Воените ресурси на Украина се при крај во најлошиот можен момент

Владимир Путин го засилува притисокот на Русија врз Украина, уништувајќи градови, фабрики, мостови и пристаништа со постојани бранови од смртоносни беспилотни летала и ракети. Поради недостиг на пресретнувачки ракети, Киев тешко успева да ги собори сè побројните руски беспилотни летала на млазен погон – а проблемите на Украина не завршуваат тука.

Премиерот Сергиј Корецки оваа недела ги предупреди новинарите дека Украина годинава се соочува со дупка од 27 милијарди долари во финансирањето на одбраната, при што Киев се надева дека ќе обезбеди околу 7 милијарди долари од домашни извори, а за остатокот се потпира на партнерите. Дел од финансирањето од ЕУ сè уште е условено со реформи што Киев мора да ги спроведе за да ги добие средствата, додека другите сојузници сè уште не го пополниле преостанатиот недостиг.

Во текот на ноќта, Русија лансираше повеќе од 190 ракети и беспилотни летала во напад низ целата земја, при што тешко беше погодена енергетската инфраструктура, предизвикувајќи прекини во снабдувањето со електрична енергија во Киев.

„Од летото наваму, практично немаше ниту еден ден во кој непријателот не ја нападнал енергетската инфраструктура. Но, напад од вакви размери и интензитет немало уште од крајот на минатата грејна сезона“, изјави Корецки во средата.

По нападот, украинскиот претседател Володимир Зеленски повторно упати повик до сојузниците да испратат повеќе системи за противвоздушна одбрана.

„Секоја пресретнувачка ракета навистина спасува животи“, рече тој. „И колку повеќе се приближуваме кон зимата, толку повеќе ни е потребна ваква заштита. Мораме да направиме сè што е во наша моќ за да обезбедиме руската стратегија на терор со балистички ракети и беспилотни летала да не успее.“ 

Во последните недели, Русија ги интензивираше нападите со беспилотни летала и ракети, кои се одвиваат речиси непрекинато. Во Киев, предупредувањата за воздушни напади се постојани – и дење и ноќе. Ударите погодија железници, енергетски постројки, пристаништа, фабрики и друга критична инфраструктура низ целата земја, нанесувајќи тежок удар врз украинската економија и зголемувајќи го притисокот врз јавните финансии. Владата исто така размислува за зголемување на даноците, барајќи домашни начини за покривање на дел од недостигот во буџетот за одбрана.

„Се разбира, зголемувањето на даноците никогаш не е идеално, но во време на војна не можеме да си го дозволиме луксузот на популизам или да се преправаме дека можеме да избегнеме да побараме нешто од јавноста“, изјави Олександра Мироненко, економист во тинк-тенк организацијата „Центар за економска стратегија“.

Без пари, способноста на Украина да продолжи да ѝ се спротивставува на Русија би била загрозена, предупреди Корецки. На Киев му се потребни финансиски средства веднаш за да направи однапред нарачки за оружје и муниција што треба да пристигнат следната година.

„Ова особено се однесува на беспилотните летала со голем дострел – нашата способност да ја пренесеме војната назад таму од каде што дојде. Ова е критична потреба што мора да се исполни“, рече тој.

Корецки им изјави на новинарите дека Киев ќе мора да ги пренасочи трошоците за да овозможи земјата да продолжи да се бори, а основните владини служби да функционираат.

„Ова подразбира строг режим на штедење во јавните финансии и одложување на одредени трошоци што не се приоритетни. Овие средства се наменети за обезбедување исплати за воениот персонал и поддршка за нивните семејства“, рече Корецки. „Пред сè, ги финансираме: одбраната, пензиите и социјалните исплати, како и платите за наставниците, лекарите и другите буџетски корисници.“

Зеленски оваа недела нагласи дека „јасната задача“ на неговата администрација е да ги „задоволи тековните потреби за финансирање на одбраната на Украина. Сè што можеме да направиме заедно со нашите партнери, користејќи ги нивните средства – а ова се однесува пред сè на нарачките за одбраната – мора да биде 100% завршено до крајот на годината.“

И Русија го чувствува товарот

Украина не е единствената што го чувствува финансискиот притисок. И Москва е принудена да ги поднесе растечките фискални трошоци – но нејзината поголема економија и можноста за зголемување на даноците ѝ даваат поголем простор за одржување на војната.

