Бура на Балканот: Американската амбасадорка во Атина рече дека може да ја сменат секоја влада што ќе посакаат
„Волстрит џорнал“ пишува дека амбасадорката Гилфојл во март се пофалила дека САД ја собориле романската влада затоа што не сакал да плаќа многу повисоки цени за американски гас
Изјаваташто ѝ се припишува на амбасадорката на САД во Грција, Кимберли Гилфојл, предизвика вистинска политичка бура на Балканот и отвори сериозни прашања за тоа како одредени кругови во американската дипломатија го перцепираат политичкиот суверенитет на своите сојузници.
Сцените во кои претставниците на големите сили лесно коментираат за промената на владата во пријателските земји ретко излегуваат на виделина, но овој случај одекна многу посилно бидејќи доаѓа пред чувствителен изборен период.
Според извештајот на „Волстрит џорнал“, сè се случило за време на приватна вечера во Атина одржана во март 2026 година, на која присуствувале грчки и американски функционери. Кога се разговарало за политичката криза и падот на владата во Романија, Гилфојл наводно испратила директна порака: „Можеме да го направиме тоа во која било земја што сакаме. Можеме да го направиме и тука“. Таа рекла дека токму Американците придонеле за падот на романската влада затоа што не сакала да плаќа многу повисока цена за американски гас.
Според истите извори, грчкиот министер за животна средина и енергетика, Ставрос Папаставру, веднаш реагирал на острите зборови. Тој ладно ѝ дофрлил на амбасадорката дека Соединетите Американски Држави не можат да ја променат грчката влада бидејќи е избрана исклучиво од грчки гласачи.
Ова открива колку проблематичен може да стане дипломатскиот дијалог кога се преминува од партнерски односи на терен на политичко наметнување. Прашањето има уште поголема тежина бидејќи Гилфојл во Грција и на Балканот игра исклучително агресивна улога во промовирањето на американските корпоративни и енергетски интереси, особено кога станува збор за проширување на американскиот извоз на течен природен гас (ЛНГ).
Кога таквото агресивно застапување на трговијата се комбинира со реторика што сугерира моќ за соборување или инсталирање влади, приказната престанува да биде чисто економска и станува прашање на национална безбедност, според грчкиот портал „Банкинг њуз“
Историските односи меѓу Грција и САД со години осцилираа помеѓу тесната воена соработка и сомневањето на грчката јавност во американското влијание. Токму затоа реченицата „можеме да го направиме тоа тука“ не може едноставно да се отпише како дипломатска хипербола. Грција не смее да биде ничиј протекторат, а нејзиното водство мора да го одлучат гласачите, а не странските амбасади, корпоративните интереси или странските капитали, според порталот.
Времето на ова објавување е особено интересно за Грците. Фактот дека спорниот разговор беше објавен во јавноста речиси шест месеци откако се случи, води до заклучок дека зад сè стојат домашни политички пресметки, веруваат тие.
Во позадината на приказната, се одвива интензивно внатрепартиско и меѓународно вмрежување, тврди „Банкинг њуз“. Републиканците во САД сè повеќе се обидуваат да изградат поширока конзервативна мрежа во Атина, што го потврдуваат неодамнешните средби на Гилфојл со поранешниот грчки премиер Андонис Самарас, кој долго време има блиски врски со таа американска партија.
Од друга страна, сегашниот премиер Киријакос Мицотакис се обидува да одржува силни канали со влијателната грчко-американска дијаспора. За време на неодамнешната посета на САД, тој се фокусираше на моќни личности како што е милијардерот Џон Кациматидис, што е особено важно пред претстојните избори на кои грчката дијаспора ќе може да гласа по пошта за прв пат.
Сепак, сенката на Доналд Трамп виси над целиот процес. Иако Трамп јавно зборува за грчкиот премиер, во Вашингтон не е заборавено дека Мицотакис отворено ја поддржа Камала Харис за време на американската претседателска трка.
Поради својата исклучителна геостратешка положба, пристаништето Александрополис и воената база во заливот Суда, која игра клучна улога во американските операции во услови на тензии со Иран, Грција останува неопходен столб на американската архитектура во Источниот Медитеран.
Претстојните избори во Атина затоа нема да бидат само локален политички дуел, туку и полигон каде што рамнотежата на моќта ќе биде следена со голема претпазливост и интерес од Вашингтон, Москва и водечките глобални деловни кругови, заклучува „Бенкин њуз“.