Декларација за Зелената агенда за Западен Балкан за 2026 усвоена на Министерскиот состанок во Жабљак

Министрите од Западен Балкан Шест денеска во Жабљак ја поддржаа Министерската декларација за Зелената агенда за Западен Балкан за 2026 година, на Третиот годишен министерски состанок за Зелената агенда за Западен Балкан (GAWB), во која посочуваат дека фокусот мора да биде ставен на областите во кои потребите на регионот се најизразени: климатската отпорност и отпорноста на водните ресурси, заштитата на природата и биолошката разновидност, циркуларната економија, намалувањето на загадувањето и обезбедувањето одржливо финансирање на зелената транзиција.

Состанокот е организиран од Советот за регионална соработка (RCC), во соработка со Владата на Црна Гора во рамките на црногорското претседавање со Берлинскиот процес во 2026 година и со Сојузното министерство за економска соработка и развој на Германија (BMZ), во рамките на Регионалното климатско партнерство меѓу Германија и Западен Балкан Шест, а со поддршка од Европската комисија.

На состанокот во Жабљак учествува министерот за животна средина и просторно планирање, Муамет Хоџа, кој во своето обраќање ја потврдил посветеноста на земјава кон Зелената агенда и европската интеграција, посочувајќи дека во следната фаза фокусот треба да биде на имплементација, инвестиции и регионална соработка.

Црногорскиот министер за екологија, одржлив развој и развој на северниот регион, Дамјан Ќулафиќ, го истакна значењето на одржувањето на министерскиот состанок во Жабљак, каде што Црна Гора пред 35 години ја усвои својата историска еколошка декларација, и ги поврза денешните договорени заложби со црногорското претседавање со Берлинскиот процес.

-Со денешното поддржување на Министерската декларација за Зелената агенда за Западен Балкан за 2026 година, направивме важен чекор кон следната фаза од нејзиното спроведување. Оваа декларација не претставува крај на процесот, туку политичка потврда на нашата заложба за побрз, померлив и подобро координиран напредок во целиот регион. Наша одговорност е да ги надградиме резултатите од денешниот состанок и да ги преточиме во конкретен политички придонес кон заклучоците од претстојниот Самит на Берлинскиот процес. Фокусот мора да биде ставен на областите во кои потребите на регионот се најизразени: климатската отпорност и отпорноста на водните ресурси, заштитата на природата и биолошката разновидност, циркуларната економија, намалувањето на загадувањето и обезбедувањето одржливо финансирање на зелената транзиција – посочил тој.

Генералниот секретар на RCC, Амер Капетановиќ, предупреди дека последиците од климатските промени веќе му наметнуваат висока цена на регионот и повика договорените заложби да бидат проследени со конкретна реализација.

-Само минатата година, во повеќе од 430 големи шумски пожари низ Западен Балкан изгореа 225.000 хектари. Цената на транзицијата пристигна пред самата транзиција. Затоа мора да побрзаме и да останеме отворени за решенија. Сега имаме конкретна регионална работа во областа на климатската адаптација, биодиверзитетот, пластиката и обновувањето на шумите. Но, ниту една од нив сè уште нема буџет или конкретно назначено одговорно лице. Обезбедувањето на тоа ќе биде тестот за нашата заедничка работа во претстојниот период – рече Капетановиќ.

Бетина Хагедорн, парламентарна државна секретарка во Сојузното министерство за животна средина, заштита на климата, зачувување на природата и нуклеарна безбедност, ја реафирмира поддршката на Германија преку Регионалното климатско партнерство.

-Овој трет министерски состанок за Зелената агенда ја покажува посветеноста на нашите партнери од Западен Балкан Шест кон регионалната соработка и заедничката европска иднина. Декларациите и стратегиите договорени во рамките на Зелената агенда и поддржани денес претставуваат суштински чекор напред. Германија ги поддржува своите партнери од ЗБ Шест во преточувањето на заедничките амбиции во координирано дејствување и практично, транспарентно и инклузивно спроведување – рече таа.

Министерската декларација ја утврдува политичката насока за следната фаза од спроведувањето на Зелената агенда. Заедно со Декларацијата, министрите поддржаа пакет регионални документи и иницијативи насочени кон некои од најитните еколошки и климатски предизвици во регионот.

Тие ја вклучуваат Стратегијата за климатска адаптација на ЗБ6, со која се воспоставува структурирана регионална соработка во планирањето на адаптацијата, справувањето со климатските ризици и отпорноста на водните ресурси; Стратешкиот план за биодиверзитет на ЗБ6 за 2030 година, усогласен со Стратегијата на ЕУ за биодиверзитет за 2030 година и Глобалната рамка за биодиверзитет Кунминг–Монтреал; како и Планот за обновување на шумските предели на ЗБ6, со кој се утврдуваат приоритетните активности за обновување на шумските екосистеми од клучно значење за биолошката разновидност и климатската отпорност.

Состанокот продолжува утре со практична регионална размена на искуства за загадувањето со пластика и проширената одговорност на производителите, биодиверзитетот и обновувањето на екосистемите, како и за зајакнувањето на системите за мониторинг, известување, верификација и акредитација и одржливото финансирање.