Трамп ќе го враќал Иран во „Каменото доба“

ВАШИНГТОН – Американскиот претседател Доналд Трамп во телевизиски говор во средата вечерта изјави дека американската војска речиси ги постигнала своите цели во Иран, но не понуди јасна временска рамка за завршување на едномесечната војна и вети дека ќе ја бомбардира земјата назад во „Каменото доба“.

Соочен со американска јавност која е претпазлива кон војната, опаѓачки рејтинзи на одобрување и притисок од некои сојузници да ги истакне неговите воени цели на попрецизен и поконзистентен начин, Трамп рече дека САД ја уништиле морнарицата и воздухопловните сили на Иран и ги осакатиле неговите балистички ракетни и нуклеарни програми.

Но, тој одби да изнесе конкретен план за запирање на војната, која сега е во петтата недела, освен што рече дека САД ќе ја завршат работата „многу брзо“.

„Ги имаме сите карти“, рече Трамп од Белата куќа во своето прво обраќање во ударен термин откако САД и Израел ја започнаа војната на 28 февруари. „Тие немаат никакви“.

Тој ги занемари некои големи нерешени прашања како што се статусот на збогатениот ураниум на Иран и пристапот преку Ормускиот теснец, канал за глобални испораки на нафта што Иран ефикасно го затвори.

Теснецот, рече тој, ќе се отвори „природно“ штом ќе заврши војната.

19-минутното обраќање на Трамп не донесе ништо ново и понуди малку уверување за Американците и сојузниците на САД кои чувствуваат зголемена болка на бензинската пумпа и растечко нетрпение со војната.

Акциите паднаа, доларот се зацврсти, а нафтата поскапе кратко време по коментарите на Трамп, одразувајќи го широко распространетото чувство дека конфликтот веројатно ќе се одолговлекува уште некое време.

„НАЗАД ВО КАМЕНОТО ДОБА“

Претседателот и неговите советници понудија променливи објаснувања и временски рамки за конфликтот, како и што ќе бараат од Иран за да заврши. Додека го прикажуваше Иран како воено неутрализиран, Трамп исто така рече во среда навечер дека САД ќе ја погодат државата силно уште две или три недели.

Доколку новите лидери на земјата не преговараат задоволително, рече тој, САД ќе почнат да ја напаѓаат националната инфраструктура за производство на електрична енергија и нафта.

Додека Трамп зборуваше, сирените одекнуваа низ Доха и Тел Авив, илустрирајќи како Исламската Република сè уште е способна да предизвика хаос низ Блискиот Исток, и покрај големите загуби.

„Ќе ги удриме исклучително силно во следните две до три недели“, рече Трамп. „Ќе ги вратиме во Каменото доба каде што им е местото“.

„Во меѓувреме, дискусиите се во тек“, додаде тој. „Сепак, ако во овој период не се постигне договор, ги имаме предвид клучните цели“.

Еден ден претходно, Трамп им рече на новинарите дека Техеран не мора да склучи договор како предуслов за смирување на конфликтот.

Иако претседателот во средата накратко ги призна растечките загрижености меѓу Американците дека војната го прави бензинот недостапен, тој инсистираше дека цените наскоро ќе се намалат и дека зголемувањата се главно вина на Иран.

Тој додаде дека земјите што го добиваат поголемиот дел од снабдувањето со нафта од регионот на Персискиот Залив треба да ја преземат водечката улога во отворањето на теснецот. Велика Британија, Франција и другите сојузници на САД изјавија дека се подготвени да помогнат да се одржи отворен теснецот, но само откако ќе престанат непријателствата.

„Тие можат лесно да го сторат тоа“, рече Трамп. „Ние ќе бидеме од помош, но тие треба да ја преземат водечката улога во заштитата на нафтата од која толку очајно зависат“, рече тој.

Трамп изрази гнев што сојузниците од НАТО не понудија да помогнат во отворањето на теснецот, дури и се заканија дека ќе се повлече од 76-годишниот сојуз.

Иако претходно во текот на денот изјави за Ројтерс дека ќе разговара за односот на САД со НАТО во својот говор, тој не го спомена блокот.

ЈАВНОСТА САКА ВОЈНАТА ДА ЗАВРШИ

Во анкетата на Ројтерс/Ипсос спроведена од петокот до неделата, 60 отсто од гласачите рекоа дека не ја одобруваат војната, додека 35 проценти ја одобруваат. Околу 66 отсто од испитаниците рекоа дека САД треба да работат на брзо завршување на своето учество во војната, дури и ако тоа значи дека нема да ги постигнат целите поставени од администрацијата.

Трамп, во меѓувреме, флертува со опции и за ескалација и за деескалација на конфликтот, а неговите следни потези се нејасни, дури и за некои блиски советници. Неговиот говор понуди малку дополнителна јасност.

Функционерите на администрацијата најавија смела операција за физичко запленување на преостанатите залихи на високо збогатен ураниум во Иран, како и копнени операции за окупирање стратешки парчиња земја – вклучувајќи делови од крајбрежјето на Иран и островот Харг, преку кој Иран извезува огромно мнозинство од својата нафта.

Илјадници дополнителни војници продолжуваат да пловат кон регионот на Заливот, што укажува дека претседателот сака да ги држи своите воени опции отворени.

Трамп ги замоли Американците да „го земат предвид овој конфликт“, истакнувајќи дека претходните војни во Ирак, Виетнам и Кореја барале многу подолго вклучување на САД. (Ројтерс)