработиле некој со тие имиња. Ниту едно од тие имиња не е вклучено на онлајн листата на професори на универзитетот.Четвртиот учесник, Бранко Вукшиќ, е локален асистент на европратеникот во Хрватска, но во листот за присуство е именуван како лекар во КБЦ Риека, клиничка болница. Петтиот присутен, Марио Друфовка, е наведен како лекар во истата институција. Тој е партнер на Рената Јерковиќ.

Некои од другите присутни на овие настани работат во областа на здравството; Гордана Старчевиќ-Класан, на пример, е именувана како работи на Факултетот за здравствени студии на Универзитетот во Риека, додека друга гостинка, Ива Зенерал Жужа, е наведена како работи на Факултетот за дентална медицина на Универзитетот во Риека. И двајцата се наведени од универзитетот дека работат таму.

Портпаролот на S&D рече: „По блиска ревизија на досиејата што ги поседуваме… можеме да потврдиме дека се почитуваат важечките финансиски правила“, додавајќи: „Немаме дополнителни коментари за ова прашање“.

„Европскиот парламент многу сериозно ја сфаќа правилната употреба и контрола на парламентарните фондови“, соопштија од прес-службите на Европскиот парламент, додавајќи дека не може да коментира за поединечни случаи. (Политико)