Масовен протест во Загреб за отпадот во Госпиќ: Не сме тука затоа што сакавме, туку затоа што моравме

Во Загреб се одржува протестен митинг под слоганот „Прошетајте за Лика, прошетајте за Хрватска“, организиран од иницијативата „Госпиќ е наш дом“, поради аферата со десетици илјади тони отпад нелегално исфрлен во подрачјето Госпиќ.

Хрватски медиуми јавија дека на проетстот се присутни десетици илјади лица кои пристигнаа со комбиња, автомобили и автобуси.

Големата протестна поворка започна од плоштадот „Крал Томислав“ до плоштадот „Бан Јелачиќ“, каде што е централниот дел.

Учесниците, многумина облечени во хрватски знамиња, го изразија своето незадоволство со транспаренти. 

Тие бараат од Владата да ја презентира целата програма за санација на закопаниот отпад во рок од 20 дена, со јасно дефинирани и обврзувачки рокови.

Во исто време, тие бараат 33.000 тони закопан отпад во поранешниот комбинат Велебит да се отстранат во рок од три месеци.

Се бара и ангажирање на независни експерти за креирање на сеопфатен долгорочен план за следење и спроведување на независна проценка на ризикот.

Вјекослав Бушиќ од иницијативата „Бог е наш дом“ им се обрати на десетиците илјади луѓе собрани на плоштадот Бан Јелачиќ во Загреб на протестот „Прошетка за Лика, прошетка за Хрватска“. Протестот беше организиран поради нелегалното отстранување на опасен отпад во областа Госпиќ и на други места во Хрватска, а организаторите бараат итна санација, јасни рокови и утврдување на одговорноста.

„Тука сме затоа што нè изневерија“
На почетокот од својот говор, Бушиќ рече дека демонстрантите не дошле по своја слободна волја, туку од нужда. „Не сме тука затоа што сакавме, туку затоа што моравме. Не сме тука затоа што немаме закони, туку затоа што има такви што не ги спроведоа тие закони и затоа што нè изневерија“, рече Бушиќ и додаде дека Хрватска е нивниот дом.

Тој опиша како членовите на иницијативата безуспешно барале информации од надлежните институции 18 месеци. „Затропавме на сите врати, молевме, велевме: „Кажете ни во што живееме“. Според него, институциите им рекле дека Госпиќ „не е итен“, што тие во иницијативата го протолкувале како порака дека „Госпиќ не е важен“.

„Па, важно е. Доста е! Што не е важно? Отрови и тешки метали закопани во нашата почва? Вечни хемикалии што се влеваат во нашите подземни води? Не е ли тоа важно?“, праша Бушиќ и ги обвини властите дека прикриваат информации. „Молчете како последниот предавник две и пол години откако откривте што е закопано во нашата почва. Срам да ви е!“

Хрватските медиуми го окарактеризираа денешниот протест како „најмасовниот протестен собир во историјата на модерна Хрватска“.

Сепак, станува збор за проблемот со нелегално исфрлен опасен отпад, за кој граѓаните на Госпиќ ја предупредуваат владата во последните 18 месеци, но до неодамна никој не ги слушнал.

Протестот е против нелегално исфрлени околу 33.000 тони опасен отпад во близина на градот Госпиќ во регионот Лика. Случајот стана јавен минатиот месец кога хрватската антикорупциска агенција УСКОК објави наоди и експертско мислење дека отпадот содржи и опасни или екотоксични материјали. Анализите покажаа високи концентрации на штетни супстанции, вклучувајќи бакар, цинк, олово и антимон, што може да претставува ризик за почвата и водата за пиење во областа.

Министерот за правда Дамир Хабиџан најави воведување на ново кривично дело „екоцид“, за кое казните би можеле да се движат од најмалку 10 години затвор до доживотен затвор.

Врз основа на наодите на експерти, Управата за криминалистичка полиција на Хрватска спроведува истрага против голем број лица осомничени дека извршиле неколку кривични дела против животната средина и економијата како организирана криминална група. Истрагата се спроведува против најмалку 10 лица и четири компании. Според сомневањата на истражителите, групата организирала увоз на мелена пластика и друг мешан отпад од Словенија и Италија.

Исто така, се сомнева дека групата земала медицински и друг отпад од Хрватска, кој потоа бил нелегално закопан или оставен на отворено во Вараждин, Госпиќ и Бенковац, објави загрепски „Јутарњи лист“.