Дефицитот на федералниот буџет достигна 5,8 трилиони рубљи (60,4 милијарди евра) во првата половина од годината, што се финансира преку низа зголемувања на даноците. Русија планира да потроши 17,1 трилиони рубљи (180 милијарди евра) за одбрана во 2027 година, објави Ројтерс; тоа претставува зголемување од 27 проценти во однос на претходно планираното за таа година и сочинува повеќе од една третина од вкупните буџетски расходи.

Кремљ ги намали своите прогнози за приходите од нафта и гас за следната година; тековната кампања на Украина за бомбардирање на рафинерии и енергетска инфраструктура предизвика сериозни пореметувања во производството.

Според украинските проценки, руската војска претрпела и повеќе од 1,5 милиони жртви во војната. Рускиот претседател Владимир Путин оваа недела ја зголеми дозволената бројност на вооружените сили на околу 2,4 милиони припадници, што претставува четврто проширување од почетокот на целосната инвазија во февруари 2022 година.

И покрај недостигот на средства, Украина сè уште е способна да ѝ нанесе тежок удар на Русија. Украинската армија минатата недела објави дека нејзината тековна операција „Вивалди“ ги потиснала руските сили на дел од источниот фронт и заробила повеќе од 250 војници. Киев, исто така, масовно инвестира во домашни ракети со долг дострел и беспилотни летала за напади врз цели во внатрешноста на Русија.

Европа под притисок да обезбеди средства

Но, на Украина ѝ се потребни пари за финансирање на воените напори.Ова врши притисок врз европските сојузници, кои го обезбедуваат најголемиот дел од оружјето и финансиските средства за Киев, откако САД ја прекинаа поголемиот дел од новата помош по враќањето на Доналд Трамп во Белата куќа минатата година. ЕУ моментално исплаќа рати од својот двегодишен заем за Украина во вредност од 90 милијарди евра, но Киев бара побрза исплата на средствата за да се пополни буџетскиот дефицит. „Средствата се потребни оваа есен… особено со оглед на мобилизацијата што непријателот ја планира во моментов“, апелираше оваа недела министерот за одбрана Евгениј Хмара.

Сепак, пред да ослободи дополнителни средства, Брисел бара од украинскиот парламент, Врховната рада, да ги спроведе клучните реформи кои се дел од патоказот на земјата кон идното членство во ЕУ.

„Како што напредуваат реформите во Радата, така ќе се зголемува и буџетската поддршка. Во оваа календарска година сè уште ни се на располагање 37 милијарди евра“, напиша претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, по средбата со Зеленски на Генералното собрание на ОН претходно овој месец.

Киев, од своја страна, исто така врши притисок врз Брисел повторно да го разгледа прашањето за повеќе од 200 милијарди евра на руската централна банка, кои се замрзнати низ ЕУ.

„Потребно е нашите пријатели, нашите европски политичари, да бидат доволно храбри и да преземат смели чекори“, изјави украинскиот министер за финансии, Серхиј Марченко.

Следната година изгледа уште попредизвикувачки. Марченко оваа недела им соопшти на донаторите во Брисел дека на Украина ќе ѝ бидат потребни 52,6 милијарди долари помош во 2027 година, при што за околу 32,6 милијарди долари сè уште нема обезбедено финансирање.

„Украина нема резервни средства за покривање на сите свои расходи. Ако не успееме да обезбедиме надворешно финансирање, се соочуваме со драстично кратење на сите расходи што не се од приоритетно значење – а тоа би можело да ги опфати дури и заштитените категории на расходи“, изјави економистката Мироненко.

„Ако ги немаме потребните пари на нашите сметки, нема да имаме средства за исплата на воените плати, пензиите и слично. Според тоа, доколку изостане меѓународната помош, ситуацијата ќе биде многу тешка“, додаде таа. (Политико)