50 години од „Напалм девојчето“ – симболот на ужасите на Виетнамската војна

Пред педесет години на денешен ден, деветгодишно девојче среќно си играше со своите братучеди во дворот на храмот додека авиони надлетуваа над главата наполнети со смртоносно хемиско оружје.

Ким Фук не знаеше дека неколку моменти подоцна ќе стане позната низ целиот свет, овековечена како трагично лице на Виетнамската војна кога трчаше гола и врескаше кон фотографот откако беше полеана со напалм во Транг Банг на југот земјата опустошена од војната.

Застрашувачката и незаборавна слика направена од фотографот на Асошиетед прес Ник Ут ги шокираше сите што ја видоа, освен американскиот претседател Ричард Никсон, кој веруваше дека е „наместена“ за да го поколеба јавното мислење против неговата брутална кампања.

Застрашувачката црно-бела фотографија беше објавена на насловната страница на „Њујорк тајмс“ следниот ден, кога Ут веќе ја беше однесол Ким во болница со изгореници од трет степен од кои не се очекуваше да преживее.

На годишнината од една од најкултните слики на 20 век, Ким е сè уште жива во Торонто и вели дека „повеќе не е жртва на војната“, и покрај тоа што сè уште има лузни и вели дека болката трае цел живот.

Таа доби азил од Канада, а подоцна доби син таму и ја задржа врската со фотографот Ут, на кого таа му е благодарна дека ѝ го спасил животот и зборува на телефон со него секоја недела. Таа го нарекува „чичко Ут“, а тој ја смета за ќерка.

Ким напиша во „Њујорк тајмс“: „Сепак, се сеќавам дека понекогаш го мразев. Пораснав презирајќи ја таа фотографија. Си помислив: ‘Јас сум мало девојче. Гола сум. Зошто ја сними таа слика? Зошто моите родители не ме заштитија? Зошто ја разви таа фотографија? Зошто бев единственото голо дете додека моите браќа и братучедите на фотографијата беа облечени?’ Се чувствував грдо и засрамено“.

Напалмот беше фрлен од војската на Јужен Виетнам, поддржани од САД, случајно врз сопствените сили и цивили, соголувајќи ја облеката на Ким додека таа очајно трчаше по помош, врескајќи „премногу жешко, премногу жешко“.

Убиени се двајца братучеди на Ким и уште двајца селани, а таа ќе остане во болница 14 месеци, подложена на 17 хируршки процедури, вклучително и трансплантација на кожа.

Ут рече дека првично морал да ги моли лекарите и медицинските сестри да ја лекуваат, откако тие рекле дека нема простор, и им рекол дека нејзината фотографија ќе биде објавена во весниците ширум светот следниот ден и дека ќе ги објави и нивните лица доколку не ја примат неа во болницата.

Изгорениците ѝ оставија лузни на една третина од телото на Ким и предизвикаа хронична болка, а таа признава дека се чувствувала засрамено од нејзиното „обезобразување“, обидувајќи се да ги сокрие лузните под облеката додека била подложена на магии за анксиозност и депресија.

Таа додаде: „Децата на училиште се повлекува од мене. Бев фигура на сожалување на соседите и, донекаде, на моите родители. Како што стареев, се плашев дека никој никогаш нема да ме сака“.

Ким рече дека дури откако се преселила во Канада и го прифатила христијанството нашла мир, чувствувајќи дека може да стане нешто повеќе од обичен симбол на војната.

Таа сега патува низ светот нудејќи медицинска и психолошка помош на децата жртви на војната, црпејќи од сопствените грозни искуства.

Со преживеаната војна таа вели дека ги препознава ужасите сега во Украина, каде што многу цивили умираат од рацете на безмилосните руски сили.

Таа рече: „Не растеш од лузните, физички или психички. Сега сум благодарна за моќта на таа фотографија од мене како 9-годишно дете,. Мојот ужас – на кој едвај се сеќавам – стана универзален. Горда сум што со текот на времето станав симбол на мирот“.

Фотографијата на Ут доби Пулицерова награда и дојде во време кога јавното мислење против војната во САД беше речиси најсилно, насамо шест месеци пред потпишувањето на Парискиот мировен договор со кој всушност беа отстранети сите преостанати американски сили.

Фотографијата се покажа контроверзна поради прикажувањето на голотијата, дури и во 2016 година кога беше цензурирана од Фејсбук.

Но, фоторепортерот Ут изјави за „Торонто стар“: „Таа фотографија ја претставува војната и јас сум многу горд на тоа. Таа фотографија што ја направив од Ким Фук навистина ги промени условите на војната и начинот на кој луѓето ја гледаа војната во Виетнам.

Ким минатиот месец рече: „Педесет години подоцна, повеќе не сум жртва на војна. Јас сум мајка, баба и преживеана која повикува на мир“. (Дејли мејл)