Војната во Иран го доведе светот во енергетска криза: Се воведува штедење, се враќа јагленот

Намалувањето на залихите на гориво и зголемувањето на цените ги поттикнуваат земјите ширум светот повторно да се свртат кон јаглен, да го рационализираат горивото, да ја скратат работната недела и да ги поттикнат граѓаните да останат дома. Залихите на фосилни горива нагло се намалија откако војната со Иран го затвори Ормутскиот теснец, клучен превозен пат за нафта и гас, а недостигот предизвика итни мерки од страна на владите кои се обидуваат да ги спречат растечките трошоци што ги фрлија економиите во хаос, објавува „Гардијан“.

Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), чии членови минатиот месец се обидоа да ги смират пазарите со ослободување на 400 милиони барели нафта од стратешките резерви, повика на мерки како што се помалку летање и побавно возење. Еве еден поглед на реакциите на светот на продлабочувањето на нафтената криза предизвикана од војната со Иран.

Соединетите Американски Држави
Соединетите Американски Држави, кои му се придружија на Израел во бомбардирањето на Иран кон крајот на февруари, се заканија со понатамошни напади врз иранската нафтена инфраструктура, што би можело да ја продолжи војната и дополнително да ги зголеми цените на горивата. Во вторник, Доналд Трамп ги нападна сојузниците кои не се приклучија на кампањата, вклучувајќи ги Обединетото Кралство и Франција, велејќи им прво да купуваат од Соединетите Американски Држави, а потоа „да одат да си ја земат нафтата“ во Заливот.

Федералната влада не презеде никакви чекори за зголемување на субвенциите или поддршка на домаќинствата кои се борат, туку продолжи со својата политика „само дупчете“, проширувајќи го производството на фосилни горива, а воедно блокирајќи ги проектите за обновлива енергија. Минатата недела, администрацијата на Трамп објави дека ќе ѝ плати на француската компанија TotalEnergies 1 милијарда долари пари од даночните обврзници за да се откаже од плановите за изградба на ветерни фарми долж источниот брег на САД и наместо тоа да ги фокусира своите инвестиции на нафта и гас.

Обединето Кралство, Австралија, Нов Зеланд и Канада
Обединетото Кралство ги повика граѓаните да останат смирени поради зголемувањето на цените на горивата, избегнувајќи ги повиците за намалување на побарувачката. Ги ограничи мерките на финансиска поддршка за домаќинствата што користат нафта за греење. Канцеларката Рејчел Ривс разгледува планови за дополнително финансирање за фонд управуван од локалните власти за помош на ранливите, но ја отфрли универзалната поддршка како што беше понудена за време на последната енергетска криза.

ИЕА ги предупреди владите да не прибегнуваат кон генерални субвенции како одговор на кризата, советувајќи ги да ја насочат поддршката кон оние на кои им е најпотребна. Нов Зеланд најави неделни плаќања во готово на речиси 150.000 семејства со ранливи буџети на домаќинствата како дел од пакетот за помош за гориво.

Австралија ги преполови акцизите за горива за три месеци, намалувајќи ги цените на пумпите за околу 26 центи по литар и објави национален план за безбедност на горивото. На сегашното ниво на опасност, возачите се охрабруваат да купуваат само горивото што им е потребно, истакнувајќи дека доброволните избори ќе помогнат да се избегнат последиците од повисоките цени. Канада, од друга страна, се воздржа од интервенција за ублажување на зголемувањето на цените.

Европска Унија
ЕУ повика на забрзана транзиција кон чиста економија, потпирајќи се главно на домашни обновливи извори на енергија, иако некои земји-членки го забавуваат процесот. Минатата недела, Италија го одложи својот план за постепено отстранување на јагленот за повеќе од една деценија, додека германскиот канцелар Фридрих Мерц размислува за продолжување на животниот век на електраните на јаглен и повикува на забрзување на изградбата на електраните на гас. Неколку влади на ЕУ објавија субвенции за гориво и даночни олеснувања за да ги заштитат потрошувачите од скокови на цените.

Европската комисија во среда предложи да ја олесни својата клучна политика за цени на јаглерод со напуштање на автоматското откажување на вишокот дозволи за емисии во резервата. Исто така, вети дека електричната енергија ќе оданочува помалку од фосилните горива, што би ја намалило зависноста од увоз со забрзување на транзицијата од бензински автомобили и гасни котли.

Комесарот за енергија на ЕУ, Ден Јергенсен, во вторник ги повика земјите-членки да штедат енергија во согласност со препораките на ИЕА. Повеќето земји се двоумат да воведат строги мерки за намалување на побарувачката, но Словенија почна да го рационализира горивото на пумпите, а Литванија ги преполови цените на домашните билети за воз за два месеци.

Азија
Јагленот се враќа низ Азија, која е најтешко погодена од енергетската криза. Индија им нареди на електраните на јаглен да работат со полн капацитет и ги одложи планираните исклучувања, додека Јапонија им дозволува на помалку ефикасните електрани на јаглен да се вратат на пазарот на електрична енергија.

Јужна Кореја ги укина ограничувањата за енергијата на јаглен и најави одложување на планираното постепено повлекување. Бангладеш, Тајланд и Филипините, исто така, го зголемуваат производството на електрична енергија од највалканото фосилно гориво.

Кина, втората по големина економија во светот, е помалку изложена на кризата од своите соседи. Таа значително го зголеми своето производство на енергија од фосилни, нуклеарни и обновливи извори во последните години и изгради огромни стратешки резерви на нафта. Нејзините државни рафинерии избегнуваа увоз на иранска сурова нафта од страв да не бидат исклучени од меѓународните пазари, но независните, таканаречени рафинерии „чајници“ продолжија да ја преработуваат за домашна потрошувачка.

Земјите во Јужна и Југоисточна Азија презедоа најзначајни чекори за намалување на побарувачката на енергија. Шри Ланка воведе рационализација на горивото и четиридневна работна недела. Виетнам ги охрабри работодавците да дозволат работа од дома. Телевизиските водители во Тајланд почнаа да ги водат вестите без јакни, додека владата ги повика граѓаните да користат помалку клима уреди и им кажа на државните службеници да носат кошули со кратки ракави без вратоврски. Температурите во владините канцеларии се намалени на 26-27°C, а Тајланд им се придружи на другите земји во регионот во апелите за помалку возење, поголема употреба на јавен превоз и споделување автомобили.